مطالب پزشکی - بیماری ها و داروها

سم مار(snake venom )و کاربردهای تحقیقاتی وبالینی آن

سم مار(snake venom )و کاربردهای تحقیقاتی وبالینی آن

دکتر حسین جعفری عضوهیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی وَ یَسِّرْ لِی أَمْرِی وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِی یَفْقَهُوا قَوْلِی

پروردگارا سینه‌‏ام را گشاده دار، و کار را بر من آسان کن، گره از زبانم بگشاى تا سخنم را درک کنند.

مطالعه روی زهر جانوران یکی از موضوعات بسیار مهم و به‌روز دنیاست که تیم‌های تحقیقاتی بسیار بزرگی در کشورهای پیشرفته روی آن کار می‌کنند. زهر و سموم موجودات در کشور جزو ذخائر بسیار مهم و استراتژیک کشور محسوب می‌شوند که می‌توانند برای تست‌های کلینیکی استفاده شده و از روی آنها داروهای جدید برای بیماران صعب‌العلاج ایجاد شود. زهر به عنوان ماده خام ارزش تجاری دارد و همانند نفت خام است، اگر اجزای آن را جداسازی کنیم قیمت آن صد برابر می‌شود و برای رسیدن به این مهم به همکاری‌های بین بخشی در دانشگاهها نیاز داریم.

قاچاق مارها و جانوران سمی و یا اجزا و سم جانور به کشورهای دیگر، یکی دیگر از تهدیدات جدی این گونه‌های باارزش است، نمونه‌های کشف شده بسیار زیادی از این جانوران توسط پلیس و گمرک به دانشگاه به منظور شناسایی ارجاع داده میشود.

پژوهش و تحقیق یکی از مهمترین فعالیت‌های بخش جانوران سمی دانشکده های داروسازی دانشگاههاست.

لزوم تشکیل بانک ژن جانوران با ارزش سمی و نگهداری ژن‌های گونه‌های مختلف به عنوان یکی دیگر از اهداف دانشگاهها ست: جانوران با ارزش سمی ممکن است در اثر خشکسالی یا عوامل محیطی از بین بروند. همچنین عواملی مانند برداشت بی رویه و تخریب زیستگاه‌ها نیز از جمله تهدیدات فراروی گونه‌های متنوع جانوران سمی در کشور هاست که در صورت رعایت نشدن ملاحظات محیط زیستی، می‌تواند خطر انقراض این گونه‌ها را تشدید کند.

با دستکاری ژنتیکی می‌توان یک گیاه یا جانور را تبدیل به کارخانه دارو کرد، فقط کافیست بدانیم کدام ژن در گیاه یا جانور داروی مورد نظر ما را در خود دارد.

در ایران وجود تنوع زیستی مارها و گونه‌های نادر عقرب گروههای سم شناسی دانشگاهها با همکاری موسسه رازی تحقیقات فارماکولوژی بر روی سم این جانوران صورت می‌گیرد و این مهم بستر مناسبی نیز برای همکاری‌های بین‌المللی است. مراکز دانشگاهی با کشورهای نظیر اسپانیا، بلژیک و انگلستان در بالاترین سطح فناوری تبادل اطلاعات داشته و در سطح بین‌المللی نیز وضعیت بسیار مطلوبی دارد. همچنین تحقیقاتی در خصوص اثرات زهر جانوران بر عضله، عصب و سلول انجام شده و امیدواریم به داروهای مرتبط دسترسی پیدا کنیم.

موضوع سم گیری و تهیه سرم و واکسن، کاری کاملا علمی و پیچیده است. اینکه گفته می‌شود کیفیت سم مارهای پرورشی مانند مارهای طبیعی نیست، نیاز به پژوهش دارد. بنابراین پژوهش در خصوص کیفیت زهر جانور در اسارت موضوع یکی دیگر از پروژه‌های تحقیقاتی دانشگاهها ست.

ما نمی‌توانیم به حیوانات آسیب برسانیم و باید سعی کنیم همواره سعی حیات جانوران هم حفظ شود،

بهینه‌سازی فرآیند تولید محصولات موجود، تحقیق روی تولید محصولات جدید و نیز زمینه‌های کاربرد سموم و پادزهرها از مهمترین اهداف بخش جانوران سمی است که نیازمند تامین تجهیزات تخصصی و همکاری مشترک بیشتر با نهادهای داخلی و خارجی است.

از حیوانات سمی، مانند مار، عنکبوت، عقرب، کرم، زنبور عسل، حشرات، زنبورها، هزارپا، مورچه، وزغ، و قورباغه که تا حد زیادی کاربرد بیوتکنولوژی یا دارویی نشان داده اند، گرفته شده است. نمونه های متعددی می توان نام برد.

با وجود اثرات سمی زهرها،چندین پروتیین و پپتید جدا شده از آن کاربردهای عملی به عنوان عوامل دارویی دارند. برای نمونه، از داروهای ترومبولیتیک در چندین مورد اختالالت عروقی، فعالیت ضد میکروبی علیه باکتری های گرم مثبت و گرم منفی، فعالیت ضد ویروسی علیه انواع مختلفی از ویروس ها از جمله ویروس هرپس سیمپلکس، تب زرد و تب دنگو، فعالیت ضد انگلی علیه لیشمانیا و پالسمودیوم فالسیپاروم و فعالیت ضد قارچی استفاده شده است. برای درمان سرطان، علاقه زیادی در طراحی دارو، ارایه قالب ساختاری برای مطالعه مولکول های جدید و یا مکانیسم های سلولی وجود دارد. استفاده از زهرمار در درمان برخی از بیماری ها در حدود 60 سال پیش در طب سنتی آغاز شد. بنابراین، مکانیسم های بیولوژیکی و سم شناسی درگیر در مارگزیدگی منجرشد.

بدینگونه پزشکان روش های جدید در جداسازی ترکیبات زهر را بررسی کردند. برخی ترکیبات زهرمار، توانایی به تأخیر انداختن رشد سلول های سرطانی را دارد.نحوه عملکرد زهرمار شبیه به داروها است .این خاصیت زهر آن را به یک محصول بالقوه به عنوان یک عامل درمانی تبدیل کرده است.

زهرمار، ترشح مارهای سمی است که در غدد سم سنتز می شود و مخلوط پیچیده ای از آنزیم ها، سموم، نوکلیوتیدها، سموم پروتییناسیوز و پپتیدیل است. حدود 90% از وزن خشک زهر پروتییناسیوز است. این پروتیین ها ممکن است در طبیعت سمی ویا غیر سمی باشند. زهرمارها شامل تعدادی از مواد فعال زیستی است که اهمیت دارویی دارد. این یک منبع طبیعی از نروتوکسیک، کاردیوتوکسیک، سیتوتوکسیک و بسیاری دیگر از ترکیبات مختلف فعال است. گونه های مختلف مار دارای انواع مختلف از سم بسته به محل آن، زیستگاه، سن و غیره است. غلظت سم ترشح شده از غدد، بستگی به آب و هوا و فصل دارد. سم اگر خورده شود،بی ضرر است اما زمانی که به خون تزریق شود،ایجاد مسمومیت می کند. این مایع چسبناک و شفاف، می تواند در قالب کریستال خشک شود تا ترکیبات آن برای مدت طوالنی تری حفظ شود. زهر مار با توجه به حالت عملکرد و اثر در 3 گروه )سیتوتوکسیک،نوروتوکسیک وهموتوکسیک( طبقه بندی شده است.

نوروتوکسین(Neurotoxin )سیستم عصبی مرکزی را هدف قرار می دهد و باعث ایجاد نارسایی قلبی و مشکالت تنفسی می شود. آنها توانایی مهار جنبش یون در سراسر غشای سلولی و بستن ارتباط بین نورون ها را دارند

. هموتوکسین (Hemotoxin )باعث تخریب RBC می شود و روی سیستم قلبی و عروقی و عملکرد خون تاثیر می گذارد. همچنین بافت عضالنی میزبان را مورد هدف قرار می دهد.

سیتوتوکسیک (cytotoxin )سایت های سلولی خاص و یا عضالت را هدف قرارمی دهد. کبرا،kraits و مارهای دریایی حاوی زهرنوروتوکسیک و مارزنگی و Copperhead زهر هموتوکسیک دارند. گزش مار اثرات موضعی و سیستمیک ایجاد می کند. اثرات موضعی عبارتند از خونریزی، ورم و نکروز پوست واثرات سیستمیک شامل فعالیت های ضد انعقاد و کاهش فشار خون است.

مار زنگی مار کبرا

زهر مار مخلوط پیچیده ای از اجزای فراوان است که حاوی انواع مولکول های فعال بیولوژیکی با پپتیدها و پروتئین هایی است که بیش از 95 درصد وزن خشک زهر مار را تشکیل می دهند(5 درصد دیگر حاوی لیپیدها ، کربوهیدرات ها و آمین های بیوژنیک هستند.) این پروتئین ها عملکردهای مختلفی را انجام می دهند که به گرفتن و هضم طعمه پس از مسموم شدن کمک می کند . برخی از پروتئین‌ها به‌عنوان آنزیم‌هایی عمل می‌کنند که واکنش‌های شیمیایی را کاتالیز می‌کنند که انعقاد را مختل می‌کند و باعث خونریزی می‌شود ، در حالی که برخی دیگر با گیرنده‌های سلولی تداخل می‌کنند و باعث فلج می‌شوند. اثرات سم روی بدن می تواند هموتوکسیک، سیتوتوکسیک یا نوروتوکسیک باشد که به ترتیب منجر به آسیب سلول های خونی ، التهاب بافتی یا اختلال در سیستم عصبی می شود. اثرات فیزیولوژیکی خاص به گونه مار و ترکیب زهر بستگی دارد.

هیالورونیداز معمولا" به عنوان ”عامل گسترش“ در زهر شناخته شده است. این آنزیم وابسته به گسترش تولید ورم با زهرمی شود. آنزیم بر روی بافت های پیوندی عمل می کند و چسبندگی آن را کاهش می دهد. تجزیه پیوندهای گلیکوزیدی داخلی را در بعضی موکوپلی ساکاریدها کاتالیز می کند.

(امینو اسید اکسیداز) : 9-1 درصد از کل پروتیین سم را شامل می شود و رنگ زرد را به زهر می دهد. سمیت آن در درجه اول به دلیل فعالیت آنزیمی است، اما مکانیسم های دیگر به تازگی که نیاز بهتحقیقات بیشتر ارایه شده است. LAAO اثرات بیولوژیکی و دارویی، از جمله تجمع پالکتی و القای آپوپتوز، خونریزی، و سمیت سلولی را نشان می دهد. این پروتیین پتانسیل بیوتکنولوژی باالیی برای توسعه عوامل ضد میکروبی، ضد ویروسی، ضد انگلی، ضد توموری و ضدتک سلولی ارایه داده است.

فسفولیپاز(PL) بیشتر 2PLA در سم مار پیدا می شود و 120 امینواسید و 14سیستیین دارد2.PLA می تواند سبب هیدرولیز غشای فسفولیپیدی شود و برخی تولیدات فعال زیستی را آزاد کند. آنها از هر دو نقطه نظر زیست شناختی و ساختاری کامال جذاب هستند. با وجود شباهت در ساختار و خواص کاتالیزوری مشترک، آنها یک طیف گسترده ای از فعالیت دارویی نشان می دهند. این پروتیین ها می تواند اثرات سمی توسط مکانیزم های مختلف نشان دهد. عالوه براثرات سمیت عصبی، فعالیت همولیتیک، ضد باکتری، کاهش فشار خون، ضد انعقاد و ضد پالکتی، برخی از PLA2s زهر فعالیت های ضد تومور و ضد رگ زایی توسط مکانیسم های مستقل از فعالیت آنزیمی شان نشان می دهد.

استیل کولین استراز کولین استراز یکی از آنزیم های موجود در سم مار که آماجش سیستم عصبی است. این آنزیم هیدرولیز استیل کولین به استیک اسید و کولین را کاتالیز می کند. در مار کبری و مار دریایی پیدا می شود اما در افعی و افعی روزندار پیدا نمی شود.

استیل کولین استراز کولین استراز یکی از آنزیم های موجود در سم مار که آماجش سیستم عصبی است. این آنزیم هیدرولیز استیل کولین به استیک اسید و کولین را کاتالیز می کند. در مار کبری و مار دریایی پیدا می شود اما در افعی و افعی روزندار پیدا نمی شود.

کلاژناز:یک آنزیم پروتیاز است که اختصاصی برای هضم کالژن است. کلاژناز حاضر در سم مار الیاف کلاژن مزانتر را هضم می کند.

آنزیم شبیه ترومبین گلیکوپروتیین هایی در طبیعت هستند که وزن مولکولی بین 29000 تا 35000 دالتون دارند.آنها به عنوان مواد از بین برنده ی فیبرین نقش ضد انعقادی در داخل بدن عمل دارند، در حالی که در آزمایشگاه باعث انعقاد پالسما، پالسما را سیتراته یا هپارینه می کنند و همچنین فیبرونوژن را خالص می کنند. با توجه عمل این آنزیم به عنوان عامل دفیبرینیشن، توجه بیشتری نسبت به خصوصیات و مطالعه ی این آنزیم نسبت به دیگر آنزیم های عامل انعقاد یا ضد انعقاد سم معطوف شده است. آنزیم شبیه ترومبین مانند ,agkistrodon ,critalase batroxobin ,ancord رامی توان از مارهای مختلف جدا کرد. آنها به طور بالینی از حیوانات برای مطالعات درمانی و تحقیقی استفاده می کنند. درمان با ancord قبل از تشکیل ترومبوز تجربی القا شده در سگ، مانع ترومبوز و تضمین باز بودن رگ می شود. با این حال ancord هیچ اثرترومبولیک پس از تشکیل ترومبوز ندارد. Crotalase به منظور بررسی نقش رسوب فیبرین در سوختگی در حیوانات استفاده شده است. نقش رسوب فیبرین در متاستاز تومور که در آن فیبرونوژن توسط درمان با ancord و همچنین batroxobin حذف شده اند، مورد برسی قرار گرفته است.

فعالیت های دارویی زهر مار

بیشتر سموم از سم مار برای درمان وضعیت هایی مثل سرطان، فشارخون باال و ترومبوز بررسی شده و همراه داروها فرمول بندی شدند. به طور کلی، زهرمار زنگی و افعی های روزنه دار تغییراتی در مقاومت عروق خونی و در سلول های خونی و مکانیسم انعقاد خون، تغییرات مستقیم و غیر مستقیم در پویایی قلبی عروقی ایجاد می کند. قدرت زهر و اثر آن روی انسان به نوع و مقدار زهر تزریقی و ناحیه ای که ان تزریق شده است وابسته است. دیگر پارامترها مثل جنس، سالمت عمومی، اندازه و سن از عوامل تاثیر گذار هستند. آزمایشات بالینی و پیشرفته نشان می دهد که مرگ ممکن است در حدود کمتر از 1 ساعت یا چندین روز رخ دهد که این زمان بیشتر بین 18تا 32 ساعت است. زهرمار به طور قابل توجهی فشار خون را در انسان و حیوانات ازمایشگاهی پایین می آورد. کاپتوپریلCaptopril )جدا شده از زهر jararaca Bathrops یک نمونه از مشتقات درمانی از زهر مار است.

اندازه و سن از عوامل تاثیر گذار هستند. آزمایشات بالینی و پیشرفته نشان می دهد که مرگ ممکن است در حدود کمتر از 1 ساعت یا چندین روز رخ دهد که این زمان بیشتر بین 18تا 32 ساعت است. زهرمار به طور قابل توجهی فشار خون را در انسان و حیوانات ازمایشگاهی پایین می آورد. کاپتوپریل)Captopril )جدا شده از زهر jararaca Bathrops یک نمونه از مشتقات درمانی از زهر مار است.

کاپتوپریل، یکی از بهترین داروهای کنترل فشار خون

داروی کاپتوپریل عمدتا برای درمان فشار خون بالا و یا کاهش حطر نارسایی قلبی استفاده می‌شود. قرص کاپتوپریل به صورت زیرزبانی یا خوراکی استفاده می‌شود. این دارو باید با معده خالی مصرف شود، یعنی یک ساعت قبل از غذا یا دو ساعت بعد از غذا.

نقش زهر مار به عنوان یک عامل ضد سرطان سرطان با تقسیم سلولی کنترل نشده، تغییر شکل سلولی، فرار از آپوپتوز، مهاجم، قدرت رگزایی و متاستاز مشخص می شود. القا آپوپتوز یکی از مهم ترین عوامل ضد سرطان است.)1( Disintegrins، مانند contortrostatin جدا شده از زهر contortrix Agkistrodon مانع از پیوستن سلول ها با هم می شود و تعامل خود را با بافت های اطراف مهار می کند، در نتیجه تحرک سلول و تهاجم را کاهش می دهد. رسوب فیبرین در اطراف تومور می تواند یک سد محافظ تشکیل دهد و از پیشرفت تومور جلوگیری کند. سم مار حاوی،ancrod یک پلی پپتیدی به عنوان عامل دفیبرینیشن، گسترش برخی از تومورها را کاهش دهد .اکتین نوع C تکثیر وابسته به اینتگرین، مهاجرت، تهاجم و رگزایی را مهار می کند. لکتین نوع C از زهر مار lebetina Macrovipera جدا شده است. آنزیم فسفولیپاز 2A ترشحیجدا شده از افعی شاخدار بیابانی و گرزه مار، خواص ضد تومور و ضد رگ زایی دارد .

نتیجه گیری سم مار مخلوطی پیچیده از آنزیم ها، پپتیدها، کربوهیدرات ها، مولکول های آلی و غیر آلی، مواد معدنی، پروتیین با جرم مولکولی کم، مواد شیمیایی خاص و فعالیت های بیولوژیکی است. اجزا زهر مارها را می توان در درمان سرطان، آرتریت، ترومبوز، اسکلروزهای متعدد، درد، اختالالت عصبی عضلانی، اختلالات خون و قلبی و عروقی، عفونت ها و بیماری های التهابی استفاده کرد. اثر سایتوتوکسیک سم مار، دارای پتانسیلی برای از بین بردن سلول های سرطانی تومور است. بسیاری از مقالات در حال بررسی مکانیسم سم مار، مهار تکثیر سلولی و ایجاد مرگ سلولی را نشان می دهد. توضیحات باال به وضوح نشان می دهد که اجزای مختلف سم مار برای پژوهش بالینی استفاده می شود و می تواند به عنوان یک عامل درمانی طبیعی در برابر سرطان استفاده شود. در پایان می توان گفت که سم مار ممکن است درها را برای دوره جدیدی از داروها و تحقیق و پژوهش برای درمان سرطان باز کند.

چرا مار نماد دارو و داروسازی است؟

در این زمینه دو اسطوره یونانی وجود دارد: داستان نخست اینکه روزی اسکولاپ، پسر آپولو، سرگرم درمان مردی به نام گلائوکس بود که زئوس او را با آذرخشی از پای درآورده بود. ماری به اتاق او خزید و اسکولاپ مار را با عصایش کشت. مار دیگری به درون اتاق آمد و گیاهانی در دهان مار مرده نهاد و او را زنده کرد. سپس اسکولاپ از‌‌ همان گیاه برای زنده کردن گلائوکس بهره گرفت. از آن پس مار نماد داروخانه و پزشکی شد.

داستان دیگری نیز هست که در افسانه‌های کهن یونان باستان مار نماد تندرستی بوده است.

مار بود که شهر رُم را از بیماری طاعون نجات داد و به پاس این کار او در سر راهش جام شرابی نهادند تا از آن بنوشد و از آن پس مار نماد بهداشت و نماد داروخانه‌ها شد.

از زهر این حیوان برای مصارف دارویی استفاده می‌کردند، هنوز هم روی دارو خانه‌ها تصویری هست از یک جام و ماری که زهرش را در این جام می‌ریزد.

از روغن مار برای درمان دردهای عضلانی و استخوانی استفاده می‌کردند.

در مناطقی که مار زیاد بوده، برخی بیماری‌ها نظیر طاعون وجود نداشته و بالعکس در اماکنی که مار نبوده، این گونه بیماری‌ها شیوع داشته است؛ بنابراین، برخی داشتن و نگهداری مار را نشانه سلامت می‌دانستند و به افرادی که زیاد دچار امراض می‌شدند، می‌گفتند: «بی‌مار» (بیمار!)

گفته می‌شود، ایرانیان باستان مار را نشانه زندگی و سلامتی می‌دانستند و جام را نشانه دوستی. آن‌ها در جشن‌ها و مراسم، شربت را در جامی می‌ریختند و به نشانه سلامتی می‌نوشیدند.

همچنین آنان به کسی که حال خوشی نداشت و در بستر بود، بیمار (بی‌زندگی و سلامتی) می‌گفتند؛ بنابراین، مار که سمبل زندگی بود در جام سلامتی، نشان تندرستی و شفا به شمار می‌رفت.

چرا علامت داروخانه “ماری است که به دور جامی از شراب”

بیمار یا بی مار !

در زمان ابوعلی سینا، هجوم موشها به شهر همدان موجب شیوع بیماری طاعون در این شهر شد. پزشک حاذق آن دوران یعنی بوعلی، به مردم شهر دستور داد که برای مقابله با موشها، از مار استفاده کنند و بعدها

به پاس اینکار، در سر راه مارها جام شرابی از انگور سیاه قرار دادند تا مارها از آن بنوشند ، چون شراب باعث افزایش زهر مار میشود.
از آن پس مار نماد بهداشت و نماد داروخانه های سرتاسر جهان شد.

برخی از مردم داشتن و نگهداری مار را نشانه سلامت می دانستند و به افرادی که زیاد دچار امراض میشدن می گفتند “بی مار”.

......................................................................................................................................................................

گاهی لحظات سکوت

پر هیاهوترین دقایق زند گی هستند مملو از آنچه میخواهیم بگوییم ولی نمیتوانیم

خدایا من سکوت میکنم میسپارم دست خودت،قضاوت با تو و حکم هم باتو

انسان برکه ای است که بدوت تغییر مداوم مرداب خواهد شد.

. یکشنبه 4 شهریور 1403 ساعت 16:37

0 نظر

داروهای موثر بر HDL ( کلسترول خوب) و LDL (کلسترول بد)

داروهای موثر بر HDL ( کلسترول خوب) و LDL (کلسترول بد)

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

الهی !

تو آنی که نور تجلّی بر دل های دوستان تابان کردی ! چشمه های مهر در سرهای ایشان روان کردی !

و آن دل ها را آیینه ی خود و محل صفا کردی ! تو در آن پیدا ، و به پیدایی خود در آن ،دو گیتی ناپیدا کردی !

ای نور دیده ی آشنایان و سور دل دوستان و سرور جان نزدیکان

****************************************************************************************!

HDL

به عنوان “کلسترول خوب” شناخته می شود زیرا کلسترول را به کبد منتقل می کند تا از بدن شما آزاد شود. در واقع، HDL به بدن کمک می کند تا از شر کلسترول اضافی خلاص شود و از این رو، احتمال کمتری وجود دارد که آن در شریان ها قرار گیرد.

معمولا پایین آمدن HDL در آزمایش خون با هیچ علامتی همراه نیست. آزمایش HDL، می‌تواند شما را از سکته‌ قلبی و انسداد عروق تا حد زیادی نجات دهد. آزمایش HDL در واقع میزان چربی خون خوب بدن را اندازه‌گیری می‌کند. هر چقدر میزان HDL خون شما بالاتر باشد، امکان اینکه چربی در خون شما رسوب کند، کاهش می‌یابد.

درصد بسیار زیادی از چربی خون شامل دو نوع چربی است: تری گلیسرید و کلسترول. کلسترول خون هم به نوبه خود به دو نوع چربی HDL و غیر HDL تقسیم می شود. عمده کلسترول غیر HDL، عبارت است از LDL.

HDL به چربی خوب خون معروف است و قادر است کلسترول را از بافتها و اعضای بدن جمع آوری کرده و به کبد منتقل نماید.

چربی خون یکی از اجزای لازم و ضروری برای ادامه زندگی است. به ویژه کلسترول که در موارد زیر وجود آن برای بدن ضروری است:

1. تولید هورمون ها

2. تولید ویتامین ها

3. و برای تشکیل غشای سلولهای بدن.

اگرچه بدن انسانها با استفاده از کبد می تواند کلسترول مورد نیاز بدن را تأمین نماید، با اینحال قسمت زیادی از کلسترول ما از طریق غذا تأمین می شود به ویژه منابع غذایی حیوانی مانند گوشت و لبنیّات که سرشار از منابع کلسترول هستند.

با اینحال کلسترول می تواند در لایه های داخلی عروق بدن رسوب نماید و موجب تشکیل پلاک و انسداد عروق بدن شود. کلسترول از طریق بسته های LDL به عروق بدن می رسد و برعکس HDL می تواند کلسترول را از عروق بدن جدا کرده و آنها را برای تجزیه به کبد منتقل نماید. به همین دلیل HDL یکی از موادّ مفید و سالم برای سلامتی سیستم قلب و عروق است.

میزان قابل قبول برای سطح HDL خون عبارت است از:

بیشتر یا مساوی 40 میلی گرم در دسی لیتر برای مردان بالای 20 سال

بیشتر یا مساوی 50 میلی گرم در دسی لیتر برای زنان بالای 20 سال

بیشتر یا مساوی 45 میلی گرم در دسی لیتر برای افراد زیر 20 سال

بسیاری از ترکیبات دارویی، غذاها و نحوه زندگی می توانند میزان کلسترول HDL خون را تغییر دهند.

ساختار ملکولی HDL

برخی از داروهایی که می توانند HDL خون را کاهش دهند عبارتند از:

1. داروهای بنزودیازپینی که برای کاهش استرس، اضطراب، بیخوابی و تشنج استفاده می شوند.

2. داروهای بتا بلوکر که برای درمان نارسایی قلب و فشارخون بالا مورد استفاده قرار می گیرند.

3. داروهای استروییدی که در درمان مشکلات جنسی و هورمونهای جنسی مورد استفاده هستند.

4. و ترکیبات پروژسترونی که در قرص های ضدّ بارداری وجود دارند.

پایین بودن HDL به معنای لزوم قطع این داروها نیست.

سایر عواملی که می توانند با HDL پایین همراه باشند، عبارتند از:

1. اضافه وزن و چاقی

2. جنس مونث و در خانم ها

3. داشتن دیابت نوع 2

4. کم تحرّکی و نداشتن فعالیت بدنی

5. بالا بودن تری گلیسرید خون

6. در خانمها بعد از یائسه شدن

7. مصرف سیگار

راههای متعددی برای افزایش میزان HDL خون وجود دارد.

تغذیه

مهم ترین تصیه تغذیه ای برای اصلاح چربی های خون و کلسترول، مصرف به اندازه و پرهیز از پرخوری و استفاده بیش از حد نیاز بدن است. اضافه کالری موجود در ترکیبات غذایی توسط کبد به ترکیبات چربی تبدیل شده و در قسمتهای مختلف بدن ذخیره خواهد شد. به همین دلیل است که چربی خون حتی در افرادی که چربی زیادی مصرف نمی کنند ولی پرخوری می کنند، می تواند بالا باشد.

در مورد ترکیبات موجود در غذا بهترین روش تغذیه برای بهبود کلسترول خون عبارت است از کم کردن مصرف چربی های حیوانی، کم کردن و قطع مصرف چربی ترانس و چربیهای اشباع شده. برای این منظور لازم است موارد زیر را کمتر مصرف نمایید.

1. کره حیوانی

2. مارگارین

3. روغن های جامد و هیدروژنه

4. غذاهای سرخ شده و فراوری شده

5. لبنیات کامل و پرچرب

6. گوشت پر چرب

7. سوسیس و فراورده های گوشتی فراوری شده

برعکس مصرف این ترکیبات غذایی می تواند کمک کننده باشد:

چربیهای غیر اشباع با منشاء گیاه
حبوبات
استفاده از غلات کامل
روغن آووکادو
آجیل به ویژه گردو
انواع میوه ها و سبزیجات
ماهی بویژه ماهی های پرچرب دریای آزاد

بی تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی یکی از عوامل اصلی افزایش کلسترول نامناسب خون و کاهش HDL است. داشتن فعالیت بدنی منظم یکی از راههای اصلی بهبود وضعیت چربی خون و اصلاح HDL پایین خون است.

برخلاف داروهایی که باعث کاهش HDL می شوند، داروهایی هم هستند که می توانند آن را افزایش دهند. البته این داروها به تنهایی و صرفاً برای اصلاح این مورد بکار نمی روند و در کنار سایر اختلالات چربی خون مانند بالا بودن LDL یا تری گلیسرید تجویز می شوند. این داروها عبارتند از:

داروهای استاتینی مانند آتوروستاتین و رزوستاتین

ترکیبات فیبریک اسید مانند فنوفیبرات

و داروهای نیکوتینیک اسید و نیاسین.

استرس های روزمره یکی از مهمترین عوامل برهم زدن ترکیب چربی خون و افزایش کلسترول خون هستند. کنترل خشم، کنترل استرس و مدیریت شرایط ناخواسته در زندگی می توانند در این مورد بسیار کمک کننده باشند. برای این منظور می توان این کارها را انجام داد:

1. تمرینات تنفسی و کاهس استرس

2. یوگا

3. ورزشهای دسته جمعی و گروهی

4. مسافرت

5. داشتن تفریحات و سرگرمی های غیرکاری

6. قطع سیگار، دخانیات

7. عدم مصرف الکل و در صورت مصرف کم کردن میزان مصرف روزانه

پایین بودن عدد HDL بیشتر از اینکه خودش یک بیماری یا اختلال مستقل باشد، نشان دهنده روش تغذیه و روش زندگی اشتباه است. این عدد را باید به عنوان آلارم و نشانه ای از پیدایش بیماریهای قلبی و عروقی در آینده دانست. بهترین راه درمان این اختلال تغییر شیوه و سبک زندگی به صورت داشتن فعالیت بدنی و پرهیز از مصرف سیگار و دخانیات است.

گیاهان دارویی:

سیر (Allium Sativum)

سیر حداقل از 5000 سال قبل گیاه با ارزشی شمرده می‌شود. اثر شناخته شده‌ای در کاهش میزان کلسترول خون دارد حتی علم پزشکی هم این نکته را پذیرفته است که سیر احتمال خطر حمله‌های قلبی را در بیماران قلبی کاهش می‌دهد.

روغن زیتون حاوی آنتی‌اکسیدان و مقادیر زیادی اسید اولئیک و دارای نقطۀ ذوب بالایی است (210 درجۀ سانتیگراد).

مصرف روغن زیتون باعث کم شدن کلسترول بد خون گشته و روزانه 8 دانه زیتون می‌تواند 16% کلسترول بد خون را کاهش دهد.

سویا به عنوان یک مادۀ غذایی سرشار از پروتئین در آسیا و به عنوان گوشت بدون کلسترول در غذای سنتی آمریکائیان مصرف می‌شود.

خار مریم (Silybum Marianum L)

عصارۀ بذر گیاه داروئی خار مریم به سیلی مارین معروف است. سیلی مارین داروی گیاهی با خواص محافظت کبدی دارای ترکیبات متعددی از جمله فلاوونوییدها با خواص آنتی‌اکسیدانی، تثبیت غشای سلولی و افزایش گلوتاتیون خون می‌باشد که تأثیرات مثبت آن در بهبود بیماری‌های متعدد از جمله افزایش چربی خون در مطالعات آزمایشگاهی گزارش شده است.

شنبلیله در طب سنتی در بیماریهایی مانند دیابت، کلسترول بالا، یبوست، برونشیت، سوء هاضمه و مشکلات کلیوی تجویز می‌گردد.

عرق شوید دارای طبعی گرم و خشک است. مهمترین خواص داروئی آن در پایین آوردن چربی خون و فشارخون، برطرف کنندۀ آرتروز، ضد اسید اوریک، مقوی معده، مدر و بادشکن می‌باشد

عرق گاو زبان دارای طبعی گرم و خشک می‌باشد. خوردن 2 فنجان عرق گاو زبان باعث کاهش کلسترول خون می‌گردد. ترکیبات: موسیلاژ، مادۀ تلخ رزین، مواد معطر، تانن‌ها.

وقتی کلسترول خون بالا باشد تجمع و رسوب آن در بعضی رگهای خونی ظریف از جمله رگهای کرونری قلب تولید پلاک یا آتروم می کند که مسیر عبور خون را تنگ کرده و یا مسدود می کند ، دراثر کم شدن خون رسانی ازاین رگها ودر نتیجه کم شدن اکسیژن مورد نیاز بافت قلب ، فرد دچار درد قفسه سینه خواهد شد.در صورتی که یک یا چند رگ کرونری قلب به طور کامل مسدود شده باشد فرد دچار سکته قلبی خواهد شد.

VLDL : وظیفه ی انتقال تری گلیسرید از کبد به بافت چربی وماهیچه را به عهده دارد و بعد از انتقال چربی به بافتها تبدیل به کلسترولLDL می شود.

با این که استاتین‌ها در کاهش سطح کلسترول LDL بسیار موثر هستند، ولی فقط به مقدار کمی می‌توانند سطح کلسترول HDL را بهبود بخشند.

آتورواستاتین، فلوواستاتین (لسکول)، لوواستاتین ،پیتاواستاتین، پراواستاتین کلسیم روزوواستاتین و سیمواستاتین

میزان ابتلا به چربی خون بالا در دهه‌های اخیر به دلیل سبک زندگی ناسالم و کم تحرکی بسیار بالا رفته است و حتماً تابه‌حال شنیدید که چربی خون بالا خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی و حتی سرطان را افزایش می‌دهد.

تصلب شریان یا گرفتگی و مسدودشدن رگ‌ها، فرایندی بسیار آهسته است که در آن، رگ‌ها باریک‌تر و گاهی جریان خون در آن‌ها مسدود می‌شود. در این فرایند، LDL به جدار رگ می‌چسبد و باعث تشکیل پلاک چربی در رگ‌ها می‌شود.

به‌همین‌ دلیل در افرادی که LDL آن‌ها بیش از حد طبیعی و بالاست، احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی و حمله قلبی و سکتهٔ مغزی بیشتر است.

کم‌کردن LDL یکی از راه‌های پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی است. برای رسیدن به سطح مطلوب ال‌دی‌ال، برنامه غذایی سالم و ورزش منظم توصیه می‌شود. با‌این‌حال این توصیه‌ها ممکن است به‌تنهایی برای بعضی افراد مؤثر نباشد

......................................................................................................................................................................

چه آسان است مرگى که در راه رسیدن به عزّت و احیاى حق باشد، مرگ عزتمندانه جز زندگى جاوید و زندگى ذلیلانه جز مرگ همیشگى نیست. امام حسین)ع(

در عجبم از مردمی که خود زیر شلاق ظلم و ستم زندگی می‌کنند اما برای حسینی که آزاده زندگی کرد٬می‌گریند. دکتر علی شریعتی

. دوشنبه 8 مرداد 1403 ساعت 11:47

0 نظر

نقش کانال های یونی در عملکرد داروها

نقش کانال های یونی در عملکرد داروها

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

بنام او که همیشه حاضر است

کانال های یونی (Ion channels)گروهی از پروتئین تراپوسته‌ای غشای سلول هستند که معمولاً نسبت به بعضی یون‌ها مثل +Na، +K، +Ca و -Cl بسیار گزینشی رفتار می‌کنند. این کانالها نقش مهمی در ایجاد پتانسیل عمل وپتانسیل استراحت غشای سلول دارد. کانال های یونی عمدتا برای یون های سدیم – پتاسیم – کلسیم و کلر وجود دارند و دو خصوصیت عمده کانال های یونی انها رااز منافذ ابی ساده متمایز می کند.

1- کانال های یونی دارای قابلیت نفوذ پذیری انتخابی هستند یعنی ساختار کانال طوری طراحی شده است که فقط به بعضی از یون ها با اندازه و بار مناسب اجازه عبور می دهد.

2- کانال های یونی دارای فیلتر انتخابی هستند که باریکترین بخش کانال محسوب می شود و در این ناحیه عبور یون ها دقیقا کنترل می گردد زیرا ساختار پروتئینی کانال از نظر نوع اسید امینه موجود در فیلتر کاملا اختصاصی است.

خصوصیت دیگر ان است که دارای دریچه هستند یعنی به طور مداوم باز نیستند و محرک هایی سبب باز شدن انها می شوند که عبارتند از 1- تغییر در ولتاژ غشا ( کانال های یونی وابسته به ولتاژ )2- کشش یا فشار وارد بر غشا ( کانال وابسته به عوامل مکانیکی ) 3- اتصال به ماده شیمیایی 4- کانال یونی وابسته به نوکلئوتید.

هر کانال‌ یونی نسبت به عبور یونی خاص اختصاصی شده است و دیگر یون‌ها نمی‌توانند از این سد عبور کنند. البته استثناهایی نیز وجود دارد که مثلا یک کانال دو نوع یون را عبور دهد.

کانال‌های یونی به روشهای مختلفی تقسیم‌بندی می‌شوند: الف. بر اساس عامل بازکننده ۱. کانالهای یونی وابسته به ولتاژ مانند کانال یونی سدیمی وابسته به ولتاژ، کانال یونی کلسیمی وابسته به ولتاژ ۲. کانالهای یونی وابسته به لیگاند (کانال یونی دریچه-لیگاندی) مانند کانال یونی وابسته به ATP ب. بر اساس نوع یونها مانند سدیم، کلسیم، پتاسیم، کلر و. . . ج. بر اساس محل مجرا مانند داخل غشای سلول یا مجرای داخل سلولی هر کانال دارای ساختمان مخصوص به خود و متفاوت با دیگر انواع کانال‌هاست. برای مثال کانال‌های سدیم و پتاسیم که در دسته‌ی کانال‌های ولتاژی هستند، دارای چهار زیرواحد به همراه شش مارپیچ تراغشایی می‌باشند. در حالت فعال این مارپیچ‌ها حرکت کرده و باعث باز شدن منفذ (pore) می‌شوند. دو مارپیچ از این شش مارپیچ توسط یک حلقه جدا شده‌اند که این حلقه منفذ را آستر کرده و اولین و مهم‌ترین تعیین کننده قدرت هدایت کانال است.

این مکانیسم اولین بار از سوی Clay Armstrong انتشار یافت. او پیشنهاد کرد که آستر منفذ به صورت کارآمد می‌تواند مولکول‌های آبی که یون را در بر گرفته‌اند را جدا کرده و پیوندهایی را جایگزین نماید. تقسیم بندی کانال های یونی بر اساس نوع محرک کانا لها را به سه دسته تقسیم می کنیم 1- کانال های یونی دریچه دار وابسته به ولتاژ 2- کانال های یونی دریچه دار وابسته به لیگاند 3- کانال های یونی حساس به تغییر شکل مکانیکی.

در یک طبقه بندی دیگر کانال ها را به سه گروه بر اساس 1- ماهیت دروازه ها 2- گونه های عبوری یون

3-تعداد منافذ تقسیم می کنند.

مجراهای یونی واقع در غشای سطح نورون امکان هجوم یونهای سدیم و حرکت خارجی یونهای پتاسیم را در طی یک پتانسیل عمل فراهم می کند. به شکل انتخابی مسدود کردن این کانالهای یونی احتمال وقوع پتانسیل عمل را کاهش می دهد. داروی ریلوزول یک داروی محافظت کننده عصبی است که کانالهای یونی سدیم را مسدود می کند. از آنجا که این کانالها نمی توانند فعال شوند ، هیچ پتانسیل عملی وجود ندارد و نورون هیچگونه انتقال سیگنالهای شیمیایی را به سیگنالهای الکتریکی انجام نمی دهد و سیگنال حرکت نمی کند. از این دارو به عنوان بی حس کننده و همچنین آرامبخش استفاده می شود.

جهت مطالعه کارکرد کانالها لازم است فعالیت الکتریکی یعنی تغییرجریان عبوری از آنها در واحد زمان بررسی شود. با استفاده از روشهای ولتاژ کلمپ عمل کانالهای یونی در سطح غشاء سلول و یا ارگانلها در بافت های مختلف را می توان بررسی کرد که در آن با ثابت نگه داشتن ولتاژ به ثبت از جریانهای یونی که از کانال عبور می نماید می پردازند. جهت ثبت از فعالیت کانال با استفاده از روش ولتاژ کلمپ از تکنیک های patch clamp و bilayer clamp استفاده می شود.

در این روش کانال های یونی از غشاهای سلولی استخراج گردیده سپس بداخل غشاء دولایه لیپیدی مصنوعی الحاق می گردد و سپس با روش voltage clamp جریان های یونی که از آن عبور میکند ثبت گرفته می شود. روش الحاق پروتئین کانالهای یونی به داخل غشاء دو لایه لیپیدی (bilayer lipid membrane-BLM) و ثبت از فعالیت آنها تکنیک با ارزشی است که امکان بررسی خصوصیات پروتئین های خالص شده کانال های یونی کانال های یونی در غشاهای داخل سلولی که با تکنیکهای دیگر قابل دسترسی نیستند را فراهم می آورد.

چگونگی باز و بسته شدن منافذ کانال های یونی

عبور یون‌ها از غشای سلول به وسیله کانال‌های یونی که در واقع مجموعه‌هایی از پروتئین‌ها هستند، علاوه بر کنترل فرایندهای مهمی مانند تپش قلب، هدف اصلی اکثر داروها هم محسوب میشوند. اما به تازگی یک تحقیق که به رهبری یک محقق اسپانیایی در دانشگاه ویسکانسین انجام شده است، یک مدل جدید برای توضیح چگونگی باز و بسته شدن منافذ این کانال ها ارائه داده است.

در پس پرده بسیاری از فرایندهای مهم سلولی از جمله کنترل طپش قلب، انتقال سیگنال بین نورون‌ها، ترشح پیام رسان‌های عصبی و انتشار درد در بدن، این کانال‌های یونی هستند که قابلیت‌های الکتریکی و تحریک‌پذیری را در سلول‌ها فعال می کنند. جایی که این کانال‌ها به درستی کار نکنند آسیب‌های قلبی و نورونی و دیگر آسیب‌های متداول اتفاق خواهد افتاد.

محققین این پروژه می‌گویند: «این کانال‌ها به دلیل طبیعت و کارکردشان، اهداف درمانی بسیار خوبی برای داروهای مقابله با فشار خون، آریتمی قلب و دیگر بیماری‌ها به شمار می‌روند."

این‌ها ساختارهایی از پروتئین‌های غشایی هستند که مثل سیستمی از دریچه‌ها برای گذر یون‌های پتاسیم، سدیم، کلسیم، کلراید و مانند آن‌ها از طریق یک منفذ عمل می‌کنند. این منافذ از طریق ارسال یک محرک که از منطقه دیگری از کانال به نام حسگر ولتاژ، که تغییرات الکتریکی غشا را تشخیص می‌دهد، باز و بسته می‌شوند.

تاکنون این گونه تصور می‌شد که منفذ ولتاژ از طریق یک پیوند دهنده یا یک هلیکس متشکل از حدود ۱۵ آمینو اسید، به هم وصل می‌شوند که می‌توان آن را با حرکت حسگر ولتاژ تحریک کرد. این عملکرد، ترسیمی از چگونگی ارتباط بین این دو قسمت کانال یونی است.

کانال های غشا: در غشای یک یاخته (یوکاریوتی) دو نوع مهم از کانال‌های پروتئینی وجود دارد که به کمک این کانال‌ها ورود و خروج مواد از عرض غشا تسهیل می‌شود. این دو نوع کانال عبارتند از کانال‌های دریچه‌دار و کانال‌های نشتی. کانال‌های پروتئینی از نوع پروتئین‌های سرتاسری هستند و به صورت تخصصی عمل می‌کنند؛ به این معنی که هر کدام از آن‌ها ورود یا خروج یک یا چند نوع ماده خاص را تسهیل می‌کنند.

کانال‌های دریچه‌دار در یک سمت خود (به سمت داخل سلول و یا بیرون آن) دریچه‌ای دارند که به طور کلی بسته است و در مواقعی که نیاز به وجود یا عدم وجود یک ماده خاص درون سلول هست دریچه آن‌ها به منظور جابجایی ماده باز می‌شود. کانال‌های نشتی با تغییر شکل خود جابجایی نوعی ماده را به روش انتشار تسهیل شده به انجام می‌رسانند.

زمانی که یاخته در حال فعالیت عصبی نیست (حالت آرامش) کانال‌های نشتی می‌توانند یون‌های پتاسیم اضافی را از یاخته خارج کرده و یون‌های سدیم مورد نیاز را به یاخته وارد کنند تا پتانسیل یاخته در حالت آرامش باقی بماند. در این انتقال به ازای هر دو یون پتاسیم خارج شده از یاخته، 3 یون سدیم به یاخته وارد می‌شود. این نوع کانال‌ها می‌توانند همزمان انتقال دو نوع یون مختلف را تسهیل کنند.

کانال‌های دریچه‌دار تخصصی‌تر عمل می‌کنند و هر کدام تنها به یکی از این دو نوع یون نفوذپذیر هستند. در زمان ایجاد تغییر در پتانسیل الکتریکی یاخته عصبی (پتانسیل عمل) ابتدا کانال‌های دریچه‌دار سدیمی شروع به فعالیت می‌کنند و با مصرف مولکول ATP یون‌های سدیم را به یاخته وارد می‌کنند و پس از بسته شدن دریچه این کانال‌ها، کانال‌های دریچه‌دار پتاسیمی شروع به فعالیت کرده و با مصرف ATP یون‌های پتاسیم اضافی را از یاخته خارج می‌کنند.

در خصوص ویژگی و عملکرد این کانال‌ها این نکات را به خاطر بسپارید:

1-کانال‌ها از جنس پروتئین بوده و از نوع پروتئین‌های سرتاسری غشایی هستند.

2-این کانال‌ها به صورت تخصصی عمل می‌کنند.

3-کانال‌ها نشتی با انتشار تسهیل شده و بدون مصرف ATP مواد را بر اساس پیب غلظت جابجا می‌کنند.

4-کانال‌های دریچه‌دار به روش انتقال فعال و با مصرف ATP مواد را در جهت خلاف شیب غلظت از عرض غشا عبور می‌دهند.

رسپتورهای متصل به کانال یونی

این رسپتورها، کانال‌های دریچه‌داری هستند که اتصال لیگاند به ناحیه دومین خارج سلولی، کنفورماسیون دریچه آن‌ها را تغییر می‌دهد. در نتیجه دریچه باز می‌شود و یون از غشای سلولی عبور می‌کند. ناحیه عرض غشایی در این رسپتورها پهن است.

بر خلاف آبگریز بودن بخش خارجی ناحیه عرض غشایی، آمینواسیدهای بخش داخلی که کانال را تشکیل می‌دهند آب‌دوست هستند و حرکت یون‌ها را تسهیل می‌کنند. لیگاندهای این رسپتورها شامل انتقال‌دهنده‌های عصبی و هورمون‌های پپتیدی می‌شوند که یون‌هایی مثل پتاسیم و سدیم از آن‌ها عبور می‌کند.

معرفی برخی از داروهای عمل کننده از طریق کانا های یونی

داروهای اعصاب و روان داروهایی هستند که بر مغز و سیستم عصبی تأثیر می‌گذارند و برای درمان اختلالات روانی و عصبی مختلف استفاده می‌شوند. برخی از این اختلالات عبارتند از افسردگی، اضطراب، اختلال دوقطبی، صرع، میگرن، دردهای عصبی و سندرم پای بی‌قرار.

داروهای عصبی و روانپزشکی می‌توانند مکانیسم‌های اثر متفاوتی مانند تعدیل انتقال‌دهنده‌های عصبی، تغییر کانال‌های یونی یا تأثیر بر سیستم‌های هورمونی داشته باشند.

مجراهای یونی واقع در غشای سطح نورون امکان هجوم یونهای سدیم و حرکت خارجی یونهای پتاسیم را در طی یک پتانسیل عمل فراهم می‌کند. به شکل انتخابی مسدود کردن این کانالهای یونی احتمال وقوع پتانسیل عمل را کاهش می‌دهد. داروی ریلوزول یک داروی محافظت کننده عصبی است که کانالهای یونی سدیم را مسدود می‌کند. از آنجا که این کانالها نمی‌توانند فعال شوند، هیچ پتانسیل عملی وجود ندارد و نورون هیچگونه انتقال سیگنالهای شیمیایی را به سیگنالهای الکتریکی انجام نمی‌دهد و سیگنال حرکت نمی‌کند. از این دارو به عنوان بی‌حس کننده و همچنین آرامبخش استفاده می‌شود.

قطره چشم برای جلوگیری از درد (مسدود کننده کانال سدیمی)

تشخیص و پردازش محرکهای درد در نورون های حسی آوران ، بطور زیادی به طیف وسیعی از انواع مختلف کانال های یونی ولتاژی و لیگاندی دریچه دار از جمله کانالهای سدیم، کلسیم وابسته است.

کانال های یونی مختلف نفوذپذیر به کلسیم، در مسیرهای مختلف درد و نقش آنها در پاتوفیزیولوژی درد موثر هستند.

مسدودکننده های کانال کلسیم نوعی دارو هستند که به منظور افزایش جریان خون و اکسیژن به قلب تجویز می شوند. پزشکان ممکن است مسدودکننده های کانال کلسیم را برای درمان فشار خون بالا یا بیماری های قلبی مختلف تجویز کنند.

مسدودکننده کانال کلسیم چیست؟

کلسیم برای انقباض عضلانی در بدن ضروری است. این ماده معدنی از طریق کانال های یونی که منافذ ریزی روی سطح سلول هستند وارد سلول ها می شود. این روند برای عملکرد عادی بدن ضروری است.

فیزیولوژی طبیعی سیستم قلب و عروق

مسدودکننده های کانال کلسیم مقدار کلسیمی که می تواند از طریق این کانال ها وارد سلول های قلب و دیواره رگ های خونی شود را کاهش می دهند.

پزشکان معمولا از داروهای مسدودکننده کانال کلسیم برای درمان فشار خون بالا استفاده می کنند. این داروها دارای کاربردهای دیگری نیز هستند که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

- درد سینه یا آنژین ، بیماری عروق کرونر قلب ، ضربان نامنظم قلب یا آریتمی و میگرن

در حال حاضر، دانشمندان در حال بررسی کاربردهای بالقوه دیگر برای مسدودکننده های کانال کلسیم هستند. به عنوان مثال، آنها بر این باورند که مسدودکننده های کانال کلسیم با کاهش فشار خون ممکن است قادر به کاهش خطر بیماری آلزایمر باشند.

انجمن قلب آمریکا مسدودکننده های کانال کلسیم را به عنوان خط مقدم درمان دارویی برای فشار خون بالا برای بیشتر افراد توصیه می کند.

داروهای مورد استفاده شامل:

- آمیلودیپین ، فلدیپین، نیکاردیپین، نیفدیپین ، نیمودیپین ، وراپامیل و دیلتیازم

گاهی اوقات، این داروها ممکن است رگ های خونی را بیش از حد گشاد کنند که می تواند به تورم در پاها منجر شود. پزشکان معمولا به تجویز دوزی که خطر این شرایط را کاهش می دهد توجه دارند.

پزشکان ممکن است خطر را با تجویز مسدودکننده های کانال کلسیم طولانی رهش به حداقل برسانند. بدن این شکل از دارو را طی بازه زمانی طولانی‌تری جذب می کند که از گشاد شدن بیش از حد رگ های خونی پیشگیری می کند.

مکانیسم بسیاری از داروهای قلبی – عروقی ( داروهای موثر بر فشارخون بالا، داروهای ضد آریتمی ، داروهای ضد نارسایی قلبی داروهای ضد آنژین صدری و داروهای دیورتیک ) ، داروهای عصبی شامل( خواب آورها ، ضد اضطراب ها ، داروهای بیهوشی ، بیحس کننده های موضعی ، داروهای شل کننده عضلانی، داروهای ضد صرع و......) از طریق کانال های یونی عمل مینمایند که در مقاله بعدی به آنها پرداخته میشود.

................................................................................................................................................................

اگر در جامعه ای فقط یک حسین و یا چند ابوذر داشته باشیم هم زندگی خواهیم داشت هم آزادی هم فکر و هم علم خواهیم داشت و هم محبت هم قدرت و سرسختی خواهیم داشت و هم دشمن شکنی و هم عشق به خدا…….. دکتر علی شریعتی

. دوشنبه 11 تیر 1403 ساعت 17:25

0 نظر

. شنبه 2 تیر 1403 ساعت 10:28

0 نظر

بررسی داروهای مصرفی در آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی

بررسی داروهای مصرفی در آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران

به نام نامی که نام ها از او نامیده شد. به نام عالمی که علم ها از او خروشیده شد.

به نام عاشقی که عشق ها از او جوشیده شد.

آنژیوگرافی : روشی از تصویر برداری از رگ های خونی قسمت های مختلف بدن از جمله قلب ، کلیه ، مغز و عروق گردنی است که با استفاده از ماده حاجب و اشعه ایکس انجام میگردد.

آنژیوگرافی نوعی عکس برداری از قلب است است.

آنژیوگرافی عروق قلبی دقیق ترین راه تشخیص وجود تنگی و یا انسداد عروق خونرسان قلب

( کرونر ) می باشد.

آنژیوگرافی (رگ نگاری)
آنژیوگرافی یک روش تصویربرداری با استفاده از اشعه ایکس می‌باشد. در این روش یک ماده حاجب وارد قلب یا رگ‌های خونی می‌شود. به منظور انجام یک آنژیوگرافی، پزشک یک کاتتر قلبی را وارد بدن شما خواهد کرد. نوک این کاتتر به سمت بطن چپ و یا به سمت مدخل سرخرگ کرونری هدایت خواهد شد. سپس یک ماده حاجب یددار به بدن تزریق می‌شود تا پزشک بتواند جریان خون را در درون این ساختارها مشاهده نماید. برخی افراد نسبت به رنگ حاوی یُد حساسیت دارند. وقتیکه این رنگ وارد بطن چپ می شود، ممکن است شما احساس گرما بکنید.

آنژیوگرافی نحوه پمپاژکردن قلب، شکل قلب و قسمت‌های داخلی قلب را نشان می‌دهد و همچنین نشان می‌دهد که آیا عدم کارکرد صحیح دریچه‌های قلبی منجر به تنگی یا نارسایی دریچه شده است یا خیر؟
اگر ماده حاجب وارد سرخرگ‌های کرونری قلب بشود، آنژیوگرفی نشان می‌دهد که آیا تنگ شدگی یا انسداد این سرخرگ‌ها باعث کاهش یا قطع جریان خون شده است یا خیر؟

ماده حاجب پرتونگاری یا ماده گونه‌ای از ماده حاجب پزشکی است که در پزشکی و فیزیک پزشکی به‌کار می‌رود در تصویربرداری پزشکی از دستگاه گوارش ماده حاجب معمولاً

باریم سولفات است.

گاهی از این مواد برای ایجاد تفکیک بصری دستگاه گردش خون ازطریق آنژیوگرافی (به انگلیسی: Blood pool imaging) استفاده می‌شود.

در پیلوگرام داخل وریدی این مواد غالباً از ترکیبات یددار محلول در آب تزریقی (مانند یدیکسانول) و تزریقی (اروگرافین و امنیپاک) بهره می‌برند.

مواد حاجب به‌طور دائمی رنگ اندام‌های داخلی را تغییر نمی‌دهند، بلکه به‌طور موقتی نحوه تعامل پرتو ایکس یا سایر ابزارهای تصویربرداری را در برخورد با بدن تغییر می‌دهند.

مواد حاجب از سه راه عمده وارد بدن می‌شوند:

1. بلعیدن (به‌صورت خوراکی از طریق دهان)

2. تزریق وریدی (تزریق به داخل شریان‌های بدن)

3. انما یا تنقیه (از طریق مقعد)

در برخی موارد نیز تزریق مواد حاجب به‌صورت موضعی به داخل مفصل و نخاع انجام می‌گیرد که کمتر شایع است. به‌طورکلی منع مصرفی برای این مواد وجود ندارد و پس از تصویربرداری، این مواد یا جذب بدن می‌شوند یا از طریق ادرار و مدفوع، از بدن خارج می‌شوند.

ماده حاجب تزریقی محلول آبکی، استریل، شفاف، بی رنگ تا حدی زرد و بی بو است. بنابراین باید با دید مستقیم، به منظور بررسی رسوبات و تغییر رنگ آن قبل از تجویز کنترل گردد، اگر رسوبات و تغییر رنگ قابل توجهی وجود داشت، نباید استفاده شود.

آنژیوگرافی( رگ نگاری) سی تی آنژیوگرافی قلب

ترکیب حجم و غلظت برای استفاده، باید به دقت و بطور فردی بر اساس فاکتورهایی نظیر: سن، وزن بیمار، اندازه رگ و سرعت جریان خون در رگ و عملکرد کلیه مورد محاسبه قرار گیرد.

مواد حاجب به دلیل تداخل داروئی و ناسازگاری شیمیایی نباید با سایر داروهای تزریقی مخلوط شده یا در راههای تجویزی داخل وریدی حاوی داروها، محلول ها یا ترکیبات مغذی خاص تجویزگردند.

مواد حاجب پس از بازشدن، باید بلافاصله مورد استفاده قرار گیرند.

مواد یددار تجویز شده به صورت داخل عروقی بایستی در زمان تزریق دمایی مساوی دمای بدن ویا نزدیک به آن داشته باشند.

عوارض ماده حاجب

1- احتمال آسیب به کلیه در صورت عدم رعایت موارد زیر:

در صورت داشتن دیابت/ بیماری های کلیوی یا مصرف داروهای کاهنده قند خون (متفورمین)، موضوع را فوراً به کارشناس یا پزشک اطلاع داده تا در مورد قطع داروهای شما تصمیم گیری انجام شود. قابل ذکر است که مصرف هم زمان داروی متفورمین با تزریق ماده حاجب تداخل اثر داشته و می تواند برای کلیه ها آسیب رسان باشد. در مواردی که بیماران داروی متفورمین مصرف می کنند باید این دارو را 48 ساعت قبل و بعد از انجام تزریق ماده حاجب مصرف ننمایند. انجام آزمایش کراتینین (تا حداکثر یک هفته قبل) برای بیمارانی که بالای 70 سال هستند یا بیمارانی که سابقه بیماری کلیوی دارند یا تحت شیمی درمانی می باشند الزامی است. در صورتی که بیمار کراتینین غیر طبیعی داشته باشد حتماً باید با کارشناس مربوط مشورت نماید.

بخاطر ماده‌ی حاجبی که وارد بدن شده و خطر احتمالی که برای کلیه ها وجود دارد، بهتر است تا به بیمار توصیه شود که آب زیادی مصرف کند.

2-بروز حساسیت به ماده حاجب:

در بیمارانی که زمینه ای از حساسیت به دارو یا غذای خاص دارند الزامی است که قبل از تجویز ماده حاجب داروی ضد حساسیت تجویز شود. با این اقدام می توان احتمال بروز حساسیت به ماده حاجب را به میزان قابل توجهی کاهش داد.

واکنش های حساسیتی ممکن است به شکل خفیف (سرگیجه، افت فشارخون، خارش و کهیر خفیف و سردرد) باشد یا می تواند به صورت تأخیری ایجاد شود که در این موارد ممکن است بیمار بعد از گذشت 24 ساعت از تجویز ماده حاجب واکنش هایی از قبیل کهیر یا قرمزی بدن شود.

آنژیوپلاستی اغلب با جایگذاری دائمی یک لوله توری سیمی به نام استنت ( فنر) همراه است تا به باز ماندن رگ کمک کند و شانس تنگ شدن مجدد را کاهش دهد.

آنژیو پلاستی در واقع یعنی ترمیم رگ های بسته یا تنگ شده قلب میباشد.

محدودیت های انجام آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی

بیماران مبتلا به اختلال عملکرد کلیه، نامزد خوبی برای این روش نیستند.

بیماران که قبلا دارای واکنش های آلرژیک به مواد جاجب بودند. خانم های باردار

کسانی که عفونت یا زخم در محل ورود سوزن و لوله ها دارند

تنگی شریان اصلی منتقل‌کننده‌ی خون به سمت چپ قلب

در مواردی که عروق قلبی دچار تنگی و گرفتگی شده باشند برای بیمار استنت یا فنر گذاشته میشود

استنت‌گذاری معمولاً پس از گشاد شدن شریان در اثر باد کردن بالون، انجام می‌گیرد. این وسیله از جدار شریان حمایت کرده و از تنگی مجدد آن پس از آنژیوپلاستی، ممانعت می‌کند. از نظر ظاهر نیز به فنر سیمی شباهت دارد.

آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری به معنای برطرف شدن کامل بیماری قلبی نیست. بیمار باید سبک زندگی سالم داشته و داروهای تجویز‌شده را به طور منظم مصرف کند .

آنژیوپلاستی مؤفقیت‌آمیز می‌تواند به معنای عدم نیاز به جراحی قلب باشد.

دارو های مورد استفاده در آنژیوپلاستی

آنتی پلاکت مثل داروهای پلاویکس ، اوسویکس و کلوپیدوگرل با کاهش شانس لخته شدن خون نقش بسیار مهمی در بازماندن استنت ها دارند و مصرف آن بعد از آنژیوپلاستی ضروری است. به یاد داشته باشید بخصوص در مواردی که استنت دارویی دارید مصرف این داروها تا یک سال پس از آنژیوپلاستی ضروری است.

آسپرین ممکن است به طور نامحدود و یا شاید برای همه عمر تجویز شود.

افرادی که آنژیوپلاستی شده اند(برای آنها بالن یا استنت کارگذاری شده است) حتماً از داروی بسیار بسیار مهمی بنام(پلاویکس یا زیلت) باید استفاده کنند.

اهمیت این دارو در این افراد بسیار زیاد می باشد لذا در صورت عدم استفاده منظم از این دارو بیمار دچار سکته قلبی شدیدخواهد شد. مصرف این دارو بسیار اهمیت دارد و در صورتی که بیمار در طول روز قرص خود را مصرف ننموده و فراموش کرده است که آن را مصرف کند استفاده آن بلامانع است. استفاده نکردن این دارو حتی یک روز بسیار خطرناک می باشد. جایگزین کردن داروهای مذکور با داروهای مشابه ممنوع می باشد و حتماً بیمار دقت کند که این داروها از داروخانه های معتبر تهیه شود تا داروی تقلبی به بیمار داده نشود. بیمارانی که از داروهای مذکور استفاده می کنند نباید بدون هماهنگی با پزشک معالج داروی خود را قطع کنند زیرا قطع خودسرانه دارو برای بیمار خطرناک است.

در صورت احساس درد قفسه‌ی سینه در حالت استراحت یا دردی که با نیتروگلیسیرین برطرف نشود، بلافاصله باید با اورژانس پزشکی تماس برقرار کرد.

اهمیت مصرف داروهای ضد انعقادی پس از استنت گذاری در چیست؟

داروهای ضد انعقادی، که "ضد پلاکت" یا "رقیق کننده خون" نیز نامیده می شوند، احتمال حمله قلبی، سکته و مرگ را کاهش می دهند زیرا احتمال تشکیل لخته خون را کاهش میدهند. برای شما بسیار مهم است که بر اساس نسخه تجویز شده این داروها را مصرف کنید حتی وقتیکه احساس میکنید حال عمومی تان بهتر شده است. اگر پزشک دیگری، برای مثال دندانپزشکتان، شما را از مصرف این داروها منع کرد، حتماً قبل از توقف مصرف این داروها با پزشک متخصص قلبتان مشورت کنید.

چرا باید دو نوع داروی ضد انعقادی را همزمان مصرف شوند؟

شده اند به دو روش متفاوت عمل میکنند. ترکیب همزمان عملکرد این دو دارو مانع از انعقاد خون و تشکیل لخته خواهد شد. این ترکیب باعث می شود که تشکیل لخته های خون که منجر به انسداد عروق می شود کاهش یابد. مصرف همزمان آسپرین و داروی ضد انعقاد تجویز شده بهترین راه محافظت در برابر لخته های خون است. مصرف همزمان این دو دارو برای عملکرد درست آنها بسیار مهم است.

اگر مصرف داروه را متوقف کنیم احتمال ایجاد لخته درون استنت یا در نواحی نزدیک به آن را افزایش خواهید داد. این لخته می تواند باعث حمله قلبی، سکته یا حتی مرگ شود.

اگر در اثر بریدگی دچار خونریزی ایجاد و یا خون مردگی های وسیع در تن ایجاد شود، نباید مصرف داروی ضد انعقادم متوقف شود. ممکن است داروهایی مانند نیتروگلیسرین را برای شل کردن سرخرگ‌های کرونری ، مهارکننده‌های کانال کلسیم برای محافظت در برابر اسپاسم‌های سرخرگ کرونری با آسپیرین و سایر داروهای ضدپلاکتی تجویز شود.

بایستی داروهایی برای پیشگیری از تشکیل لخته‌های خونی در محل انسداد تجویز شود. اگر در بدن‌تان استنت وجود دارد، باید از رقیق‌کننده‌خون مانند آسپیرین استفاده کنید. همچنین باید یک داروی ضدپلاکتی مانند کلوپیدوگرل را حداقل تا یک ماه بعد از جاگذاری استنت در سرخرگ کرونری و دو سال یا بیشتر پس از جاگذاری استنت دارویی در سرخرگ کرونری مصرف کنید.

پزشکان به دنبال روش‌هایی برای پیشگیری از بروز تنگی مجدد هستند. پیشرفت آشکار در این زمینه استفاده استنت‌های آغشته به دارو بوده است، یعنی وسایلی که توسط داروهای آهسته رهش پوشیده شده‌اند و این داروها به تدریج وارد بافت پیرامونی می‌شوند تا از رشد بافت اسکار جلوگیری کنند. به نظر می‌رسد که استنت‌های آغشته به دارو موفقیت طولانی‌مدت روش‌های آنژیوپلاستی را افزایش زیادی داده‌اند، ولی در عین حال باعث افزایش خطر کوتاه‌مدت تشکیل لخته نیز شده‌اند. در صورت جاگذاری یک استنت آغشته به دارو، ضروری است حداقل به مدت 2 سال از "کلوپیدوگرل" و به شکل نامحدودی از آسپیرین استفاده نمایید.

آنژیوپلاستی عروق کرونر و فنر قلب جریان خون را از طریق شریان کرونری که قبلاً باریک یا مسدود شده است افزایش می‌دهد. درد قفسه‌سینه به طور کلی باید کاهش یابد. پس از آن شاید بهتر بتوانید ورزش کنید. آنژیوپلاستی موفقیت‌آمیز همچنین به این معنی است که ممکن است نیازی به جراحی بای‌پس عروق کرونر نداشته باشید. این عمل یک روش تهاجمی‌تر بوده که به زمان بهبودی طولانی‌تری نیاز دارد. انجام آنژیوپلاستی و استنت گذاری به معنای از بین رفتن بیماری قلبی نیست. شما باید عادات سبک زندگی سالم را ادامه دهید و داروهای تجویز شده توسط پزشک خود را مصرف کنید. اگر علائمی مشابه علائم قبل از آنژیوپلاستی عروق کرونر مانند درد قفسه‌سینه یا تنگی‌نفس دارید، با پزشک خود تماس بگیرید. اگر در هنگام استراحت درد قفسه‌سینه دارید یا دردی دارید که به قرص زیرزبانی پاسخ نمی‌دهد، با اورژانس تماس بگیرید. برای حفظ سلامت قلب پس از استنت‌گذاری، باید:

سیگار را ترک کنید. سطح کلسترول خود را کاهش دهید

رژیم غذایی سالمی داشته باشید که چربی اشباع کمی داشته باشد

وزن متناسب را حفظ کنید. ورزش منظم داشته باشید

سایر بیماری‌ها مانند دیابت و فشار خون بالا را کنترل کنید

داروها را طبق دستور پزشک مصرف کنید

کسانی که تحت عمل استنت‌گذاری قرار می‌گیرند باید داروهای لازم را طبق دستور پزشک به صورت مادام‌العمر مصرف کنند. همچنین باید توجه داشت که استنت قلبی به معنای پایان بیماری قلبی نیست و فرد باید همواره پایبند اصول سبک زندگی سالم باشد

مصرف پلاویکس از خوردن نان شب واجب تر است؛ با این حال برخی بیماران این دارو را مصرف نمی کنند. عدم مصرف پلاویکس مهم ترین علت ایجاد لخته ی خونی در استنت است پس پلاویکس حتما باید مصرف شود.

مصرف همزمان پلاویکس و آسپرین می تواند سبب درد و خونریزی معده شود. پس داروی بعدی که توصیه می کنیم از آن استفاده شود، داروی ضد اسید است که بهترین آن پنتوپرازول می باشد.

معمولا دور ۸۰ میلی گرم آسپرین تجویز می گردد و بهتر است که تا یک ماه، دوعدد آسپرین استفاده شود. مصرف همزمان یا جداگانه ی آن فرقی ندارد. امپرازول استفاده نشود؟ چون مصرف این دارو اثر بخشی پلاویکس را کاهش می دهد. داروی بعدی که توصیه می کنیم از آن استفاده شود، داروی ضد اسید است که بهترین آن پنتوپرازول می باشد.

داروی دیگری که بعد از آنژیوپلاستی استفاده می شود، داروهای گروه استاتین است که باید با دوز بالا استفاده شوند؛ یعنی ۴۰ تا ۸۰ میلی گرم آتورواستاتین و یا ۲۰ تا ۴۰ میلی گرم رزوواستاتین. حتی اگر چربی افراد بسیار بسیار پایین باشد، باز هم می بایست این داروها را استفاده کرد.

داروهای دیگری که ممکن است توسط پزشک تجویز شوند می تواند شامل بتابلاکرها مانند: آتنولول، پروپرانول و کنکور باشد که اگر ضربان قلب پایه شخص پایین باشد، محدودیت استفاده در این داروها وجود دارد.

گروه دیگری از داروها که ممکن است بعد از آنژیوپلاستی تجویز شوند، لوزارتان، والسارتان و یا داروهایی مثل انالاپریل و کاپتوپریل هستند که اگر فشارخون بیمار اجازه بدهد، باید همراه دیگر داروها استفاده شوند تا نقش موثرتری در جلوگیری از ایجاد لخته خون در رگ ها داشته باشند.

*******************************************************************

. پنج‌شنبه 3 خرداد 1403 ساعت 10:24

0 نظر

دارو درمانی تعدادی از بیماری های گوارشی

دارو درمانی تعدادی از بیماری های گوارشی

Drug therapy of several digestive diseases

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران

حمد و سپاس بی کران خداوندی راست که از سررحمتش انسان را آفرید و او را از انواع نعمت ها بهره مند نمود تا با اراده ای استوار ، راههای فضیلت و کمال را طی نموده و در حرم امن الهی و فردوس برین جاودانه گردد.

با دیدن جلوه های خداوند در فصل بهار، بیش از پیش به عظمت و مهر خداوندی پی می بریم.کمتر از طبیعت نباشیم، ما نیز دگرگون شویم.

بیماری های مهم دستگاه گوارش شامل:

1-بیماری های اسید – پپتیک (ریفلاکس مری به معده یا GERD ، زخم معده و آسیب مخاطی)

عوامل دفاعی: موکوس، بیکربنات و پروستاگلاندین ها و عوامل مهاجم : پپسین وصفرا هستند.

مهمترین عامل زخمها : هلیکوباکتری ها و داروهای ضد درد و التهاب غیراستروییدی

NSAIDs

داروهای مورد استفاده در اختالالات اسید پپتیک: داروهای کاهش دهنده اسیدیته داخل معده و داروهای بهبود دهنده مخاط هستند.

تنظیم ترشح اسید معده

تولید اسید معده هم توسط سیستم عصبی خودمختار و هم از طریق چندین هورمون تنظیم می‌شود. سیستم عصبی پاراسمپاتیک، از طریق عصب واگ و هورمون گاسترین سلول جداری را تحریک می‌کند تا اسید معده تولید کند، هم مستقیماً روی سلول‌های جداری تأثیر می‌گذارد و هم به طور غیرمستقیم، از طریق تحریک ترشح شبه هورمون هیستامین از سلول‌های شبه آنتروکرومافین صورت میگیرد.

ترشح هیستامین مهمترین مکانیسم تنظیم مثبت ترشح اسید معده است. ترشح هیستامین، توسط گاسترین و استیل کولین تحریک و با سوماتوستاتین مهار می‌شود. سلول‌های جداری دارای گیرنده‌هایی برای سه محرک ترشح اسید هستند که نشان دهنده غلبه کنترل عصبی، پاراکرین و غدد درون‌ریز است.

اثر هیستامین بر روی سلول جداری فعال سازی آدنیلات سیکلاز است که منجر به افزایش غلظت AMP حلقوی درون سلولی و فعال شدن پروتئین کیناز A (PKA) می‌شود . یک اثر فعال سازی PKA فسفوریلاسیون پروتئین‌های اسکلتی است که در انتقال یون پتاسیم / یون هیدروژن / ATPase از سیتوپلاسم به غشای پلاسما نقش دارند. اتصال استیل کولین و گاسترین هر دو منجر به افزایش غلظت کلسیم داخل سلول می‌شود.

بیماری های مرتبط با اسید معده:

در سندرم زولینگر الیسون و هیپرکلسمی، سطح گاسترین افزایش یافته و منجر به تولید بیش از حد اسید معده می‌شود که می‌تواند باعث زخم معده شود. در بیماری های دارای استفراغ بیش از حد، بیماران دچار آلکالوز متابولیک هیپوکلرمیک (کاهش اسیدیته خون توسط یون هیدروژن و کاهش کلر) می شوند.

سندروم زولینگر آلیسون، در حقیقت یک عارضه نادر گوارشی است که در آن یک یا چند تومور در ناحیه پانکراس یا بخش بالای روده کوچک تشکیل می‌شود. این تومورها که گاسترینوما امیده می‌شوند، مقدار زیادی هورمون گاسترین تولید می‌کنند.

گاسترین تولید شده توسط گاسترینوما منجر به افزایش میزان ترشح اسید معده می‌شود. افزایش میزان اسید معده نیز به خودی خود می‌تواند منجر به ایجاد زخم معده، اسهال، زخم اثنی‌عشر و به طور کلی زخم‌های دستگاه گوارشی گردد.

آنزیم پمپ پروتون هدف مهارکننده‌های پمپ پروتون است که برای افزایش pH معده و در نتیجه کاهش اسیدیته معده، در بیماری‌هایی که دارای اسید اضافی هستند استفاده می‌شود. آنتاگونیست‌های H2 به طور غیر مستقیم تولید اسید معده را کاهش می‌دهند. آنتی‌اسیدها اسید موجود را خنثی می‌کنند.

رفلاکس اسید معده چیست؟

بیماری ریفلاکس معده (GERD) نوعی اختلال گوارشی است که در صورت برگشت اسیدهای معده اسیدی یا غذا و مایعات از معده به مری ایجاد می‌شود. GERD) افراد در هر سنی از نوزاد تا بزرگسال را تحت تأثیر قرار می‌دهد. افراد مبتلا به آسم در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به GERD قرار دارند. شعله‌ور شدن آسم می‌تواند باعث شل شدن اسفنکتر مری تحتانی شود و اجازه می‌دهد تا محتوای معده به سمت مری برگردد یا ریفلاکس کند. برخی از داروهای آسم (به ویژه تئوفیلین) ممکن است علائم ریفلاکس را بدتر کند.

GERD معمولاً با داروها و تغییر سبک زندگی و عادات غذایی کنترل می‌شود. اگر این‌ها جواب نداد یا اگر نمی توانید برای مدت طولانی دارو مصرف کنید، جراحی گزینه درمانی بعدی است. بسیاری از داروهای بدون نسخه OTC و داروهای تجویزی ریفلاکس را تسکین می‌دهند. رایج ترین داروهای رفلاکس اسید معده عبارتند از: آنتی‌اسیدها: با خنثی‌سازی اسیدهای معده تسکین سریع می‌دهند.

مسدودکننده‌های گیرنده هیستامین:H2-blokers

مهارکننده‌های پمپ پروتون: مسدودکننده‌های قوی اسید که به بهبود بافت آسیب‌دیده مری نیز کمک می‌کنند.

باکلوفن: برای کاهش شل شدن اسفنکتر تحتانی مری استفاده و باعث شستشوی اسید می‌شود.

ترشح اسید در شب ها حداکثر و روز ها حداقل است، بلاکر های هیستامین که خط اول دارو های کاهنده اسید معده هستند ترشح اسید را در تمام طول روز کاهش می دهند اما میزان کاهش ترشح ناشی از آنها در صبح وشب بیشتر است.
اکثرا این دارو ها در شب مصرف میشوند مثلا فاموتیدین هر شب قبل از شام. H2بلاکر ها هم ترشح پایه اسید و هم ترشح ناشی از غذا را کم میکنند.

برای بیماری که مشکل حافظه دارد، فوماتیدین یا نیزاتیدین تجویز میشود چون بر خلاف دو مورد دیگر اینها یکبار در روز مصرف میشوند و احتمال فراموش شدن آن یک وعده مصرف کمتر است.

مهارکنندگان پمپ هیدروژن یا Proton Pump Inhibitors (PPI)

لوامیزول ، پنتوپرازول ،ازومیرازول و لانسوپرازول

این داروها اکثرا" پیش دارو هستند.لوامیزول بصورت پودر بوده و زیست دستیابی آنها 50 درصد با غذا کم میشود.

این دارو ها را بایست با معده خالی مصرف کرد چون با غذا تداخل پیدا کرده و جذبشان ۵۰ درصد کاهش می یابد. این دارو ها معمولا صبح ها یک ساعت قبل از صبحانه مصرف میشوند. (روزی یک عدد)
نیمه عمر این دارو ها یک ساعت تا یک ساعت و نیم است ولی به مدت ۲۴ساعت اثر دارند.
PPIها نسبت به H2 بلاکر ها بسیار قوی ترند و کاملا ترشح اسید را مهار میکنند و تقریبا آن را به صفر می رسانند. در تومور های معده، ترشح اسید میتواند افزایش یافته و در حد مرگ خون ریزی دهد، لذا قبل از درمان سرطان از این دارو ها استفاده میشود.
گاهی هنگامیکه ترشح اسید را کاهش میدهیم فیدبک های منفی سبب افزایش هیستامین، گاسترین و استیل کولین میشوند که علت عود بیماری همین است.

عوارض جانبی

درمان طولانی مدت با ppi ها سطح ویتامین B12را پایین می آورد زیرا با پایین آوردن میزان فاکتور داخلی معده جذب B12هم کاهش می یابد.
کاهش جذب مینرال هایی همچون : آهن ، کلسیم و منیزیم.
افزایش عفونت های ریوی و گوارشی به دلیل کاهش مقدار اسید معده و از بین رفتن یک سد دفاعی بدن.

داروهای محافظت کننده از مخاط: سوکرالفات( نمک سوکروز + هیدروکسید آلومی نیوم)

آنالوگ هایپروستاگلاندین : میزوپروستول(آنالوگ PGE1و کاهنده NSAIDs)

ترکیبات بیسموت( ساب سالیسیلات بیسموت)

داروهای ایجاد کننده تحرک در دستگاه گوارش: داروهای prokinetic کاربرددر ایلئوس و GERD

داروهای موثر بر سیستم عصبی – روده ای

آگونیست های نوعی از گیرنده های سروتونین برای درمان سندرم روده تحریک پذیر، ضد استفراغ و آنتاگونیست نوعی دیگر از گیرنده های سروتونین.

داروی متوکلوپرامید برای درمان برخی از ناراحتی‌های معده و روده تجویز می‌شود و معمولا به عنوان یک درمان کوتاه مدت (بین ۴ تا ۱۲ هفته) برای سوزش مداوم معده در زمانی که داروهای دیگر به اندازه‌ی کافی خوب عمل نمی‌کنند مورد استفاده قرار می‌گیرد. درمان سوزش مداوم معده می‌تواند آسیب‌های ناشی از اسید معده به مری را کاهش داده و به بهبودی بیمار کمک کند.

داروی متوکلوپرامید همچنین برای درمان بیماران دیابتی که مشکل گاستروپارزی دارند نیز موثر است. درمان گاستروپارزی می‌تواند علائم حالت تهوع، استفراغ و پر بودن معده و شکم را کاهش دهد.

داروی دمپیریدون : این دارو به عنوان ماده‌ی کمکی تخلیه‌کننده‌ی دستگاه گوارش (با تأخیر) و محرک پریستالتیک عمل می‌کند. دومپریدون تخلیه‌ی معده را تسهیل می‌کند و با افزایش پریستالتیسم (حرکات) مری و معده و کاهش فشار اسفنکتر مری زمان انتقال روده کوچک را کاهش می‌دهد.

ضد استفراغ: خواص ضد استفراغ این دارو به فعالیت انسداد گیرنده‌های دوپامین در هر دو منطقه‌ی تحریک کننده‌ی گیرنده‌ی شیمیایی و در سطح معده مربوط می‌شود.

دومپریدون دارویی ضد تهوع است که برای درمان سوءهاضمه، سوزش معده و درد معده نیز استفاده می شود

.

داروهای ضد اسهال

لوپرامید بدون نسخه و دیفنوکسیلات نسخه ای میباشد. کلستیرامین و کلستیپول از رزین های متصل به املاح صفراوی در اسهال بکار میروند.

داروهای ضد یبوست:آنتاگونیست های گیرنده های تریاک( متیل نالتروکسان بروماید) و انتاگونسیت های5-HT4 سروتونین مانند پروکالوپرید و آتکاسرود در یبوست مزمن بکار میروند.

از ترکیب صناعی اوکترئویید بصورت تزریق داخل وریدی و زیرجلدی برای مهار ترشح روده و لوزالمعده و سندرم دامپینگ( اسهال ناشی از قطع عصب واگ در جراحی ها، در کارسینوییدهای گوارشی که با جراحی نمیتوان خارج کرد و تومورهای هیپوفیز ( آکرومگالی) استفاده میشود.

ازعوارض داری اوکترئویید اختلال در ترشح لوزالمعده، کمبود ویتامین های محلول در چربی، درد شکم، نفخ و اسهال، تشکیل سنگ های صفراوی، هیپرگلیسمی وگاهی هیپوگلایسمی ضعیف میباشد.

سندرم روده تحریک پذیر

این سندروم در زبان انگلیسی با (IBS) شناخته می‌شود و تقریبا یک بیماری مزمن به حساب می‌آید. با این حال، علائم آن طی سال‌ها تغییر می‌کند و بسته به شرایط مختلف می‌توان نشانه‌ها را کاهش داد. این بیماری می‌تواند در هر سنی به وجود بیاید و معمولا زنان را بیشتر از مردان تحت تاثیر قرار می‌دهد. سندروم روده تحریک پذیر بیماری خیلی خطرناکی محسوب نمی‌شود، ولی در صورت عدم توجه به آن، فرد مبتلا ممکن است مجبور شود دردهای شکمی زیادی را تحمل کند.

در حال حاضر هیچ درمان خاصی برای این بیماری وجود ندارد. با این حال، اگر فرد مبتلا از عوامل محرک دوری کند، رژیم غذایی مناسبی داشته باشد و به توصیه‌های پزشک خود عمل کند، به طور قابل توجهی می‌تواند عوامل بیماری را کاهش داده و از پیشرفت آن جلوگیری کند. بهتر است بگوییم که این درمان‌ها در کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی موثرند.

1. مدیریت رژیم غذایی

اجتناب از مصرف برخی از آدامس‌ها، غذاهای رژیمی و شیرینی‌های بدون قند (به دلیل ایجاد اسهال)

مصرف بیشتر غذاهایی با پایه جو دوسر برای کاهش گاز یا نفخ شکم

محدود کردن مصرف الکل ، اجتناب از مصرف نوشابه‌های گازدار و نوشیدنی‌های خیلی شیرین

محدود کردن مصرف برخی میوه‌ها و سبزیجات ، نوشیدن حداقل 8 فنجان آب در روز

2. کنترل اضطراب و استرس

انجام تمرینات آرام‌سازی ذهن، فعالیت‌هایی مانند یوگا ، داشتن ورزش بدنی منظم

3. مصرف دارو

داروهای ضد اسپاسم: جهت کاهش درد عضلات روده و گرفتگی شکم ،

داروهای ملین: جهت رفع یبوست، داروهای ضد تحریک: جهت کاهش علائم اسهال

آلوسترون: موثر در اسهال از لوپرامید اغلب استفاده میشود.

داروهای ضد اسپاسم : دی سیکلومین، آلوسترون ( بسیار قوی) ، اونداسترون، گرانی سترون و بالانوسترون

و آنتاگونیستهای گیرنده سروتونین 5-HT3

سیستم های دخیل در استفراغ:

سیستم کولینرژیک(M1) ، هیستامینرژیک (H1) ، سروتونینرژیک ( 5HT3)

نوروکنین(NK1) و درمغز: گیرنده های دوپامین( D2) ، گیرنده های تریاک و سروتونین و نوروکنین ها (NK1)

درشیمی درمانی و پرتودرمانی،گاستراانتریت حاد عفونی سروتونین آزاد و تحریک گیرنده ها صورت میگیرد وداروهای اندانسترون ، گرانی استرون، دری استرون ، پالی نوسترون و تروبیسترون برای جلوگیری از استفراغ بکار میرود.

از کورتکوستروییدها نظیردگزامتازون و متیل پردنیزولون واز آنتاگونیست های نوروکنین مانند اپریتانت و فوراپریتانت وهمچنین از فنوتیازین ها و بوتیرو فنون ها که آنتاگونیست گیرنده های دوپامین و موسکارینی هستند استفاده میشود

پرومتازین ، پروکلروپرازین ونی اتل پرازین ( آنتاگونیست های دوپامین) واز دروپیریدول(بوتیروفنون) و همچنین از آنتاگونیست های هیستامین نظیر: دیفن هیدرامین ، دیمن هیدرینات ، و مکلزین از داروهای آنتی کولینرژیک (هیوسین) در جلوگیری از استفراغ استفاده میشود.

داروهای موثر در بیماری های IBD: Inflammatory Bowel Disease

بیماری التهابی روده (IBD) مجموعه‌ای از اختلالات مزمن است که به طور عمده ، روده بزرگ و روده کوچک را تحت تاثیر قرار می‌دهد. دو نوع رایج IBD عبارتند از بیماری کرون و کولیت اولسروز و کولیت میکروسکوپی

کرون

بیماری کرون می‌تواند هر بخشی را از دستگاه گوارش (از دهان تا مقعد) تحت تاثیر قرار دهد - اغلب قسمتی از روده کوچک قبل از روده بزرگ/خود روده بزرگ را درگیر می‌کند.

مناطق آسیب‌دیده به صورت تکه‌هایی ظاهر می‌شوند که در کنار نواحی بافت سالم قرار دارند.

التهاب ممکن است از طریق لایه‌های متعدد به دیواره‌های دستگاه گوارش برسد.

کولیت اولسروز

در روده بزرگ (کولون) و رکتوم رخ می‌دهد.

نواحی آسیب‌دیده، پیوسته هستند (لکه‌دار نیستند) - معمولا از رکتوم شروع شده و بیشتر به سمت روده بزرگ گسترش می‌یابند. التهاب فقط در داخلی‌ترین لایه پوششی روده بزرگ وجود دارد.

کولیت میکروسکوپی یک بیماری غیر سرطانی است که توسط افزایش تعداد سلول های ایمنی در داخل ایجاد می شود مخاط که داخل آن را می پوشاند روده بزرگ. این منجر به التهاب و آسیبی که مانع از عملکرد طبیعی روده بزرگ می شود. دو نوع کولیت میکروسکوپی وجود دارد: کولیت لنفوسیتی و کولیت کلاژن.

داروها :آمینوسالیسیلات ها( 5- آمینو سالیسیلیک اسید) یا 5-ASA

سولفاسالازین ، اولسالازین ،مسالامین و بالسالازید

گلوکوکورتیکوییدها: پردنیزون و پرد نیزولون متوترکسات و آنتاگونیست های اینترلوکین 1:تیمین وپیریمیدین

عوارض جانبی متوترکسات: کاهش دوز در اختلال کار کبد، کلیه، مغز استخوان، آپلازی مغز استخوان

لکوپنی، ترومبوسیتوپنی، یا کم خونی، زخم گوارشی، کولیت اولسراتیو و در بیماران بسیار جوان، سالخورده یا ناتوان باید با احتیاط تجویز شود. بثورات پوستی، قرمزی یا زخم دهان یا عوارض ریوی

درمان بیماری ها با داروهای ضد TNF

فاکتور نکروز دهنده تومور آلفا(Tumor necrosis factor- Alpha, TNF-α) یکی از سایتوکاین های اصلی التهابی بوده و نقش مرکزی در دفاع میزبان، التهاب و عملکرد سیستم ایمنی دارد.

فاکتور نکروز تومور آلفا (TNFα) به صورت عمده در ماکروفاژهای فعال شده تولید و آزاد می‌شود(هرچند توسط لنفوسیت‌های نوتروفیل‌ها، ماست‌سل‌ها، ائوزینوفیل‌ها و نورون‌ها نیز می‌تواند تولید شود). نقش اصلی TNF در تنظیم سلول‌های ایمنی بدن است. TNF یکی از مهم‌ترین واسطه‌ها در ایجاد ا لتهاب و یکی از سیتوکین‌های درگیر در ایجاد واکنش فاز حاد در بدن انسان است. این فاکتور در ایجاد تب، شوک سپتیک، و مهار پیشرفت تومور نیز دخالت دارد.

داروهای مصرفی : اتانرسپت تزریقی زیرجلدی، آدالیمومب تزریقی زیر جلدی و اینفلکسی ماب تزریقی

داخل وریدی. برای بیماری کرون داروی مهارگر اینتگرین بنام ناتالیز ماب بکارمیرود.

دارو برای بیماری کرون روده

داروهای ضد التهاب: پزشک به احتمال زیاد درمان را با مزالامین (سولفاسالازین) شروع می کند، که به کنترل التهاب کمک می کند.کورتیزون یا استروئیدها: کورتیکواستروئیدها داروهایی هستند که حاوی کورتیزون و استروئیدها هستند.آنتی بیوتیک: فیستول، تنگی یا جراحی قبلی ممکن است باعث رشد بیش از حد باکتری ها شود. پزشکان به طور کلی با تجویز آمپی سیلین، سولفونامید، سفالوسپورین، تتراسایکلین یا مترونیدازول این مشکل را درمان می کنند.

. یکشنبه 2 اردیبهشت 1403 ساعت 10:13

0 نظر

دارو درمانی دربیماری های التهابی آرتریت روماتویید و نقرس

دارو درمانی دربیماری های التهابی آرتریت روماتویید و نقرس

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

بنام او که همیشه حاضر است

آرتریت روماتوئید یک بیماری ارثی نیست. محققان بر این باورند که برخی افراد دارای ژن هایی هستند که آن ها را مستعد بیماری می کند. افراد دارای این ژن ها به طور خودکار دچار آرتریت روماتوئید نمی شوند. معمولا یک “محرک” مانند عفونت یا فاکتور محیطی وجود دارد که ژن ها را فعال می کند. در هنگام مواجهه بدن با این محرک، سیستم ایمنی به طور نامناسب پاسخ می دهد. سیستم ایمنی به جای محافظت از مفصل شروع به تولید موادی می کند که به مفصل حمله می کند. این همان اتفاقی است که ممکن است به ایجاد آرتریت روماتوئید منجر شود.

(rheumatoid arthritis) یا آرتریت روماتوئید به عنوان یک بیماری خود ایمنی شناخته می‌شود. یعنی سیستم ایمنی که سیستم دفاعی طبیعی بدن است، به اشتباه به بافت‌های سالم بدن حمله می‌کند و باعث التهاب و دیگر علائم می‌شود.

آرتریت روماتوئید حدود بیش از ۴۰۰ هزار نفر از افراد ۱۶ سال و بالای این آن را در آمریکا درگیر کرده است. این عارضه برای هر کسی در هر سنی می‌تواند رخ دهد و به‌سرعت پیشرفت داشته باشد.

بنابراین تشخیص زودهنگام بیماری و شروع درمان اهمیت دارد. هر چه درمان را زودتر شروع کنید موثرتر است.

مفصل جایی است که دو استخوان به یکدیگر می‌رسند. بیشتر مفاصل طوری هستند که به استخوان‌ها اجازه دهند در جهات معین و محدوده مشخصی حرکت کنند.

برای مثال زانو بزرگ‌ترین و پیچیده‌ترین مفصل بدن است. این مفصل باید به‌قدر کافی قوی باشد تا وزنمان را تحمل کند و سر جای خود قفل شود تا بتوانیم صاف بایستیم.

همچنین باید طوری عمل کند تا بتوانیم راه برویم. گاهی لازم است تاب بخورد و خم شود تا بدویم و ورزش کنیم.

انتهای هر استخوان با غضروف پوشانده شده است که سطح نرم لغزنده‌ای دارد. غضروف باعث می‌شود انتهای استخوان‌ها روی یکدیگر حرکت کنند و ساییده نشوند.

در زنان، افراد سالمند و همچنین کشورهای پیشرفته شایع‌تر است. شیوع در زنان 2 تا 3 برابر بیشتر از آقایان است که گفته می‌شود علت این امر، فاکتورهای هورمونی هستند و استرژون هم به عنوان اصلی‌ترین مذنون این قضیه مطرح است (مکانیسم احتمالی نقش تحریکی استروژن بر سیستم ایمنی و همچنین وجود رسپتورهای استروژن در سلول‌های سینوویال و لنفوسیت های T خاطره هست) البته پروژسترون و استریول و دیگر هورمون های زنانه هم نقش دارند. طبیعی است که این اختلاف در شیوع بیماری بین زن و مرد بعد از سنین یائسگی در خانم ها کمتر دیده شود.

از مهم‌ترین فاکتورهای محیطی دخیل در سبب شناسی RA، سیگار کشیدن است. به خصوص در افرادی که زمینه ژنتیکی مستعد برای RA دارند عفونت‌های باکتریایی و ویروسی نیز از جمله عوامل مستعدکننده برای RA هستند.

یکی از مهم‌ترین واسطه‌های التهابی در RA سیتوکین‌ها هستند. که برجسته‌ترین آنها TNF، IL-1 و IL-6 هستند.

این سیتوکین‌ها عملکردهای مشترک بسیاری دارند و نیز با upregulate بر بیان یکدیگر تاثیر می‌گذارند. از میان مهم‌ترین اثرات این سیتوکین‌ها میتوان به القا تولید سیتوکین‌ها، upregulate مولکول‌های همبسته، فعال کردن استئوکلاست‌ها، القا تولید یا ترشح دیگر واسطه‌های التهابی نظیر پروستاگلاندین‌ها، نیتریک اکسید و متالوپروتئیناز ماتریکس MMPs.هستند.

واسطه های محلول ممکن است از طریق انتشار در خون و یا به صورت محلی در حفره سینوویال عمل کنندکه شامل پروستاگلاندین ها، لکوترین ها و متالوپروتئیناز ماتریکس هستند. پروستاگلاندین ها باعث ایجاد حس درد محلی و بعضی از تظاهرات استخوانی می‌شوند. لکوترین ها نیز در تراوایی عروق و شیموتاکسی نقش دارند. MMPs باعث کاهش کلاژن ماتریکس غضروف میشود.

این التهابی که مورد بحث قرار گرفت بیشتر در مفاصل انگشتان و مچ دست، زانو و پا مسئول علائم مزمن در RA می‌باشد. با پیشرفت بیماری، سلول‌های ملتهب آنزیم های تجزیه کننده استخوان و غضروف آزاد می‌کنند که باعث آسیب به این ارگان ها و در نهایت بدشکل شدن مفصل، درد شدید و سفتی و بی تحرکی مفصل می‌شوند.

بیماری روماتوئید آرتریت با افزایش نرخ بیماری‌های قلبی عروقی ( انفارکتوس میوکارد، نارسایی قلبی و عارضه عروق مغزی) در ارتباط است. این افزایش نرخ، تنها با ریسک فاکتور های معمول، استفاده از گلوکوکورتیکوئیدها و NSAID ها و عواملی ژنتیکی قابل توجیه نیست.

مسلما عوامل التهابی در گردش شامل سیتوکین‌ها TNF-α و IL-6، واکنش گرهای فاز حاد، کمپلکس های ایمنی و ذرات تغییر یافته ی چربی مثل SAA-rich HDL) دخیل هستند که باعث افزایش فعالیت اندوتلیوم و تحریک بالقوه پلاک آترومی ناپایدار می‌شوند. افزایش سطح واکنش گر های فاز حاد یک ریسک فاکتور مستقل در اکثر جمعیت هاست. سیتوکین‌ها نیز باعث مقاومت به انسولین در بافت های ماهیچه ای و چربی و ایجاد سندروم متابولیک التهابی می‌شوند.

التهاب در RA سایر ارگان بدن را نیز درگیر می‌کند، عوامل التهابی مغز ( خستگی و کاهش عملکرد شناختی)، کبد (افزایش پاسخ فاز حاد و کم خونی بیماری مزمن)، ریه (التهاب و بیماری‌های فیبروتیک)، غدد برون ریز( سندرم شوگرن ثانویه)، و استخوان (استئوپرز) را تحت تاثیر قرار می دهند.

علائم شایع بیماری شامل قرمزی، تورم، درد و احساس گرما در مفصل و همچنین خشکی و سفتی مفصل که بیشتر در صبحگاه دیده میشود میباشد. علائم دیگر همچون خستگی، کاهش وزن، تب خفیف و نودول های روماتیسمی نیز ممکن است در مرحله فعال بیماری دیده شوند.

ممکن است به دلیل شروع RA با علائم ملایمی همچون درد مفصل یا خشکی مختصر مفصل در صبحگاه تشخیص بیماری سخت شود. همچنین بسیاری از بیماری‌ها شروعی مشابه با RA دارند. تشخیص بیماری بستگی به علائم فرد، سابقه بالینی فرد و همچنین نتیجه معاینه فیزیکی دارد. اما تست های آزمایشگاهی نتایج دقیق تری در دست می دهند. بعضی تست های رایج آزمایشگاهی عبارتند از : تست CBC برای تشخیص آنمی ( دلایل بسیاری وجود دارد که یک فرد روماتیسمی مبتلا به آنمی‌باشد، یکی از اصلی ترین این دلایل التهاب است، سلول‌های ملتهب پروتئین های خاص کوچکی ترشح می‌کنند که بر متابولیسم آهن، مغر استخوان و سلول‌های تولید کننده اریتروپویتین تاثیر میگذارند)،

X-Ray ممکن است در تشخیص بیماری کمک کننده باشد ولی در شروع بیماری هیچ چیز غیرطبیعی را نشان نمی‌دهد. با این حال اولین X-Ray ، بعدا نشان دهنده پیشرفت بیماری خواهد بود. اغلب MRI و سونوگرافی هم برای تعیین شدت بیماری مورد استفاده قرار میگیرند.

درمان روماتوئید آرتریت

در واقع هیچ درمان قطعی برای RA وجود ندارد. هدف از درمان کاهش درد و التهاب و حفظ مفاصل و ارگان ها و ساختار های اطراف از تخریب ، برقرار داشتن عملکرد مفصل و کنترل هرگونه عارضه سیستمیک است. درمان چند رشته ای است و یک تیم پزشکی مشتمل بر پزشک متخصص روماتولوژی، فیزیوتراپ، کاردرمان، روانشناش بالینی و متخصص تغذیه را درگیر می‌کند.

بعد از تشخیص RA و انجام ارزیابی های اولیه، بلافاصله درمان باید شروع گردد. راهکارهای جدیدی در مورد درمان این بیماری وجود دارد ولی ترجیح خود بیمار نیز در انتخاب درمان بسیار اهمیت دارد. دارودرمانی به عنوان یکی از مهم ترین و بدوی ترین خطوط درمان مطرح هست. ملاحظات خاصی برای زنان باردار وجود دارد چرا که بسیاری از این داروها اثرات سوء در بارداری دارند.

داروهای ضد روماتیسمی تعدیل‌ کننده بیماری یا DMARD از داروهای روتین هستند که نسخه میشوند

DMARD ها شامل داروهای بیولوژیک یا غیر بیولوژیک هستند. عوامل بیولوژیک شامل آنتی ‌بادی ‌های مونوکلونال و گیرنده‌های نوترکیب برای بلوک سیتوکین‌های پیش ‌برنده آبشار التهابی که مسئول ایجاد علائم RA هستند. متوترکسات به عنوان اولین خط درمان در افراد مبتلا به RA فعال توصیه می‌شود مگر آن که منع مصرف یا عدم تحمل داشته باشد. لفلونامید به عنوان جایگزین متوترکسات قابل استفاده است ولی عوارض گوارشی شایع‌تری دارد.

هیدروکسی کلروکین (Plaquenil) و سولفاسالازین از دیگر داروها هستند اما ممکن است آسیب کبدی و عفونت شدید ریه ایجاد نمایند.
DMARDهای بیولوژیک معمولاً زمانی مؤثرتر هستند که با یک DMARD معمولی مانند متوترکسات جفت شوند. این نوع دارو خطر ابتلا به عفونت را نیز افزایش می دهد

اگر داروهای DMARD معمولی و داروهای بیولوژیک موثر نبوده باشند، ممکن است از باریسیتینیب (Olumiant)، توفاسیتینیب (Xeljanz) و آپاداسیتینیب (Rinvoq) استفاده شود. دوزهای بالاتر توفاسیتینیب می‌تواند خطر لخته شدن خون در ریه‌ها، حوادث جدی مرتبط با قلب و سرطان را افزایش دهد

درمان ترکیبی با دو یا چند DMARD موثر از تک‌ درمانی است هرچند امکان دارد عوارض جانبی آن هم بیشتر باشد. در صورتی که کنترل RA با DMARD های غیربیولوژیک جواب نداد، DMARD های بیولوژیک باید شروع شوند. مهارکننده‌ های TNF اولین خط درمان بیولوژیک هستند و بیش از سایر داروها مورد بررسی قرار گرفته‌ اند. در صورتی که مهارکننده‌های TNF موثر نباشند از درمان ‌های بیولوژیک دیگر می‌توان استفاده کرد.

درمان دارویی RA ممکن است شامل NSAID و کورتون‌های خوراکی، عضلانی یا داخل مفصلی جهت کنترل درد و التهاب باشد. مطلوب آن است که این داروها فقط برای مدت زمان کوتاهی مصرف شوند زیرا DMARDها درمان ارجح بیماری هستند.

داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) می‌توانند درد را تسکین و التهاب را کاهش دهند. NSAIDهای بدون نسخه شامل ایبوپروفن (Advil، Motrin IB و…) و ناپروکسن سدیم (Aleve) هستند. NSAIDهای قوی‌تر، با نسخه در دسترس هستند. عوارض جانبی ممکن است شامل تحریک معده، مشکلات قلبی و آسیب کلیه باشد

از عوارض داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی، می‌تواند ناراحتی‌های قلبی باشد

استروئیدها داروهای کورتیکواستروئیدی، مانند پردنیزون، التهاب و درد و آسیب مفاصل را کاهش می‌دهند. عوارض جانبی ممکن است شامل نازک شدن استخوان‌ها، افزایش وزن و دیابت باشد. پزشکان اغلب یک کورتیکواستروئید را برای تسکین سریع علائم، با هدف کاهش تدریجی دارو تجویز می‌کنند.
برخی بیمارانی که مبتلا به اختلال آرتریت روماتوئید هستند با چنین مواردی احساس آرامش بیشتری کرده‌اند: گرمای مرطوب داروهای آرام بخش و طب سوزنی.
رژیم غذایی برای آرتریت روماتوئید مهمترین ویژگی یک برنامه غذایی این است که به صورت متعادلی از تمام مواد مغذی داشته باشد. برای کاهش درد و درمان آرتریت روماتوئید، می‌توان از یک رژیم غذایی کمک بگیرید که هم مواد مورد نیاز بدن‌تان را تامین می‌کند و هم به کاهش درد مفاصل کمک می‌کند. به عنوان مثال بر اساس تجربه‌ی کسانی که آرتریت روماتوئید داشتند رژیم سرشار از امگا۳ و اسید چرب می‌تواند در کاهش حملات تاثیرگذار باشد.

مصرف ماهی و کاهش پیشرفت روماتیسم مفصلی. به عقیده‌ی محققان سوئدی، امگا ۳های موجود در ماهی‌هایی مانند ماهی آزاد یا ماهی ماکرو احتمال پیشرفت روماتیسم مفصلی را تا ۵۰ درصد کاهش می‌دهد.

بیماری نقرس (GOUT (یک نوع شایع و پیچیده از آرتریت است که می‌تواند هر فردی را درگیر کند. علائم نقرس با حملات ناگهانی و شدید درد، تورم، قرمزی و حساسیت به لمس مفاصل، که اغلب مفصل انگشت شست پا را درگیر می‌کند، مشخص می‌شود.

حمله نقرس می‌تواند به طور ناگهانی اتفاق بیفتد و اغلب اوقات فرد را در نیمه شب با این احساس که انگشت شست پا در حال سوختن است بیدار کند. مفصل آسیب دیده گرم، متورم و چنان حساس است که حتی وزن لایه رویی آن هم غیرقابل تحمل به نظر می‌رسد. علائم نقرس ممکن است بیایند وبروند، اما روش‌هایی برای کنترل و جلوگیری از شدید شدن آن‌ها وجود دارد.

تشخیص بیماری

آزمایش مایعات مفصل ، تصویربرداری با اشعه ایکس ، سونوگرافی و توموگرافی کامپیوتری با انرژی دوگانه (DECT)

تشخیص به موقع نقرس از رسوب کریستال‌های اورات در دست و پا جلوگیری می‌کند. آزمایش مایعات مفصل، آزمایش خون و روش‌های تصویربرداری به تشخیص این بیماری کمک می‌کنند.

علائم نقرس پا و سایر مفاصل تقریبا همیشه به طور ناگهانی و غالبا در شب مشاهده می‌شوند. جدول زیر شایع‌ترین علائم این بیماری را نشان می‌دهد:

درد مفصلی شدید	نقرس معمولا مفصل بزرگ انگشت شست پا را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما ممکن است در هر مفصلی ایجاد شود. مفاصل دیگری که معمولا مبتلا می‌شوند شامل مچ پا، زانو، آرنج، مچ دست و انگشت‌ها است. درد احتمالا در چهار تا 12 ساعت اول پس از شروع شدیدتر است.
ناراحتی طولانی‌مدت	بعد از فروکش کردن شدیدترین درد، ممکن است بعضی از ناراحتی‌های مفصلی از چند روز تا چند هفته طول بکشند. حملات بعدی احتمالا طولانی‌تر بوده و مفاصل بیشتری را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
التهاب و قرمزی	بررسی تصاویر نقرس پای چپ، پای راست و سایر نقاط بدن نشان می‌دهد که مفاصل آسیب دیده متورم، حساس، گرم و قرمز می‌شوند.
دامنه حرکتی محدود	با گذشت زمان، علائم نقرس شست پا و سایر مفاصل بدن را بیشتر تحت تاثیر قرار می‌دهند. در نتیجه، با پیشرفت بیماری ممکن است نتوانید مفاصل خود را به طور عادی حرکت دهید.

نقرس هنگامی رخ می‌دهد که کریستال‌های اورات در مفصل جمع شده و باعث التهاب و درد شدید حمله نقرس می‌شوند. در صورت وجود مقادیر زیادی اسید اوریک در بدن، کریستال‌های ادراری هم تشکیل می‌شوند.

بدن بر اثر تجزیه پورین (موادی که به طور طبیعی در بدن یافت می‌شوند)، اسید اوریک تولید می‌کند. پورین همچنین در غذاهای خاصی مانند گوشت قرمز، جگر و غذاهای دریایی یافت می‌شود. خوراکی‌های دیگری که سطح اسید اوریک را بالا می‌برند، شامل نوشیدنی‌های الکلی و به ویژه آبجو و نوشیدنی‌های شیرین شده با قند میوه (فروکتوز) هستند.

به طور معمول اسید اوریک در خون حل و از طریق کلیه‌ها به ادرار منتقل می‌شود. اما گاهی اوقات یا بدن بیش از حد اسید اوریک تولید می‌کند یا کلیه‌ها قادر به دفع آن نیستند. هنگامی که این اتفاق می‌افتد، اسید اوریک تجمع یافته و در یک مفصل یا بافت اطراف آن بلورهای تیز و سوزن مانند ایجاد می‌کند که درد، التهاب و تورم را به دنبال دارد.

داروهایی که برای درمان حملات حاد این بیماری و جلوگیری از حملات بعدی مورد استفاده قرار می‌گیرند، عبارتند از:

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs): NSAIDs شامل گزینه‌های بدون نسخه مانند ایبوپروفن و ناپروکسن سدیم و همچنین داروهای تجویزی با قدرت بیشتر مانند ایندومتاسین و سلکوکسیب هستند. ممکن است پزشک برای جلوگیری از حمله حاد دوز بیشتری تجویز کند، اما به تدریج باید از مصرف آن کاسته شود. NSAIDsمعمولا با خطر درد، خونریزی و زخم معده همراه هستند.

پزشک ممکن است کلشی‌سین را به عنوان قرص نقرس برای شما تجویز کند. کلشی‌سین یک داروی ضدالتهاب است که به طور موثر درد نقرس را کاهش می‌دهد. اثربخشی این دارو می‌تواند با عوارض جانبی مانند حالت تهوع، استفراغ و اسهال خنثی شود (به خصوص در دوزهای بالا). بعد از برطرف شدن حمله حاد نقرس، دوز کمی از کلشی‌سین می‌تواند برای جلوگیری از حملات آینده موثر واقع شود.

کورتیکواستروئیدها: داروهای کورتیکواستروئید، مانند پردنیزون، می‌توانند با کاهش التهاب و درد به درمان نقرس پا و نقرس سایر نقاط بدن کمک کنند. کورتیکواستروئیدها به صورت قرص هستند یا به مفصل تزریق می‌شوند. کورتیکواستروئیدها معمولا فقط در افرادی که نقرس دارند و نمی توانند NSAIDs یا کلشی سین مصرف کنند، استفاده می‌شوند. عوارض جانبی کورتیکواستروئیدها عبارتند از: تغییرات خلقی، افزایش قند خون و افزایش فشار خون.

داروهایی که تولید اسید اوریک را مهار می‌کنند:

آلوپورینول: عوارض جانبی آلوپورینول می‌توان به تب، بثورات پوستی، هپاتیت و مشکلات کلیوی

داروهایی که دفع اسید اوریک را بهبود می‌بخشند:

داروهایی مانند پروبنسید به بهبود توانایی کلیه ها در حذف اسید اوریک از بدن کمک می‌کنند. عوارض جانبی شامل بثورات پوستی، درد معده و سنگ کلیه است.

درمان های غیردارویی:

اصلاح سبک زندگی و درمان‌های خانگی برای کنترل علائم نقرس

محدود کردن نوشیدنی‌های الکلی و نوشیدنی‌های شیرین شده با قند میوه (فروکتوز)

محدود کردن مصرف غذاهای سرشار از پورین و ورزش منظم و کاهش وزن: حفظ وزن سالم خطر ابتلا به نقرس را کاهش می‌دهد.

.................................................................................................................................................................

ماه برکت زِ آسمان می آید صوت خوش قرآن و اذان می آید

تبریک به مؤمنینِ عاشق پی شه تبریک،بهار رمضان می آید

رمضان شهر عشق و عرفان است رمضان بحر فیض و احسان است

رمــضــــان، مــاه عــتــرت و قــرآن گــــاه تــــجدید عهد و پیمان است

. چهارشنبه 1 فروردین 1403 ساعت 13:00

0 نظر

کتاب فارماکولوژی پایه و بالینی آنتی بیوتیک ها

. چهارشنبه 23 اسفند 1402 ساعت 21:05

0 نظر

. چهارشنبه 23 اسفند 1402 ساعت 20:52

0 نظر

داروشناسی اختصاصی ۲

. پنج‌شنبه 10 اسفند 1402 ساعت 17:13

0 نظر

جدیدترین یادداشت‌ها

بایگانی

جستجو