مطالب پزشکی - بیماری ها و داروها

یکی از موضوعاتی که اخیراً راجع به آن بسیار صحبت می‌شود، هوش مصنوعی و کاربردهای آن است. کاربردهایی که روز به روز افزایش می‌یابد و حتی به زعم بعضی‌ها می‌تواند تهدید‌کننده باشد. در بحث کاربردهای مسالمت‌آمیز، هوش مصنوعی به صنعت داروسازی نیز ورود پیدا کرده‌است. با وجود اینکه استفاده از هوش مصنوعی در این صنعت هنوز به اندازه روش‌های سنتی گسترده نشده‌است، اما نتایج امیدبخش این ترکیب راهی روشن را پیش روی فعالان صنعت داروسازی قرار داده‌است.

هوش مصنوعی(AI) یا Artificial intelligence

که همان شبیه سازی هوش انسان است به ماشین آلات، قابلیت انجام کارهایی مانند منطق، استدلال، برنامه ریزی ، یادگیری و درک یک موضوع را می دهد. این توانایی ها می تواند در راستای اعمالی از قبیل یافتن راه حل های بهینه برای مشکلات، یافتن الگوها و حتی برای طبقه بندی داده ها به کار گرفته شود.

اخیراً، هوش مصنوعی با ایده هایی نو در حوزه دارو و سلامت وارد شده است و بال های خود را تا کشف و طراحی دارو، توسعه محصول، بهبود فرایند تولید، پایبندی به دارو و تعیین دوز آن، تغییر کاربری دارو ، نشانگرهای زیستی پیش‌بینی کننده ، پیش‌بینی نتایج درمان، شناسایی جمعیت مطالعات بالینی (clinical trials)، بیماریهای کمیاب، شخصی سازی داروها ، پردازش داده های زیست پزشکی و بالینی، تصویربرداری پزشکی، تجزیه و تحلیل الگوی بیان ژن ، پیش بینی شیوع بیماریهای همه گیر، نانو پزشکی ترکیبی، نانو انفورماتیک و غیره گسترش داده است.

استفاده از هوش مصنوعی در صنعت داروسازی روز به روز افزایش می‌یابد. این استفاده، از مراحل قبل از ورود به صنعت (مانند طراحی و کشف دارو) شروع شده و با مباحث صنعتی مانند سیستم‌های دارورسانی و ساخت دارو ادامه پیدا می‌کند. به علاوه، کارآزمایی‌های بالینی نیز از هوش مصنوعی بی‌بهره نیستند و برای مدیریت داده‌های حاصل از این کارآزمایی‌ها، از هوش مصنوعی استفاده می‌شود.

هوش مصنوعی در زمینه‌های مختلفی از جمله شناسایی هدف دارویی، کشف داروهای چند هدفی، استفاده مجدد از یک دارو برای مقاصدی دیگر و شناسایی بیومارکرها نقش دارد. برای مثال، محققان داروساز می‌توانند با استفاده از داده‌هایی نظیر مدارک پزشکی الکترونیک (EMR records)، توالی‌یابی ژنتیکی نسل بعدی و همچنین سایر اطلاعات برپایه مولکول‌های زیستی، اهداف دارویی جدید ضد‌ سرطان را شناسایی و تایید کنند. مزیت کلیدی هوش مصنوعی برای شرکت‌های داروسازی، پتانسیل آن در کاهش زمان لازم برای پروسه ورود دارو به مارکت است. این موضوع می‌تواند استفاده از هوش مصنوعی را برای شرکت‌های دارویی به شکل نمایی افزایش دهد.

در بحث تولید دارو، هوش مصنوعی فرصت‌های متعددی را برای بهبود فرآیندها فراهم می‌کند. هوش مصنوعی می‌تواند کنترل کیفیت را انجام دهد، زمان طراحی را کوتاه کند و دورریزی مواد را کاهش دهد. همچنین می‌تواند فرآیند بازیافت را بهبود بخشد، موضوعات مربوط به تعمیر و نگهداری دستگاه‌ها را پیش‌بینی کند و موارد دیگر.

هوش مصنوعی را می‌توان به روش‌های مختلفی برای کارآمدتر‌ ساختن تولید با خروجی سریع‌تر و ضایعات کمتر مورد استفاده قرار داد. به عنوان مثال، فرآیندی که معمولاً به مداخله انسانی برای وارد کردن یا مدیریت داده‌ها متکی است، می‌تواند با استفاده از CNC (کنترل عددی رایانه‌ای) انجام شود. الگوریتم‌های یادگیری ماشین (Machine Learning) هوش مصنوعی نه تنها تضمین می‌کنند که وظایف محول‌شده بسیار دقیق انجام می‌شوند، بلکه فرآیند را برای ساده‌تر‌شدن، مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهند. این منجر به تولید سریع‌تر و با ضایعات کمتر و برآورده شدن بیشتر Critical

Quality Attributes داروها می‌شود.

شاید توسعه‌یافته‌ترین استفاده از هوش مصنوعی در الگوریتم‌هایی باشد که برای خواندن، گروه‌بندی و تفسیر حجم زیادی از داده‌های متنی طراحی شده‌اند. این موضوع می‌تواند صرفه‌جویی زیادی در زمان برای محققان صنعت علوم زیستی و به ویژه داروسازی داشته باشد. همچنین روش کارآمدتری برای بررسی حجم عظیم داده‌ها به منظور تأیید یا کنار‌گذاشتن فرضیه‌ها ارائه می‌دهد.

غیرقابل انکار است که هوش مصنوعی در بسیاری از حیطه‌های دیگر داروسازی نیز وارد شده و جلو می‌رود. شناسایی افراد مناسب برای کارآزمایی بالینی، پایبندی به دارو و پزشکی شخصی از جمله بخش‌هایی هستند که استفاده از هوش مصنوعی در آن‌ها در حال توسعه است. درحال حاضر، شرکت‌ها و استارتاپ‌هایی که از این تکنولوژی بهره می‌برند، می‌توانند خود را از رقبا جدا کرده و از برتری استراتژیک بهره‌مند شوند.

در ادامه، مروری اجمالی بر کاربردهای هوش مصنوعی در بخش های مختلف صنعت داروسازی شامل:

– تحقیق و توسعه و کشف دارو

-طراحی مطالعات بالینی

– کنترل کیفیت و تضمین کیفیت

– توسعه محصولات دارویی

– فرآیند ساخت

-پیش بینی اثرات سینرژیستی و انتاگونیستی داروها

- نسخه کردن دارو ، مدیریت بازار محصولات دارویی:

– تشخیص بالینی و پزشکی

طراحی مطالعات بالینی: سازمان غذا و دارو آمریکا در ژوئن 2019 بیش از 30 الگوریتم AI برای تشخیص مواردی مانند رتینوپاتی دیابتی ، سکته مغزی ، خونریزی مغزی و فیبریلاسیون دهلیزی تصویب کرده و بیش از 300 مطالعه بالینی در پایگاه ثبت مطالعات بالینی (clinicaltrials.gov) تحت عنوان “هوش مصنوعی”، “یادگیری ماشینی” و “یادگیری عمیق” ثبت نموده است. این الگوریتم ها با ارائه تشخیص های سریعتر و دقیقتر و ارائه بینش جدیدی برای درک بیماری ها، خدمت رسانی و دسترسی به مراقبتهای بهداشتی را بهبود بخشیده اند. همچنین در جریان مطالعات بالینی، هوش مصنوعی می تواند به محقق اجازه دهد نتایج را سریعتر پیش بینی کرده و به بیماران کمتری آسیب برساند یا ضمن در نظر گرفتن چند متغیر از استراتژی های AI برای انتخاب تصادفی استفاده کند.

توسعه محصولات دارویی: سیستم های تخصصی که قادر به تصمیم گیری بر مبنای قوانین از پیش تعیین شده هستند می توانند در مواردی مانند طراحی و بهینه سازی فرمولاسیون داروها مورد استفاده قرار گیرند و حتی با اتصال سیستم به شبکه های اطلاعاتی موجود، قوانین را درک و استنباط کنند. در آینده نزدیک که استفاده از میکروچیپ ها و نانو ربات ها برای رسانش و رهاسازی دارو در بیماریهای مزمن مانند دیابت توسعه می یابد، استفاده از سیستم های مبتنی بر AI، برای کنترل دوز دارو و علایم حیاتی اهمیت بیشتری خواهد یافت و حتی به توسعه روشهای درمان ترکیبی نیز کمک خواهد کرد.

پیش بینی اثرات سینرژیستی و انتاگونیستی داروها: در مواردی که دارو به صورت پیوسته برای یک بیمار تجویز میشود، اطلاع از اثرات آنتاگونیستی و سینرژیستی مشاهده شده در مصرف کننده دارو، که میتواند از گزارشات مداوم سیستمهای هوشمند شخصی بیمار استنباط شود، تاثیر قابل توجهی بر تعیین دوز دارو و جلوگیری از عوارض جانبی و سمیت آن خواهد داشت.

نسخه کردن دارو : خطاهای نسخه نویسی یکی از مهمترین چالش ها برای بیماران است که در بعضی موارد ، این اشتباهات به دلایل مختلف مانند تداخلات دارویی، باعث بروز وقایع ناخوشایند در زندگی بیماران می شود. هنگام تجویز یک دارو، باید چندین فاکتور توسط پزشکان در نظر گرفته شود که مستلزم بررسی پیشینه بیماران توسط پزشک و تجزیه و تحلیل گزارشات پزشکی قبلی است. ربات های مبتنی بر هوش مصنوعی می توانند به عنوان یک مشاور شخصی، خدماتی به بیماران یا مشتریان دارو ارائه کنند. این رباتها اطلاعات بیمار را بازیابی و به داروخانه ارسال می¬کنند. همچنین ، میتوانند پس از بررسی تاریخچه بیمار، بهترین دارو برای بیمار را توصیه کنند و یا اعتبارسنجی داروی تجویز شده را انجام دهند.

مدیریت بازار محصولات دارویی: برند سازی صحیح محصول یکی از جنبه های مهم بازاریابی محصولات دارویی به حساب می آید و تقریباً در تمام برنامه ها و استراتژی های تجاری نقشی اساسی دارد. برخی شرکتها با سرمایه گذاری در بستری مانند موتورهای جستجو سعی می کنند تا محصولات و وب سایت خود را در رتبه بندی بالاتری از رقبا قرار دهند.

هوش مصنوعی با انجام تجزیه و تحلیل جامع بر روی ویژگیهای اساسی محصول از دید مشتری و همچنین درک نیاز بازار ، به طراحی ساختار بازار کمک می کند. از طرفی نرم افزارهای مختلفی که بر اساس الگوریتم های از پیش تعیین شده کار می کنند به حضور مداوم محصول در بازار رقابت کمک می کنند.

این نرم افزارها از تکنیک های دیجیتال برای جلب توجه مصرف کننده به محصول استفاده کرده و با استراتژی هایی مانند نمایش تبلیغات و هدایت مصرف کننده به سایت محصول، امکان معرفی آنلاین محصول را فراهم می کنند.

امروزه بیش از نیمی از شرکت‌های بزرگ دارویی جهان، با شناخت درست از قابلیت‌های هوش مصنو‌‌‌‌‌‌‌‌عی در داروسازی، به سرمایه‌گذاری بر روی استراتژی‌های جدید برای استفاده از هوش مصنوعی و فعالیت در این زمینه روی آورده‌اند. در این زمینه، شرکت‌هایی مانند «بایر آگ» (Bayer AG)، «نوارتیس» (Novartis)، «سانوفی» (Sanofi) و «آسترازنکا» (AstraZeneca) از پیشگامان داروسازی با استفاده از هوش مصنوعی به شمار می‌روند.

هوش مصنوعی در واقع قادر است که تقریباً در هر زمینه‌ای از صنعت داروسازی، به ارتقای فرآیند تحلیل داده‌ها یاری برساند. کاربرد عمده هوش مصنوعی در داروسازی، به بهره‌گیری از الگوریتم‌های از پیش تعیین‌شده مربوط است. چنین الگوریتم‌هایی فرایند اموری مانند کشف و توسعه داروهای جدید، بررسی بیماری‌ها و… را تسریع و تسهیل می‌کنند.

شرکت انگلیسی «اکسشینشا» (Ex Scientia) که در زمینه کشف و طراحی دارو با یاری هوش مصنوعی فعالیت می‌کند، در سال ۲۰۲۱ با بخش نخست آزمایش دومین مولکول طراحی‌شده با هوش مصنوعی و اولین مولکول ایمونو انکولوژی در دنیا، به دستاورد مهمی رسید که از آن به نقطه عطفی جدید در این عرصه یاد شده و به سرمایه‌گذاری ۱۰۰ میلیون دلاری روی آن در ماه مارس همان سال منجر گردیده است.

طبق اظهارات «اندرو هاپکینز» (Andrew Hopkins)، مدیرعامل اجرایی اکسشینشا، کشف و طراحی دارو نوعی چالش یادگیری به حساب می‌آید و سامانه‌های هوش مصنوعی با یادگیری پرشتابشان، می‌توانند مرحله دشوار کشف هر پروژه را با دقت و سرعت بسیار بیشتری نسبت به روش‌های سنتی، که با نیروی کار و هوش انسانی به انجام می‌رسید، به نتیجه برسانند. در واقع به علت پیچیدگی‌های امر ترکیب مواد و طراحی دارو، میلیاردها گزینه برای تصمیم‌گیری در راه ساخت یک دارو وجود دارد و با وجود هوش مصنوعی که توانایی پردازش شگفت‌انگیزی دارد، طراحان می‌توانند بخشی عظیم از مراحل گزینش و تصمیم‌گیری را بر عهده هوش مصنوعی بگذارند.

البته اکسشینشا تنها شرکت بزرگی نیست که به دستاوردهایی مهم و متحول‌کننده در عرصه دارو‌‌‌‌‌‌‌‌سازی با کمک هوش مصنوعی، رسیده است و برای نمونه استارت‌آپ‌هایی مانند «ولنس دیسکاوری» (Valence Discovery) نیز نوآوری‌هایی را در عرصه داروسازی با هوش مصنوعی به منصه ظهور رسانده‌اند. تا کنون هزاران نمونه از وجود هوش مصنوعی برای تشخیص بیماری‌ها و تحلیل آنها برای کشف داروی مفید و مؤثر ثبت شده است که در نتیجه این موفقیت، راه‌های تازه‌ای برای تحول کشف دارو در دارو‌‌‌‌‌سازی پیش پای بشر قرار گرفته است.

در مطالعه‌ای که پژوهشگران مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) به انجام رساندند مشخص شد که تنها ۱۳.۸ درصد از کل داروها موفق به طی کردن مرحله کارآزمایی بالینی می‌شوند. هزینه‌های مطالعات بالینی برای هر مولکول دارویی برای شرکت‌های داروسازی بین ۱۶۰ میلیون تا دو میلیارد دلار برآورد می‌شود. کاربرد هوش مصنوعی در داروسازی، افزایش میزان موفقیت را در پی دارد و روی دیگر این سکه، کاهش هزینه‌های دارو‌‌‌‌‌سازی به یاری هوش مصنوعی است. قابل ذکر است صرفه‌جویی در زمان با استفاده از هوش مصنو‌‌‌‌‌‌‌‌عی در دارو‌‌‌‌‌‌سازی، امکان ارائه گزینه‌های درمانی بیشتر و تولید داروهای ارزان‌تر را نیز فراهم می‌آورد. در مجموع بهره‌گیری از هوش مصنو‌‌‌‌‌‌‌‌‌عی در دارو‌‌‌‌‌‌سازی، از مرحله تحقیق و توسعه گرفته تا تولید و فروش دارو، صرفه‌جویی چندین میلیارد دلاری را در پی خواهد داشت.

داروسازی سنتی برای اغلب بیماری‌های نادر به اندازه‌ای دشوار است که صرفه اقتصادی ندارد. از همین رو تنها برای پنج درصد از بیماری‌های نادر داروی تأییدشده مشخص وجود دارد. هوش مصنوعی با ورود به داروسازی می‌تواند به درمان بیماری‌های نادر و امراضی مثل آلزایمر و پارکینسون کمک‌رسانی مؤثر بکند. با وجود صرفه‌جویی در هزینه و زمان به وسیله هوش مصنوعی، شرکت‌های دارو‌‌‌‌‌‌سازی به سرمایه‌گذاری در زمینه بیماری‌های نادر هم ترغیب شده‌اند.

کاربرد هوش مصنوعی در درمان بیماری‌های نادر و نیز صعب‌العلاج شواهد متعددی دارد؛ برای نمونه هلدینگ تنسنت (Tencent) با استفاده از هوش مصنوعی اپلیکیشنی برای مبتلایان به پارکینسون طراحی نموده یا شرکت ورج ژنومیکس (Verge Genomics) با جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل خودکار داده‌ها با کمک هوش مصنوعی، به دنبال یافتنِ راه‌حل‌هایی برای آلزایمر است که در صورت موفقیت‌آمیز بودن این طرح، دارو‌‌‌‌‌‌‌سازی در این زمینه گام بلندی رو به جلو برخواهد داشت.

فناوری هوش مصنوعی در تقویت اساس اقتصادی صنعت داروسازی، یعنی بحث فروش و مارکتینگ محصولات دارویی، نیز تأثیر فوق‌العاده دارد. هوش مصنوعی با اتخاذ کارآمدترین شیوه‌های مارکتینگ و اصلاح سبک بازاریابی و استراتژی‌های کسب و کار، افزایش درآمد و سودآوری را برای شرکت‌های دارو‌‌‌‌‌‌‌سازی به ارمغان می‌آورد.

شرکت‌های داروسازی با به‌کارگیری هوش مصنوعی در مارکتینگ، در ترسیم مسیر جذب مشتری‌های خود موفق‌تر عمل خواهند کرد. این امر شرکت‌های داروسازی را برای شناسایی تکنیک بازاریابی‌ای که هر مشتری تحت تأثیر آن قرار می‌گیرد یاری می‌رساند و بدین‌وسیله هوش مصنوعی می‌تواند باعث ترغیب مشتریان به خرید محصولات دارویی خاص شود. از سوی دیگر هوش مصنوعی توانایی برطرف کردن موانع حوزه فروش و مارکتینگ را، به‌ویژه در شرایط ویژه مانند شرایط بعد از شیوع کرونا و همه‌گیری کووید-۱۹، داراست. ازآنجاکه پیش‌بینی‌های هوش مصنوعی در مارکتینگ داروسازی، مبتنی بر تحلیل داده‌ها و با شناخت پربازده‌ترین استراتژی‌های بازاریابی صورت می‌پذیرد

قابل اعتماد است و باعث صرفه‌جویی در زمان و هزینه شرکت‌های داروسازی نیز می‌شود. به این ترتیب صنعت دارو‌‌‌‌‌‌سازی با یاری هوش مصنوعی به کارآمدترین شیوه‌های مارکتینگ دست می‌یابد.

دریک جمله می‌توان گفت هوش مصنوعی، آینده‌ صنعت داروسازی را رقم خواهد زد. به همین دلیل آن دسته از شرکت‌های داروسازی که روی این فناوری سرمایه‌گذاری می‌کنند، در آینده از مزیت‌های رقابتی ویژه‌ای نسبت به سایر داروسازان برخوردار خواهند بود.

.................................................................................................................................................................

شعبان ماه عیدها و عید ماه‏هاست .

حلول ماه مبارک شعبان المعظم

ماه پیامبر اعظم(ص) ماه عشق و رحمت خداوندی

و اعیاد خجسته شعبانیه بر همگان مبارک باد.

. یکشنبه 29 بهمن 1402 ساعت 22:27

0 نظر

داروهای مسبب دیالیز کلیه وداروهای مصرفی دردیالیز کلیه

داروهای مسبب دیالیز کلیه وداروهای مصرفی دردیالیز کلیه

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی گروه فارماکولوژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران

رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی وَ یَسِّرْ لِی أَمْرِی وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِی یَفْقَهُوا قَوْلِی

پروردگارا سینه‌‏ام را گشاده دار، و کار را بر من آسان کن، گره از زبانم بگشاى تا سخنم را درک کنند

داروهایی که می توانند به کلیه ها آسیب برسانند به عنوان “داروهای نفروتوکسیک” شناخته می شوند. این داروها می توانند باعث آسیب مستقیم به کلیه ها شوند.

برخی از این داروها به طور خفیف عملکرد کلیه را بدتر می کنند و برخی دیگر می توانند باعث آسیب حاد کلیه شوند. خطر آسیب کلیه به سلامت فردی و سایر داروهایی که مصرف می کنید بستگی دارد.

NSAIDs یا داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن به دلیل استفاده گسترده، در فهرست داروهایی هستند که باعث آسیب کلیه می‌شوند. NSAIDs برای درمان مجموعه ای از بیماری ها مانند تب، آرتریت روماتوئید، درد قاعدگی و التهاب استفاده می شود،

اما آنها همچنین می توانند میزان جریان خون به کلیه ها را کاهش دهند و در نتیجه احتمال آسیب یا نارسایی کلیه را ایجاد کنند.

افراد مبتلا به نارسایی قلبی، بیماری کبد یا مشکلات کلیوی قبلی در هنگام مصرف NSAIDs در معرض خطر بیشتری قرار دارند. ه طور کلی، سعی کنید از این داروها به میزان کم و در کمترین دوز موثر برای کوتاه ترین مدت استفاده کنید.

وانکومایسین بیماران مبتلا به عفونت شدید استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی سیلین (MRSA) اغلب با آنتی بیوتیک IV، وانکومایسین ، درمان می شوند . از آنجایی که این دارو می‌تواند باعث آسیب کلیه و نفریت بینابینی حاد (تورم در کلیه‌ها) در برخی از بیماران شود.

دیورتیک ها یا قرص های آب برای درمان بیماری هایی مانند فشار خون بالا، گلوکوم و ادم استفاده می شوند، اما مانند سایر داروها، خطراتی نیز دارند. دیورتیک های معروف عبارتند از هیدروکلروتیازید ، فوروزماید و اسپیرونولاکتون . آنها با خطر آسیب حاد کلیه مرتبط هستند.

یدرادیواکتیو یکی از شایع ترین علل آسیب کلیوی در بین بیماران بستری در بیمارستان هستند که در عرض 24 تا 48 ساعت پس از دریافت تزریق حاجب IV رخ می دهد.

مهارکننده های ACE می توانند برای کلیه ها خوب و بد باشند. اینها داروهایی هستند که به “-il” ختم می شوند، مانند لیزینوپریل ، انالاپریل و رامیپریل . مهارکننده های ACE داروهای محبوب فشار خون بالا و نارسایی قلبی هستند.

از آنجایی که مهارکننده‌های ACE توسط کلیه‌ها متابولیزه می‌شوند ، خطر آسیب کلیوی را به همراه دارند، به‌ویژه اگر کم‌آبی داشته باشید، که اغلب در افراد مبتلا به مشکلات کلیوی موجود (مانند بیماری مزمن کلیوی) اتفاق می‌افتد.

اگر در معرض خطر بیشتری برای آسیب کلیوی هستید اما به مهارکننده ACE نیاز دارید، احتمالاً با دوز کم شروع می‌کنید و ممکن است پزشک شما برای نظارت بر سلامت کلیه‌هایتان نیاز به آزمایش‌های معمول کراتینین خون داشته باشد.

آنتی بیوتیک های آمینوگلیکوزید برای ایجاد آسیب کلیه – حتی در دوزهای پایین – شناخته شده اند. افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیوی، کم آبی بدن، یا کسانی که برای مدت طولانی از این آنتی بیوتیک ها استفاده می کنند، در معرض خطر بالایی هستند.

سمی ترین آمینوگلیکوزید نئومایسین است و پس از آن جنتامایسین ، توبرامایسین و آمیکاسین قرار دارند. استرپتومایسین کمترین سمیت را دارد. اگرچه این داروها معمولاً در بیمارستان ها استفاده می شوند، اما مهم است که آنها را در ذهن خود نگه دارید

داروهای HIV و داروهای ضد ویروسی برخی از داروهای ضد ویروس HIV با آسیب طولانی مدت کلیه مرتبط هستند و می توانند خطر ابتلا به بیماری کلیوی را افزایش دهند.

(تنوفوویر) و Reyataz (atazanavir) هر دو به علت آسیب حاد کلیوی نشان داده شده است. داروهای خطرناک برای کلیه هستند.

زولدرونیک اسید معمولا برای درمان پوکی استخوان استفاده می شود، اما یک علت شناخته شده آسیب کلیه و نارسایی کلیه است. Zometa یک داروی IV مهم برای درمان سرطان متاستاتیک استخوان است، اما دارای پتانسیل شناخته شده ای برای اختلال در عملکرد کلیه است.

داروهای مضر برای کلیه

داروهای سوزش سر دل: از جمله مهارکننده‌های پمپ پروتئین از شامل اومپرازول، لانوسپروزول، پانوترازول، رابپرازول، و اسموپرازول.

داروهای ضد ویروسی: از جمله آسیکلوویر، برای تبخال و تونفوویر برای اچ آی وی.

داروهای فشار خون بالا: از جمله رامیپریل، لیزینوپریل، کاپتوپریل، و مسدودکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین مانند کاندازارتان و والزارتان.

داروهای اختلال دو قطبی: از جمله لیتیوم

داروهای ضد انعقادی: از جمله فنی توین، و تریدیون

داروهای شیمی درمانی: از جمله اینترفرون، سیس پلاتین، پامیدرونات، کربوپلاتین، تاکرولیموس، سیسکلوسپورین، میتومایسی سی.

داروهای پوکی استخوان و هیپرکلسمی: از جمله زولدرونیک اسید

مواد مخدر غیر قانونی: از جمله کوکائین و آمفتامین.

قبل از مصرف داروهای زیر، از آثار منفی آنها بر کلیه‌ها آگاه باشید. لیست داروهای زیر می‌تواند موجب آسیب‌های کلیوی کشنده باشد، بنابراین اگر آنها را مصرف می‌کنید، دوز توصیه شده توسط پزشکان را رعایت کنید:

آنتی بیوتیک ها: از جمله سفالوسپورین ها، متی سیلین، سیپروفلوکساسین، سولفونامیدها و آمفوتریسین B

ضد دردها: از جمله استامینوفن و داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی از جمله آسپرین، ایبوپروفن، ناپروکسن، و …

مهارکننده‌های COX-2: از جمله سلکوکسیب، روفکوکسیب. داروهای خطرناک برای کلیه

مشکلاتی که گیاهان دارویی برای کلیه‌ها ایجاد می‌کنند

برخی گیاهان دارویی باعث ایجاد عوارض منفی در عملکرد کلیه‌ها می‌شوند. با توجه به حجم بالای تبلیغات رسانه‌ای مبنی بر اثرات درمانی کارآمد و ایمن فرآورده‌ها و مکمل‌های گیاهی، آموزش و اطلاع‌رسانی از طرف مراجع ذی‌صلاح درباره مصرف درست و منطقی فرآورده‌های گیاهی با لحاظ خطرات و عوارض احتمالی آن‌ها، ضروری است.

همچنین سازمان‌های نظارتی و قانون‌گذار نقش مهمی در جلوگیری از تخلفات گیاهان دارویی دارند.

عوارض ناشی از مصرف گیاهان دارویی بسیاری از اندام‌ها و دستگاه‌های بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهد. یکی از حیاتی‌ترین اندام‌های بدن کلیه‌ها هستند و از آن‌جا که کلیه؛ اصلی‌ترین اندام در دفع مواد شیمیایی واردشده به بدن است، در برابر تاثیرات این مواد آسیب‌پذیر است. برخی گیاهان دارای ترکیبات شیمیایی هستند که ممکن است بر ساختار و عملکرد کلیه تاثیرات منفی داشته باشد. همچنین باید توجه داشت که جایگزینی و مخلوط‌شدن نمونه‌های گیاهی، انواع تقلب‌ها، آلودگی با فلزات سنگین، آلاینده‌ها و آفت‌کش‌های گیاهی، سموم حاصل از آلودگی‌های قارچی و میکروبی می‌تواند در اثرات سوء ترکیبات و فرآورده‌های گیاهی نقش داشته باشد.

با توجه به مطالب مطرح‌شده، پژوهشگران فارماکولوژی و داروسازی در یک مطالعه مروری عوارض گیاهان دارویی و فرآورده‌های گیاهی را بر کلیه‌ها بررسی کردند.

نکروز حاد توبولی؛ بیماری است که طی آن سلول‌های اپی‌تلیایی که لوله‌های کلیه را تشکیل می‌دهند، از بین می‌روند.

آنزیم سیکلواکسیژناز در کلیه نقش مهمی دارد و هر ترکیبی که باعث مهار فعالیت این آنزیم می‌شود می‌تواند باعث بروز نارسایی کلیه شوند. خطر ایجاد آسیب کلیه در افرادی که از قبل بیماری کلیوی داشته‌اند بیشتر است. برخی از گیاهان دارویی مانند عروس چمنزار اروپایی، زنجبیل، شاه بلوط هندی، بابونه گاوی، Curcuma longa یا زردچوبه، کندر، چای سبز، بید و ... می‌توانند باعث مهار آنزیم COX و اختلال در عملکرد کلیه‌ها شوند.

داروهای بیماران دیالیزی

برای بیماران تحت همودیالیز، مصرف داروی تجویز شده به منظور حفظ سلامتی و رفاه آنان ضروری است، اما پایبندی به مصرف داروها، دشوار است. هدف این مطالعه تبیین تجربه چگونگی مصررف دارو در بیمراران تحرت همودیالیز بود.

امروزه بیماران دیالیزی به عنوان افرادی که دارای بیماری های صعب العلاج می باشند، باید داروهای مختلفی را برای بهبود درد خود و از بین بردن یک سری از بیماری‌ ها مصرف نمایند. گفتنی است داروهای مصرفی بیماران دیالیزی نمونه‌ های مختلفی را دارند که افراد باید با توجه به نوع مشکل خود نسبت به استفاده از آن ها اقدام نمایند. فعالیت کلیه ها باید حتما کنترل شود، در صورت ایجاد نارسایی کلیه ممکن است در موارد شدید به حالت کما و یا مرگ هم منجر شود. روش ‌های درمانی مختلفی برای درمان این بیماری وجود دارد. یکی از راه های درمانی استفاده از دارو های نارسایی کلیه است.

اریتروپویتین اکثر بیماران مبتال به نارسایی کلیه که به مدت طولانی دچار اختالال عملکرد کلیه هستند، مبتال به کم خونی میشوند. کم خونی به دلیل کاهش ترشح هورمون اریتروپوئتین است که ۰۹ درصد آن در غده فوق کلیه ساخته و ترشح می شود و با تأثیر بر مغز استخوان باعث افزایش تولید گلبول های قرمز خون میگردد. این دارو جهت جبران و اصالح کم خونی ایجاد شده مورد استفاده میگیرد.

ونوفر این دارو از ترکیبات آهن و ضد کم خونی می باشد. عوارض داروی ونوفر : افت فشار خون (در صورت تزریق سریع)، تغییر موقت حس چشایی، تهوع، ایجاد شوک و احساس طعم فلز در دهان میباشد. نحوه مصرف ونوفر: تزریق وریدی بهترین روش تزریق ونوفر میباشد. که توصیه میشود هر میلی لیتر آن در ۲۹ میلی لیتر سرم نرمال سالین رقیق شود. نکات قابل توجه

1-ونوفر نیازی به نگهداری در یخچال ندارد. ۲ -ونوفر با هیچ دارویی نباید مخلوط شود. ۳ -داروی رقیق نشده، داخل رگ سریع تزریق نشود. ۴ -در زمان تجویز، قرص آهن قطع شود.

کربنات کلسیم این دارو به صورت مکمل غذایی هنگامی که دریافت کلسیم ممکن است ناکافی باشد مصرف میشود. همچنین در نارسایی کلیه به دلیل افزایش فسفر خون، این دارو استفاده میشود زیرا این دارو در دستگاه گوارش به فسفات متصل میشود و مانع جذب آن میگردد.

عوارض: یبوست، تهوع، تشنگی و پر ادراری از عوارض این دارو است.

نکات قابل توجه: ۱ -در صورت بروز نشانه هایی نظیر بی اشتهایی، تکرار ادرار، خشکی دهان، گیجی و هذیان که نشان دهنده افزایش بیش از حد کلسیم در بدن است، اگر هدف از درمان اصالح کلسیم است باید دارو را یک ساعت بعد از غذا و با یک لیوان پر از اب میل کنید. ۳ -اگر هدف اصالح فسفر است، دارو باید وسط غذا میل شود. ۴ -آنتی بیوتیک ها و آهن جذب خوراکی کلسیم را مختل میکنند، به همین دلیل با فاصله زمانی از هم مصرف شود.

رناژل سوالمر( این دارو یک فسفر باندر )به فسفر مواد غذایی متصل میگردد( ترکیب یا باند شدن با فسفر باعث دفع آن از طریق دستگاه گوارش می شود و مانع جذب فسفر میشود. عوارض: عوارض جانبی رناژل و کربنات کلسیم تقریباً شبیه هم بوده ولی در رناژل عوارض گوارشی مثل یبوست که یکی از مشکلات بیماران دیالیزی است، کمتر دیده میشود.

نکات قابل توجه: ۱ - باید مصرف مواد خوراکی حاوی فسفر نظیر آجیل و لبنیات )ماست، شیر، دوغ، کشک...( کاهش یابد. ۲ - در صورت مصرف رناژل هیچ گونه فسفات باندر دیگری را نباید مصرف کنید. ۳ - فاصله مصرف رناژل با داروهای ضد تشنج، وارفارین و سیپروفلوکساسین باید حداقل ۱-۳ ساعت باشد.

کلسی تریول این دارو در درمان کاهش سطح کلسیم خون استفاده میشود. دوز دارو در بیماران دیالیزی بر اساس میزان کلسیم و فسفر خون تنظیم میشود. در صورت نیاز بعد از هر همودیالیز و یا روزانه تجویز میشود. عوارض: سردرد، بی خوابی، ضعف ، تهوع، یبوست، بی اشتهایی نکات قابل توجه: دارو را میتوان همراه غذا یا با معده خالی میل کرد. دارو در ظرف مقاوم به نور و جای خشک و خنک نگهداری کنید. از شکستن و یا خرد کردن و یا جویدن دارو خودداری کنید. در مصرف غذاهای غنی از کلسیم فسفات و ویتامین دی مثل لبنیات احتیاط کنید. داروهای سولامر و کلسیم کربنات و کلسی تریول از جمله دارو هایی هستند که برای کاهش میزان فسفر استفاده می شوند. زیرا افزایش فسفر در بدن موجب تشدید نارسایی کلیه می شود. مصرف مکمل های تقویتی و ویتامین نیز می تواند به تقویت کلیه ها کمک کند و در درمان نارسایی کلیه موثر واقع شود.

مصرف مکمل های تقویتی و ویتامین نیز می تواند به تقویت کلیه ها کمک کند و در درمان نارسایی کلیه موثر واقع شود.

عوامل تعیین کنندۀ دیالیزپذیری داروها

وسعت و محدوده ای که یک دارو تحت تاثیر دیالیز قرار می گیرد به طور اولیه به واسطۀ چندین مشخصۀ فارماکولوژیکی آن دارو تعیین می گردد. این مشخصات شامل: اندازۀ مولکولی، باند پذیری با پروتئین، حجم توزیع، قابلیت حل شوندگی در آب و کلیرانس پلاسما می باشد. علاوه بر این خصوصیات داروئی، جنبه های فنی و تکنیکی نحوۀ انجام دیالیز نیز تعیین کنندۀ وسعت و میزان دفع دارو به واسطۀ دیالیز می باشد.

داروهای شایع در درمان بیماران دیالیزی

1-داروهای ضد درد (Analgesics) 2- داروهای ضد تشنج (ANTICONVULSANT)

فنی توئین یکی از داروهای شایع برای این موارد است. فنی توئین، در بدن بیماران دیالیزی دارای حجم توزیع بالا، میزان باند شوندگی پائین با پروتئین ها می باشد. لذا افزایش جزئی در دوز دارو می تواند حجم آزاد دارو را خیلی بیشتر نماید.

3-داروهای ضد فشار خون و قلبی-عروقی

فشار خون بالا و بیماریهای قلبی- عروقی در بیماران با بی کفایتی کلیوی بسیار شایع می باشد.

از بین داروهای شایع قلبی- عروقی، داروهای ضد آنژینی چندان دیالیز پذیر نمی باشند و در بین داروهای ضد دیس ریتمی بجز Sotalol سایر داروها دیالیز پذیری چندانی ندارند. از داروهای ضد فشار خون بجز کاپتوپریل و آتنولول مابقی داروها دیالیز پذیر نیستند.

4-داروهای ضد میکروبی(Antimicrobial agents)

5-داروهای کاهندۀ قند خون (Hypoglycemic)

نزدیک به ۴۶% بیماران جدید دیالیزی دچار دیابت می باشند. از آنجائی که کلیه ها مسوول دفع ۳۰% انسولین بدن می باشند لذا کلیرانس انسولین کاهش یافته و در نتیجه نیاز به انسولین در این بیماران کاهش می یابد و به همین علت هم اغلب آنها مستعد هایپوگلیسمی هستند

6-داروهای ضد پلاکت و ضد انعقاد خون

آسپرین بطور گسترده ای برای کاهش خطرات قلبی-عروقی در بیماران کلیوی مزمن به همراه فشار خون بالا و یا دیگر بیماری های قلبی- عروقی همراه تجویز می گردد. وارفارین، هپارین و هپارین های با وزن ملکولی کم چندان قابل دیالیز نیستند.

.............................................................................................................................

If I could tell Santa what to give you, It

would be happiness and peace Not just

this Christmas, but for the entire Year.

Merry Christmas and Happy New Year

اگر میتوانستم به بابانوئل بگویم چه چیزی برایم

هدیه بیاورد، شادی و صلح را می خواستم، نه تنها

برای کریسمس بلکه برای کل سال

کریسمس مبارک وسال جدید شادی داشته باشید

. چهارشنبه 13 دی 1402 ساعت 21:13

0 نظر

داروهای مسبب پوکی استخوان و دارو درمانی پوکی استخوان

داروهای مسبب پوکی استخوان و دارو درمانی پوکی استخوان

دکتر حسین جعفری عضوهیئت علمی گروه فارماکولوژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران

بنام او که تنها با نام و یادش نهال اندیشه و احساسمان همواره جاودانه میماند.

با افزایش سن، تراکم استخوانی کمتر شده و قدرت و استحکام استخوان‌ها نیز با سرعت بیشتری رو به تحلیل می‌روند. چنانچه تراکم استخوانی شما به مقدار زیادی کم شده باشد، پزشک ابتلا به

پوکی استخوان یا استئوپروز (Osteoporosis) را عامل اصلی این عارضه معرفی خواهد کرد. پوکی استخوان قابل درمان نبوده و تنها با تغییر سبک زندگی و مصرف دارو می‌توان شدت آن را کاهش داد یا جلوی پیشرفت آن را گرفت. داروهای پوکی استخوان می‌توانند مواد معدنی مورد نیاز استخوان را تامین کرده و از شکستگی آن جلوگیری کنند. برخی از این داروها به تولید استخوان کمک کرده و برخی دیگر نیز روند کاهش تراکم استخوانی را متوقف می‌کنند. زمانی که صحبت از داروهای پوکی استخوان می‌شود، گزینه‌های متعددی وجود دارند که داشتن شناخت و دانش قبلی در مورد آنها می‌تواند تا حد زیادی مفید باشد. از این‌رو، در این مقاله با انواع داروهای پوکی استخوان، نحوه مصرف و عوارض جانبی آنها بیشتر آشنا خواهید شد.

در طول مراحل مختلف زندگی، استخوان‌ها قابلیت شکستن و بازسازی را دارند. با افزایش سن، به ویژه پس از دوران یائسگی در خانم‌ ها، فرایند فرسایش استخوان‌ها شتاب می‌گیرد. این به این معنی است که سرعت تخریب استخوان بیشتر از روند بازسازی آن است و این باعث تخریب و ضعف تراکم استخوان‌ها می‌شود. به خاطر اهمیت این مسئله، برخی داروها طراحی شده‌اند تا به کاهش سرعت تجزیه استخوان و در نتیجه کاهش خطر شکستگی در افراد مبتلا به پوکی استخوان کمک کنند. همچنین، برخی داروها قابلیت تسریع فرآیند ساخت و بازسازی استخوان را دارند. هر دو نوع این داروها به تقویت مکانیسم و ساختمان استخوان کمک می‌کنند و احتمال شکستگی را کاهش می‌دهند. از طرفی مصرف داروها برای بیماری های مختلف در کنار اثرات سودمندی که دارند ممکن است عوارض جانبی هم داشته باشند که خود این عوارض باعث ایجاد بیماری های جدیدی از جمله پوکی استخوان میشوند.

دسته های دارویی مختلف بر ساختار و بافت استخوان تاثیر دارند و در مراحل مختلف ساخت سلول های استخوانی، جایگزین شدن سلول های قدیمی با سلول های جدید و یا نگهداری بافت یکپارچه استخوانی و تراکم استخوان ممکن است این تاثیرات اعمال شود.

داروها معمولا از طریق تاثیر بر مواد مغذی لازم در ساخت استخوان مانند ویتامین های K، D و یا املاح کلسیم و فسفر و... باعث اختلال در ساختار استخوان و ایجاد پوکی استخوان می شوند. در این مقاله به مکانیسم ها و نحوه عملکرد و داروهای ایجادکننده پوکی استخوان اشاره می کنیم.

1- داروهایی که از طریق کاهش زمان ترانزیت و نقل و انتقالات روده ای بر روی جذب مواد مغذی اثر می گذارند.

این داروها زمان لازم برای جذب مواد مغذی را کاهش داده و جذب دچار اختلال می شود. عملکرد آنها مانع هضم و جذب چربی ها می گردند و با دفع چربی ها از دستگاه گوارش، سایر مواد محلول در چربی مانند ویتامین D و املاح دیگر مثل کلسیم از بدن دفع می شوند. از این دسته دارویی به داروهای مسهل (Laxative Drugs) اشاره می کنیم که عبارتند از:

روغن های معدنی (Mineral Oils)، روغن کرچک (Castor Oil)،بیزاکودیل (Bisacodyl)

لاکتالوز (Lactulose)،پسیلیوم (Psyllium)، سوربیتول (Sorbitol)

2-برخی از داروها از طریق اثر مستقیم بر روی سلولهای مخاطی روده و یا آنزیم موجود در دستگاه بر روی جذب مواد مغذی اثر می گذارند.

داروهای متوترکسات (Methotrexate) تجویزی در لوسمی، لنفوسارکوم، پسوریازیس (شدید)، آرتریت روماتوئید (شدید، مقاوم) و داروی کلشی سین (Colchicine) تجویزی جهت درمان نقرس و آرتریت و آنتی بیوتیک های نئومایسین (Neomycin) و کانامایسین (Kanamycin) تجویزی برای عفونت های پوستی و نیز برای از بین بردن باکتریهای روده و آماده کردن روده برای جراحی، باعث تخریب مخاط دستگاه گوارش اختلال در فعالیت ها آنزیم های موثر در هضم و جذب چربی ها و کاهش هضم و جذب چربی ها و سوء جذب ویتامین های محلول در چربی مانند ویتامین دی و املاح دیگر مثل کلسیم می شوند.

3- داروهایی که باعث مهار ترشح اسید معده یا کاهش اسید معده می شوند

برای درمان ریفلاکس معده- مرسی شدید، ازوفاژیت، سوزش معده و درمان کوتاه مدت زخم فعال اثنی عشر استفاده می شوند، می توانند موجب پوکی استخوان گردند. کلسیم که مهمترین جزء موثر در سلامت استخوان است برای جذب در دستگاه گوارش به محیط اسیدی نیاز دارد. داروهای مهارکننده اسید معده با مکانیسم های مختلف مانند خنثی کردن اسید معده یا کاهش تولید آن، باعث قلیایی شدن محیط دستگاه گوارش و کاهش جذب کلسیم می شوند. این داروها عبارتند از:

هیدروکسید آلومینیوم (Aluminium hydroxide) ،رانیتیدن (Ranitidine)

سایمتیدین (Cimetidine) ،فاموتیدین (Famotidine)،نیزاتیدین (Nizatidine)

امپرازول (Omeprazole)، پنتوپرازول (Pantoprazole)

4- داروهایی که باعث کاهش تراکم استخوان و افزایش از دست دهی کلسیم از استخوان ها و اختلال در متابولیسم ویتامین D در بدن می شوند

از این دسته دارویی به کورتیکواستروئیدها (کورتون ها) اشاره می کنیم. این داروها ر درمان بیماری های روماتیسمی، آلرژی های مختلف، بیماری آدیسون (کم کاری غدد فوق کلیوی)، آسم، بیماری انسدادی مزمن ریه (برونشیت، آمفیزم)، پیوند اعضا، بیماری های پوستی مختلف، صدمات وارده به طناب نخاعی، بیماری های التهابی روده استفاده می شوند که عبارتند از:

پردنیزولون (Prednisolone)، متیل پردنیزولون (Methyl Prednisolone)

استات میتل پردنیزولون (Methyl Prednisolone Acetate) ،هیدرو کورتیزون

بتامتازون (Betamethasone)، دگزامتازون ،بکلومتازون،فلودرو کورتیزون (Fludrocortisone)

5- داروهایی که با اختلال در عملکرد آنزیم های دخیل در هضم و جذب چربی ها مانع جذب ویتامین دی و کلسیم و ایجاد پوکی استخوان می شوند.

این داروها عموما جهت مقاصد کاهش وزن به کار می روند. یکی از این داروهای داروی اورلیستات (ونوستات) (Orlistat) است که در روده با آنزیم لیپاز روده ای که مسئول هضم و جذب چربی هاست باند می شود و مانع از عمل این آنزیم در روده می گردد. در نتیجه هضم و جذب چربی ها و جذب ویتامین های محلول در چربی مثل ویتامن D و املاح مانند کلسیم کاهش می یابد.

6- داروهایی که از طریق افزایش دفع کلسیم از بدن باعث ایجاد پوکی استخوان می گردند

داروهای دسته دیورتیکها (نه همه آنها) مانند فوروزماید (Furosemide) این داروها از بازجذب کلیوی کلسیم جلوگیری کرده و باعث دفع بیشتر کلسیم از بدن می شوند و بدن با مکانیسم های هوشمند جهت کنترل سطح کلسیم خون جهت انجام اعمال حیاتی بدن مبادرت به جذب کلسیم از استخوانها می کند و ساختار استخوان ضعیف و غیرمستحکم می گردد.

7- تعدادی از داروها در دستگاه گوارش با کلسیم کمپلکس های نامحلول و غیرقابل جذب تشکیل می دهند که مانع از جذب کلسیم می شوند که از این موارد می توان به موارد زیرا اشاره کرد.

- برخی از آنتی بیوتیک ها:

سیپروفلوکساسین (Ciprofloxacin) ،داکسی سایکلین (Doxycycline

تتراسایکلین (Tetracycline)،اریترومایسین،جمی فلوکساسین (Gemifloxacin)،افلوکساسین

- داروهای کمپلکس دهنده که برای درمان مسمومیت با جیوه، سرب و آرسنیک و سایر مقاصد درمانی مثل آرتریت روماتوئید مانند داروی د- پنی سیلامین (D- Penicillamine)

پیشگیری از پوکی استخوان

داشتن فعالیت و تحرک بدنی، یکی از موثرترین راه‌ها برای پیشگیری از پوکی استخوان است زیرا می‌تواند استخوان‌های بدن را تقویت کند. برخی از ورزش‌هایی که می‌توانید انجام دهید و نیازی به امکانات و هزینه خاصی ندارند شامل ورزش‌های مقاومتی مانند یوگا، دویدن، پیاده‌روی و ورزش‌های قدرتی و پرشی هستند.

داشتن تغذیه سالم در هر سن و شرایطی برای سلامتی حیاتی است، اما برای پیشگیری از پوکی استخوان، در دوره نوجوانی که دوره مهمی برای تشکیل استخوان‌های قوی و محکم است، باید به رژیم غذایی توجه ویژه‌ای داشته باشید. بهتر است تا حد امکان از غذاهایی که دارای ویتامین‌هایی مانند کلسیم، ویتامین D، روی و مینزیم استفاده کنید. علاوه بر آن، مصرف لبنیات، موز، آلو سیاه، روغن زیتون، ماهی، سویا و … را نباید فراموش کرد.

داشتن وزن مناسب می‌تواند خطر ابتلا به پوکی استخوان را کاهش دهد. زنانی که دچار کمبود وزن هستند، زودتر به پوکی استخوان دچار می‌شوند. همچنین درصد بالایی از کسانی که وزن زیادی دارند و چربی شکمی آنها زیاد است، نیز از پوکی استخوان رنج می‌برند.

توجه داشته باشید که هر چه بدن انسان سالم‌تر باشد، احتمال مبتلا شدن به بیماری‌های مختلف در آن کاهش می‌یابد. سیگار کشیدن یکی از عواملی است که موجب تخریب استخوان‌ها و بالاتر رفتن میزان شکستگی در استخوان می‌شود.

متأسفانه بیماری پوکی استخوان می‌تواند تا مدت‌ها بدون هیچ علامتی در بدن بیمار باعث تخریب استخوان‌ها ‌شود. در صورتی که هر فرد، معاینات و چکاپ‌های پزشکی خود را به طور کامل و منظم پیگری کند، می‌تواند قبل از آنکه دیر شود این بیماری خاموش را ریشه‌یابی کرده و آن را درمان کند.

مصرف مکمل ها و نوشیدن چای وجلوگیری از افسردگی از جمله راههای پیشگیری از این بیماریست. نوشیدن چای به میزان 2 تا 3 استکان در روز، موجب محکم‌تر شدن استخوان‌ها می‌شود. با وجود اینکه هنوز دلیل آن مشخص نشده ، اما نتیاج به دست آمده نشان می‌دهد که مصرف چای تا 37 درصد خطر شکستگی لگن را کاهش می‌دهد. محققان معتقدند که افسردگی موجب کاهش تراکم استخوانی می‌شود و رابطه مستقیمی بین افسردگی و کاهش تراکم استخوانی وجود دارد.

درمان دارویی پوکی استخوان

داروهای پوکی استخوان به دو دسته تقسیم می‌شوند:

داروهای ضدجذب: مانع از جذب مواد معدنی استخوان توسط سلول‌هایی به نام استئوکلاست (استخوان خوار) می‌شوند. این داروها شامل بیس فسفونات‌ها، دنوزوماب، استروژن‌ها، کلسی تونین و غیره می‌شوند.

داروهای آنابولیک: موجب تقویت ساختمان استخوان شده و استخوان‌سازی را تحریک می‌کند. داروی روموزوزوماب (Evenity) و تری پاراتید (Forteo) از این نوع هستند.

برخی از داروهای پوکی استخوان می‌توانند در هر دوی این دسته‌ها قرار بگیرند. نوع دارویی که پزشک تجویز خواهد کرد به عوامل متعددی اعم از وضعیت بیماری شما و اینکه برای پیشگیری یا درمان پوکی استخوان استفاده می‌شود، بستگی دارد. استفاده از یک نوع داروی پوکی استخوان، برای تمامی موارد نیز مورد تایید سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نیست. برای مثال،‌ دارویی که برای درمان پوکی استخوان در زنان بعد از سن یائسگی تایید شده، ممکن است برای درمان پوکی استخوان در مردان مورد تایید این سازمان نباشد. از این‌رو، دارو فقط باید توسط پزشک تجویز شده و طبق دستور مصرف شود.

داروهای پوکی استخوان:

بیس فسفوناتها معمولاً اولین انتخاب برای درمان پوکی استخوان هستند. این داروها شامل:

قرص آلندرونات (Fosamax) ، یک قرص هفتگی

۲- قرص ریزدرونات (Risedronate Actonel) ، یک قرص در هفته یا هر ماه یک قرص

۳- قرص ایباندرونات (Ibandronate Boniva) ، یک قرص در هر ماه

۴- آمپول ایباندرونات سه ماه یک آمپول وریدی (IV)

۵- آمپول زولدرونیک اسید ، (Reclast) ، تزریق وریدی (IV) هر سال یک عدد

۶- دنوزوماب است پرولیا ، Xgeva). دنوزوماب که به بیس فسفوناتها ارتباطی ندارد ، ممکن است در افرادی که نمی توانند بیس فسفونات را مصرف کنند ، مانند برخی از افراد با کاهش عملکرد کلیه ، استفاده شود.

دنوزوماب با تزریق کم عمق ، دقیقاً در زیر پوست ، هر شش ماه یک بار تجویز می شود.
تحقیقات اخیر نشان می دهد که احتمال شکستگی ستون فقرات پس از قطع داروی دنوزوماب وجود دارد ، بنابراین مهم است که آن را به طور مداوم مصرف کنید.

عوارض اصلی قرص های بی فسفونات شامل :
ناراحتی معده و سوزش مری است. پس از مصرف آنها لازم است به مدت 30 تا 60 دقیقه دراز نکشید و خم نشوید تا از ورود دارو در مری جلوگیری کنید. بیشتر افرادی که این نکات را رعایت می کنند این عوارض را ندارند.

قرص های بیس فسفونات به خوبی جذب معده نمی شوند. مصرف دارو با یک لیوان کامل آب با معده خالی ممکن است کمک به جذب آن کند. به مدت 30 تا 60 دقیقه چیز دیگری نخورید ، پس از آن می توانید غذا بخورید ، مایعات دیگر بنوشید و داروهای دیگری مصرف کنید.

اشکال وریدی بیس فسفونات ها مانند ایباندرونات و زولدرونیک اسید باعث ناراحتی معده نمی شوند. تزریق دارو هر سه ماه یا هر سال یک بار آسان تر از مصرف قرص هفتگی یا ماهانه است .

بیس فسفونات های داخل وریدی در برخی افراد علائم خفیف مانند آنفولانزا ایجاد می کنند ، اما معمولاً فقط پس از تزریق اول این علائم ایجاد می شوند. با مصرف استامینوفن (تایلنول ، دیگران) قبل و بعد از تزریق می توانید اثر آن را کم کنید.

رایج ترین عوارض جانبی قرص‌ها عبارتند از:

حالت تهوع، ناراحتی معده و سوزش مری، دل درد با اینکه احتمال بروز موارد زیر بسیار کم بوده و غیر محتمل است اما هم مصرف به صورت قرص و هم تزریق داخل وریدی ممکن است باعث بروز مشکلات زیر شود:

مصرف این داروها برای بیش از ۳ الی ۵ سال میتوانند احتمال شکستگی استخوان ران را افزایش دهد.

ممکن است با مصرف بیش از ۴ ساله این داروها یا مصرف استروئیدها، دچار استئونکروز فکی) ناشی از دارو شوید. استئونکروز فکی به حالتی گفته می‌شود که بعد از کشیدن دندان یا سایر موارد مشابه، استخوان فک شخص دیگر قادر به بهبود یافتن نباشد.

از دارو‌های هورمونی نیز می‌توان برای درمان پوکی استخوان استفاده کرد، اما برخی از این داروها می‌توانند عوارض جانبی جدی ایجاد کنند.

هورمون پاراتیروئید تحت عنوان آبلوپاراتید (تیملوس) یا تری پاراتید (فورتئو) تجویز شده و باعث استخوان‌سازی می‌شود. این دارو زمانی تجویز می‌شود که تراکم استخوانی بسیار پایین یا سابقه شکستگی استخوانی داشته باشید. این دارو باید به صورت روزانه تزریق شده و طی حداکثر ۲ سال مصرف شود. سپس، برای کمک به حفظ تراکم استخوانی باید از داروی دیگری استفاده کنید. رایج‌ترین عوارض ناشی از این دارو عبارتند از سرگیجه، سردرد و حالت تهوع.

کلسی‌تونین (میاکالسین) به شکل تزریقی یا اسپری عرضه می‌شود و فقط برای زنانی که حداقل پنج سال از دوران یائسگی گذشته‌اند، مناسب استفاده است. استفاده از این دارو تنها به جلوگیری از شکستن استخوان‌های

ستون فقرات کمک می‌کند. به دلیل احتمال ارتباط مصرف کلسیتونین با بروز سرطان، سازمان غذا و داروی آمریکا توصیه می‌کند که این دارو تنها در صورت عدم امکان مصرف سایر داروها استفاده شود. تحقیقات نشان می‌دهد که کلسیتونین نمی‌تواند به اندازه بیس‌فسفونات‌ها یا دنوزوماب از شکستگی استخوان‌های غیر از ستون فقرات جلوگیری کند.

استروژن، داروی هورمونی دیگری است که به درمان پوکی استخوان در زنان یائسه کمک می‌کند اما در عین حال می‌تواند عوارض جدی به دنبال داشته باشد

لخته شدن خون، سرطان سینه، سرطان آندومتر، بیماری قلبی

پزشک بهترین نوع دارو که مناسب شرایط شما باشد را بر اساس شدت پوکی استخوان شما و با در نظر گرفتن عوامل زیر، تجویز خواهد کرد:

جنسیت برخی از داروها برای زنان و برخی دیگر برای مردان موثرتر هستند.

سن برخی از داروها برای افراد جوان و زنانی که به تازگی یائسه شده‌اند، مناسب بوده و برخی دیگر برای افراد مسن و زنانی که به مدت طولانی یائسه بوده‌اند، موثرتر است.

سهولت استفاده داروها هم به صورت قرص و هم تزریقی در دسترس هستند. برخی از این داروها به طور روزانه و برخی سالانه یکبار مصرف می‌شوند. مناسب‌ترین نوع دارو به سهولت در استفاده از آن نیز بستگی دارد.

اگر کسی به این باور برسد که غیر از "خدا" به کسی احتیاج ندارد ، خداوند هم او را به غیر خودش محتاج نخواهد کرد.

تا نشوی مست خدا، غم نشود از تو جدا تا نشوی خاک درش ، در نگشاید به رضا "مولانا

. دوشنبه 13 آذر 1402 ساعت 20:07

0 نظر

دعادرمانی و موسیقی درمانی

Music Therapy & prayer therapy

دعادرمانی و موسیقی درمانی

بنام او که همیشه حاضر است.

دکتر حسین جعفری عضوهیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران

دعا کردن از سالیان دور در بین تمام ادیان و مکاتب بشری وجود داشته است به طوری که تمام مکاتب و نسلهای بشری در اموری مانند بیماری و گرفتاری‌ها از آن استفاده می‌کردند اما بعد از انقلاب صنعتی و ورود تکنولوژی به زندگی بشر تا حدی تأثیر دعا کم رنگ دیده شد و تا جایی رسید که تأثیر آن را در سلامتی و مسائل فیزیکی منکر شدند.

اما در سال‌های اخیر دوباره دانشمندان بر این اعتقاد مهر تأیید زده‌اند که تأثیر دعا در سلامتی و بیماری‌ها بسیار زیاد است. به طوری که برای اثبات این ادعا پژوهشگاهها و مراکز خاصی را به خاطر این مسأله تأسیس کرده‌اند.

نکته جالب این است که هرروزه این دانشمندان به دستورات اسلام در رابطه با دعادرمانی و تأثیرات آن مهر تأیید زده و باعث شگفتی بسیاری از صاحب ‌نظران غربی شده‌اند.

تاثیر دعا در درمان بیماری ها و رفع مشکلات روانی همچون اضطراب و افسردگی همواره در ادیان

الهی، تحقیقات بین رشته ای (روان شناسی، پزشکی و دینی) و کلام بزرگان مورد تایید و تاکید قرار

گرفته است، اما اینکه فرایند و مکانیزم اثرگذاری چیست و هنگام دعا چه اتفاقی و چه فعل وانفعالی رخ

می دهد که برون داد آن، درمان بیماری و رفع اضطراب و افسردگی می شود؟! جایش در تحقیقات

موجود خالی است. همه ی افراد هنگامی که با یک آسیب جدی یا بیماری سخت مواجه می شوند، دست به دعا بر می دارند و از تواناترین طبیب هستی، شفا می جویند.امروزه نیز در سراسر جهان شاهد ظهور و توسعه بسیاری از روش های درمانی طب مکمل یک دید کلی نگری نسبت به جسم، ذهن و روح انسان هستیم. این دیدگاه در سال های اخیر از پذیرش بالایی برخوردار گشته و به طور اصول بدون پذیرفتن آن، هر گونه سخن از این نوع درمان ها، بی فایده و ناقص خواهد ماند.

اصولا مشیت خداوند بر این قرار گرفته که مردم در این عالم برای رسیدن به مقصود از اسباب و وسایل موجود کمک بگیرند. در حدیث معروف از امام صادق (ع) آمده است: اراده الهی بر این قرار گرفته که همه چیز مطابق اسباب جریان یابد، به همین جهت برای هر چیزی سببی قرار داده است.

بنابراین بی اعتنایی به عالم اسباب نه تنها توکل نیست، بلکه به معنای بی توجهی به سنت های الهی است و این با روح توکل ناسازگار است.

پس به طور خلاصه، توکل بر خداوند یعنی اعتماد کردن به او و واگذار کردن کار به او و تسلیم اراده او بودن و استقلال ندادن به اسباب و توجه کامل به مسبب الاسباب یعنی خداوند متعال. یعنی در عین استفاده از اسباب

( درمان ) توجه داشته باشیم که اسباب از خود چیزی ندارند و در تأثیر مستقل نمی باشند بلکه تکیه گاه آنها نیز خداوند متعال است.در مورد دعا باید اثبات کنیم که دعا درمان است و همچنین باید اثبات کنیم دعا درمان عام و درمان کل بیماری ها است.

تأثیر دعا را بسیاری از افراد تجربه کرده‌اند، آنهایی که انرژی‌درمانی کار کرده‌اند، می گویند دعا انرژی را زیاد می کند. عده‌ای بر این باور هستند که دعا فعالیت‌های سلول را بیشتر می کند.

دعا موجب افزایش انرژی مثبت و دفع انرژی منفی می شود. دعا سیستم ایمنی بدن را قوی می‌کند چرا که دعا موجب افزایش انرژی مثبت و دفع انرژی منفی می‌شود, در نتیجه سیستم دفاعی بدن تقویت می شود.

دعا درمانی، یکی از روش های درمان کل نگر است که اثربخشی آن در مورد بیماری های مختلفی نظیر بیماری های قلبی ـ عروقی، روماتوئید آرتریت و ناباروری ثابت شده است. هدف این مطالعه تعیین اثر دعا درمانی روی فریتین و هموگلوبین بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور است. این بیماری در افراد مدیترانه ای و نیز ایران بیش از سایر ملل دیده می شود. تالاسمی ماژور، شدیدترین فرم این بیماری است که در آن فقدان کامل پروتئین بتا در هموگلوبین، منجر به کم خونی تهدید کننده حیات می شود.

به طوری که زندگی فرد لزوما به تزریق منظم خون و مراقبت های مکرر پزشکی بستگی دارد از طرف دیگر تزریق مکرر خون که برای درمان این بیماران ضرورت دارد منجر به انباشتگی آهن و افزایش فریتین سرم در این بیماران می شود که باید با درمان شلاتور مناسبی (Chalating agent) مانند دفروکسامین فریتین سرم زیر 1000 نانوگرم در میلی لیتر نگه داشته شود، سمی نخواهد بود.

این مطالعه آزمایشی روی هفت بیمار که به یک کلینیک مراجعه می کرده اند انجام شده است. این بیماران علاوه بر درمان معمول خود، دعا درمانی را نیز دریافت کرده اند. جهت تحلیل آماری از نرم افزار SPSS استفاده شده است. در این مطالعه 7 بیمار مورد مداخله قرار گرفتند که 6 نفر (85.6 درصد) مونث و یک نفر (14.3 درصد) مذکر بودند.

نخستین بار است که این روش در مورد بیماران تالاسمی به کار گرفته می شود و اثربخشی آن در کاهش فریتین، افزایش هموگلوبین و افرایش فواصل خونگیری بیماران در این مطالعه کوچک نشان داده شده است و برای اثبات این اثر مطالعه کارآزمایی بالینی ضرورت دارد. بنابراین در صورت وجود بستر مساعد جهت انجام چنین پژوهش هایی به صورت گسترده تر، انجام این بررسی بر روی تعداد بیشتری از بیماران و ارزیابی تاثیر این روش روی شاخص های سلامت روان آنها در مرحله بعدی قرار دارد.

دعا از جهت لغوی به معنای کسی را صدا زدن- کسی را خواندن خواندن و حاجت خواستن و استمداد است.

منظور از دعا در اصطلاح، حاجت خواستن و طلب شفا از خداوند است که اعم از بیماری‌ها، دردها و غیره می‌باشد.

لازم به ذکر است که دعا درمانی خواندن دعاهای توصیه شده برای بهبود آلام و بیماری ها، به معنی ترک دارو و درمان و اکتفا به دعا نمی باشد. در احادیث شریف، به مراجعه به طبیب حاذق هنگام لزوم و غلبه بیماری بر بدن و رعایت و اجرای دستورات و مصرف داروهای تجویزی وی تاکید شده است.

کیدا توصیه می شود، برای درمان بیماری ها به پزشک یا متخصص مربوطه (طب رایج یا طب سنتی) مراجعه نموده، توصیه های وی را دقیقا اجرا نمایید.

معرفی کتب و مقالات مهم در زمینه دعا درمانی :

کتاب راز اذکار و اسرار قرآن : نویسنده: زهرا سادات اخوت

نسان در هر حال محتاج است و چشم امید به درگاه خداوند متعال دارد زیرا ذات اقدس حق فرموده: اُدعونی، اَستَجِب لَکُم بخوانید مرا، شما را اجابت میکنم. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: ضعیف ترین مردم کسی است که از دعا نمودن ناتوان باشد. حدیث شریف از معصوم: بهترین عبادت دعاست. دعا سلاح مومن و ستون دین است. سپاس و ستایش فراوان سزاوار کسی است که کلید همه امور بدست اوست و با توکل بر او هر سختی آسان شود.

کتاب قدرت دعای ساده: چگونه درمورد هر چیزی با خداوند گفتگو کنیم؟

نویسنده: جویس مایر

تایمز، جویس مایر، از محبوب‌ترین کتاب‌های خودسازی در جهان محسوب می‌شود که تا به امروز به انسان‌های بسیار زیادی در سراسر دنیا کمک کرده تا بتوانند یاد بگیرند چگونه دعا و با خداوند گفتگو کنند.

جویس مایر (Joyce Meyer) یکی از برجسته‌ترین معلمان کتاب مقدس در این اثر الهام‌بخش، نیروی خارق‌العاده‌ای را که از طریق عمل ساده دعا به وجود می‌آید، نشان می‌دهد. بسیاری از افراد روزانه به انجام فعالیت‌های مذهبی و دعا و نیایش می‌پردازند بی آنکه از قدرت شگرف آن آگاه باشند. او با بیانی شیرین و خواندنی از اثرات دعا و ارتباط قلبی عمیق با خداوند سخن می‌گوید.

کتاب گفتگوهای یک زن با خدا نوشته‌ی ماجوری هولمز، مجموعه‌ای از راز و نیازهای عاشقانه‌ی زنی است که برای کوچک‌ترین داشته‌هایش خدا را سپاس می‌گوید و شکرگزاری‌هایش را در قالب جملاتی دلنشین و زیبا بیان می‌کند. کتاب گفتگوهای یک زن با خدا (A woman's conversations with God)، شیوه عاشقانه زیستن را به شما می‌آموزد. همه شما می‌توانید عاشقانه زندگی کنید، زیرا در ابتدا خداوند عاشق و شما معشوق بوده‌اید

مقاله -1 فرایند مکانیسم تاثیر دعا بر کاهش اضطراب وافسردگی :محمد جواد ولی زاده سال 1401

مقاله – 2 اثر بخشی دعا درمانی بر کاهشعقاید ناکرآمد نوجوانان دارای مشکلات تحصیلی استان کرمانشاه :

روح ا... کرمی بلداجیو همکاران سال1395

مقالله –3بررسی فقهی دعادرمانی برای نازایی : سید عباس موسوی سال 1397

موسیقی درمانی:

موسیقی به عنوان وسیله ارتباطی میتواند عامل ابرازعواطف ونگرشها و احساسات باشد.

مهمترین جنبه ارتباطی موسیقی به خاطر وجه غیر کلامی آن است. موسیقی منعکس کننده محدوده وسیعی ازعواطف انسانی است.
وبه دلیل جهانی بودن وعدم تعلق به گروه خاص میتواند کلیه سدهای فرهنگی وزبانی را در نوردیده وبرای تعامل انسانها تجربه ای مشترک فراهم نماید.
موسیقی واقعیتی سازمان یافته است . رویدادی واقعی که درزمان اتفاق میافتد وتوجه لحظه به لحظه فرد رامی طلبد.
موسیقی درجایی که لغات به تنهایی ناتوان هستند میتواند در ایجاد ارتباط کمک کند. به خاطر ساختار واقعی موسیقی پدیدهای شکل می گیرد که می تواند شنیده شود واحساس گردد .

رشته موسیقی درمانی درحقیقت یکی از شاخه های علوم درمانی است که دران موسیقی درمانگر از موسیقی وفعالیتهای گوناگون همراه با موسیقی بعنوان ابزار درمانی استفاده میکند واز مدتها پیش مرسوم بوده ولی به شکل علمی در دهه های اخیر مطرح شده است وتحقیقات بسیاری بر روی تاثیرات این شیوه درمانی انجام شده وهنوز هم درحال انجام است.

همچنین موسیقی درمانی به عنوان طب مکمل است طب مکمل به طور خلاصه یعنی درمان بدون استفاده از داروهای شیمیایی. امروزه موسیقی درمانی جای خود را درطب مکمل باز نموده است چرا که استفاده از موسیقی موجب آرامش،بهبودمحاسبه ذهنی وکاهش اثرات ذهنی ناشی از استرسهای وارده میشود. موسیقی انسانها رادربرقراری ارتباط ،اتحاد وتطابق توانا میکند.

ازابتدای تاریخ بشر از موسیقی برای شفا استفاده میکردند . درفرهنگ ابتدایی قبایل افریقایی ،فردی به نام شامان رهبر موسیقی ،طبیب وروحانی قبیله از موسیقی برای خروج امراض ازکالبد بیماران استفاده میکرد.چینی های قدیم تمدن هندو نیز موسیقی را شفا بخش میدانستند .یونانیان نیز ازبرنامه های موزیکال برای تصفیه وپالایش احساسات استفاده میکردند.ورومی ها موسیقی را علاج طاعون ودرمان بیخوابی میدانستند .

ازقرن ۱۷تا نیمه قرن ۱۸موسیقی باحفظ اهمیت خود به عنوان امداد پزشکی برای خانواده های سلطنتی مورد توجه قرار گرفت . نویسندگانی مانند اسپنسر وشکسپیر نیز کوشیدند تا دراین دوران جایگاه علمی وپذیرفته ای از موسیقی در درمان اسیب های روانی و…ایجاد کنند درطول قرن ۱۹استفاده ازموسیقی دربرنامه های آموزشی نابینایان وناشنوایان امریکا افزایش یافت.

درقرن ۲۰ به علت کاربرد موسیقی دردرمان، زمینه ایجاد حرفه (موسیقی درمانی) مهیا شد واستفاده درمانی از موسیقی به خصوص در حرفه روانپزشکی گسترش یافت.

اولین انجمن موسیقی درمانی دردنیا،انجمن ملی موسیقی درمانی امریکااست که درسال ۱۹۵۰ تاسیس شد .درسال ۱۹۷۱نیزانجمن موسیقی درمانی امریکا تشکیل شد وبه موازات آن سومین مرکز مهم موسیقی درمانی (انجمن موسیقی درمانی کانادا)درسال ۱۹۷۴ شکل گرفت .دوانجمن موسیقی درمانی امریکا درسال ۱۹۹۸ بایکدیگر متحد شدند وسازمان واحدی را تشکیل دادند.

نخستین حرکت ملی و عمومی درکشور تاسیس انجمن موسیقی درمانی ایران (۱۳۸۰) با حضور اساتید برجسته کشور بود.هدف اصلی معرفی دانش موسیقی درمانی درسطح کشوروارائه خدمات اموزشی ودرمانی است.

انجمن حرفه ای موسیقی درمانگران :ابزاروشبکه های ارتباطی برای ایجاد رابطه متقابل بین بیمار ودرمانگر از راه موسیقی ونشانه های موسیقیایی تعریف میکنند که میتوانند هم دروضعیت بیمار وهم درشیوه درمان تغییراتی ایجاد کنند.

موسیقی درمانگر:متخصص وآموزش دیده رشته موسیقی درمانی است که دروس مرتبط با موسیقی ، روانشناسی وعلوم رفتاری را مطالعه نموده ودر این زمینه تجربه های علمی وکاربردی مناسب را فراگرفته است.

موسیقی درمانگر فرد تعلیم دیده ای است که به فعالیت های موزیکی نظام میبخشد وتلاش می کند تابامراجعین ارتباط درمانی پیداکند

این ارتباط مهمترین شاخص فعالیت موزیک تراپیست است .

موزیک تراپیست برای اینکه برنامه های درمانی وروشهای موثر برای درمانجویان ایجاد کند باید برنامه ریزی دقیقی را بکار گیرد.

مزایای موسیقی درمانی

اثرات جسمانی:ساختارفیزیولوژی مغز در پاسخ به موسیقی تغییر میکند مثلا فشار خون و ضربان قلب بستگی به نوع موسیقی دارد .همچنین موسیقی تنش ماهیچه ها را تسکین میدهد و مهارت های حرکتی را بهبود می بخشد .

باعث افزایش آندرفین و کاهش هورمونهای استرس می شود .

مطالعه ای که در سال ۱۹۹۳ در دانشگاه میشیگان انجام گرفت نشان داد که حتی ۱۵ دقیقه گوش دادن به موسیقی اثرات مثبتی بر روی فرد میگذارد.

اثرات روانی : با توجه به نوع صدا ،موسیقی میتواند به آرامش فرد کمک کند مثلا باعث افزایش یادگیری و حافظه میشود اثرات موسیقی بر روی بچه ها یی که ناتوانی یادگیری داشتند ،به اثبات رسیده و به طور جزیی باعث افزایش تمرکز میشود.مطالعه ای که بر روی دانشجویان انجام شد نشان داد که آنها وقتی به آهنگ کلاسیک گوش میدهند مسایل ریاضی شان را بهتر انجام میدهند.

همچنین اثر بخشی موسیقی بر عاطفه انسان شناخته شده است .مثلا بر روی خواب بچه ها .

چرا موسیقی به عنوان روش درمانی مفید است

گاستن یکی از پایه گذاران اولیه موسیقی درمانی به این واقعیت تاکید می کند که موسیقی یک رفتار انسانی است ونه فقط برای اینکه انسان آن راخلق میکند بلکه برای اینکه ارتباط خود رابا آن می آ فریند.گاستن سه اصل که ریشه اولیه استفاده از موسیقی است، را چنین برشمرده :

– ایجاد یا تجدید روابط بین فردی

– رشد احساس ارزشمندی درحین شکوفایی

– استفاده از پتانسیل ریتم درکسب نیرو ونظم

از نظر گاستن موسیقی ،رویدادی واقعی که درزمان اتفاق می افتد وتوجه لحظه به لحظه فرد را می طلبد درموسیقی خصوصیات ذاتی معینی وجود داردکه موجب طلب – اجازه – تحریک وبرانگیختن رفتارهای خاصی می شود. نظم وساختارموجود درموسیقی خصوصا در ریتم آن می تواند درتشکل درک شخصی از جهان کمک کند .

چون موسیقی دارای خاصیتی مثبت ولذت بخش است به خاطر نیروی ارتباطی آن غالبا میتواند انگیزشهایی را فراهم کند که باعث پیوستن به گروه وارتباط با دیگران شود.

کاربرد موسیقی درمانی

مواردی از بیماریهایی که توسط موسیقی درمانی ،درمان میشوند :

الف ).بیماریهای جسمی خطرناک (درد ساده تا بیماریهای مزمن قلبی ،کلیوی وتنفسی )

ب). بیماریهایی که رو به مرگ می باشند وبرای آنها امیدی نیست(ایدزوسرطان )

ج).انواع اختلالات روانی (اضطراب ،افسردگی ،هراس،اسکیزوفرنی )

د).اختلالات رفتاری درکودکان (بیش فعالی ،کمبود توجه )

ه).معلولان ذهنی ،عقب ماندگان ذهنی ،نابینایان ،ناشنوایان ،افرادی که مشکل گفتاری دارند.

این موارد تنها بخشی از بیماریهایی است که موسیقی درمانی برای آنها کاربرد دارد. چیزی که مهم تلقی میشود این است که تا چه اندازه شخص به موسیقی وتاثیر ان در درمان بیماریش اعتقاد دارد .

موسیقی درمانی برای افراد نابینا ، ناشنوایان افراد عقب مانده ذهنی و افرای که اختلالات رفتااری با دیگران را دارن. با شیوه هایی که خاص که افراد متخصص درآن مهارت دارند موثر میباشد

. یکشنبه 14 آبان 1402 ساعت 08:56

0 نظر

نقش فسفولیپید های غشاءسلول در دارو رسانی به سلول های هدف

نقش فسفولیپید های غشاءسلول در دارو رسانی به سلول های هدف

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

بنام او که همیشه حاضر است

فسفولیپید (Phospholipid) که بیشترین مولکول‌های غشاء را تشکیل می‌دهد در دولایه قرار گرفته و در پایداری غشا ءموثراند. پس از فسفولیپیدها، پروتئین‌ها در غشای سلولی نقش مهمی دارند زیرا در بسیاری از نقل و انتقالات نقش داشته و مسیر تردد بسیاری از مولکول‌ها برای عبور از غشای سلولی هستند.

نقش غشای سلولی آنقدر مهم است که اختلال در عملکرد انتقالی آن می‌تواند منجر به بیماری شود. به طور مثال، بیماری نورون‌های حرکتی (Motor Neuron Disease) به دلیل ناتوانی سلول‌های ماهیچه‌ای در تحریک و بازکردن کانال‌ها و اختلال در عملکرد طبیعی کانال‌های غشای سلول ماهیچه‌ای به وجود می‌آید.

مهم‌ترین قسمت تشکیل دهنده‌ی غشای سلولی، فسفولیپیدها هستند که دارای یک سر آب‌دوست و دو دم آب‌گریز هستند. این مولکول‌ها سرتاسر غشای سلولی را پوشش داده و در دولایه قرار گرفته‌اند، به طوری که دو دم آب‌گریز آن‌ها به سمت داخلی دولایه و چسبیده به هم، و سرهای آب‌دوست آن‌ها به سمت داخل و خارج سلول قرار دارند.از جمله نقش‌های مهم دیگر غشای سلولی می‌توان به سازماندهی سلول‌های منفرد برای ایجاد بافت‌ها اشاره کرد. همچنین اتصال برخی ترکیبات به لایه خارجی غشا باعث تغییر، خاموش یا فعال شدن برخی از عملکردهای درون سلولی می‌شود. انتقال از طریق غشای سلولی در تسهیل فرآیندهای فیزیولوژیکی مثل ضربان قلب در حیوانات و یا بازشدن روزنه‌های برگ در گیاهان به جهت تبادل گاز با محیط موثر است.

ترکیبات اصلی در ساختمان غشای سلولی فسفولیپیدها، پروتئین‌ها، کلسترول و ترکیبات کربوهیدراتی هستند که تمامی این ترکیبات در غشای سلول به گونه‌ای است که به غشای سلولی ساختمانی نیمه نفوذ پذیر با انعطاف پذیری بالا داده است. این ساختمان وظیفه ارتباط سلول با محیط و انتقال ترکیبات مورد نیاز سلول را بر عهده دارد.

غشای سلولی یک دیوار مستحکم و هوشمند از جنس فسفولیپید است که محیط داخلی سلول را از فضای بیرون آن جدا می‌کند. این سدِ بیولوژیک، علاوه بر فسفولیپید حاوی مولکول‌های دیگری همچون، کلسترول، گلیکولیپید و پروتئین نیز می‌باشد که ویژگی‌های منحصر به فرد غشا را تعیین می‌کنند.

منابع اصلی فسفولیپید

با توجه به منابع، فسفولیپیدها میتوانند به دو نوع طبیعی و سنتزی تقسیم بندی شوند.

فسفولیپیدهای طبیعی اولین بار در سال 1793 ترکیبات آلیفاتیک کمپلکس شناسایی شدند که بعدها در سال 1812 فسفولیپیدهایی در مغز انسان و در سال 1846 در زرده تخم مرغ کشف شد. واژه لسیتین اولین بار برای توصیف ماده نارنجی رنگ چسبناک جدا شده از زرده تخممرغ استفاده شد. پس از 20 سال، جزء کولین در لسیتین تشخیص داده شد. منابع اصلی فسفولیپیدها شامل روغنهای گیاهی، دانه سویا، تخم پنبه، ذرت، گل آفتابگردان ، زرده تخممرغ و مغز گاو هستند. زرده تخم مرغ و دانه سویا مهمترین منابع برای فسفولیپیدها هستند که تفاوتهای آنها به شرح زیر است:

لسیتین زرده تخم مرغ دارای مقدار بیشتری از فسفولیپید است. - فسفولیپیدهای زرده تخم مرغ دارای اسیدهای چرب غیراشباع زنجیربلند بوده و به طور عمده آراشیدونیک اسید و دوکوساهگزانوئیک اسید هستند که در لسیتین های دانه سویا وجود ندارند. سطح اشباع شدن لسیتین های زرده تخم مرغ بیشتر از لسیتینهای دانه سویا بوده و پایداری اکسایشی بهتری دارند هزینه فسفولیپیدهای طبیعی کمتر از نوع سنتزی یا نیمه سنتزی است. فسفولیپیدهای طبیعی هرچه خالصتر باشند، قیمت بیشتری دارند. فسفولیپیدها در آب میتوانند، انواع مختلفی از مجموعه ها، نظیر میسلها، لیپوزومها، تشکیل دهند که به شکلهای مولکولی فسفولیپیدها وابسته اند و خواص فیزیکی مختلف دارند.

فسفولیپیدها اجزای ضروری همه غشاهای سلولی و زیرسلولی بوده و به طور گسترده در انسانها، حیوانات، گیاهان و غیره توزیع شده اند. آنها میتوانند به نحوی آرایش یابند که غشای دولایه به وجود آورند. افزون بر این برای ایجاد غشا، فسفولیپیدها، لیپوپروتئین های پراکنده را دور هم جمع می‌کنند که وظیفه اصلی آنها انتقال

تری گلیسیریدهای چربی دوست و کلسترول ها در خون آب دوست است. در بدن انسان، فسفولیپیدها عوامل امولسیون کننده هستند. فسفولیپیدها همراه با کلسترول ها و اسیدهای صفراوی، میسلهای مخلوط در کیسه صفرا را تشکیل میدهند تا جذب مواد محلول در چربی را افزایش دهند. همچنین، بدن انسان فسفولیپیدها را به عنوان عوامل فعال سطحی ترکننده در شش، غشای خارجی قلب، مفاصل و غیره استفاده میکند. انواع مختلف فسفولیپیدها خواص عمومی کلی را دارا هستند، ولی عملکرد خواص فیزیولوژیکی منحصر به خود را نیز دارند

تا جذب مواد محلول در چربی را افزایش دهند.

کاربرد فسفولیپیدها در سامانه های دارورسانی

لیپوزومها، توسعه سامانه دارو رسانی لیپوزومی

لیپوزوم یک لایه لیپیدی کروی و بسته است و درون خود یک حفره را تشکیل می‌دهد که قادر به حمل برخی از محلول‌های آبی و سایر ترکیبات مانند داروها است.

لیپوزوم‌ها (Liposome) ساختارهایی دو یا چند لایه هستند که از صفحات فسفولیپید‌ی محکم تشکیل شده‌اند. این ساختارها اولین بار در اواسط دهه ۱۹۶۰ معرفی شدند. این مولکول‌ها دارای دم آبگریز و ناحیه سر آب دوست هستند. هنگامی‌ که دو غشای منفرد به هم نزدیک می‌شوند، دم‌های آب گریز به یکدیگر جذب می‌شوند، در حالی که سر آب دوست هر دو غشا به سمت آب قرار می‌گیرند.

این فرایند، لایه مضاعف یا دو تایی کروی مولکول‌های فسفولیپید را تشکیل می‌دهد. این کره فسفولیپیدی می‌تواند محلول‌های آبی را درون خود نگه داشته و حمل کند. محلول‌ها را می‌توان در صورت لزوم با لیپوزوم‌ها انتقال داد.

دانشمندان با استفاده از یک مولد موج صوتی، می‌توانند از امواج صوتی استفاده کنند تا لایه‌های غشا‌ی لیپیدی را به هر اندازه‌ای که مد نظرشان است، به صورت لیپوزوم بشکنند. امواج صوتی انرژی زیادی را به همراه دارند که مولکول‌های دو لایه لیپیدی را از هم می‌شکنند و آن‌ها را به قطعات جدا از هم تبدیل می‌کنند. این قطعات سپس در معرض همان نیرو‌هایی که به طور طبیعی لیپوزوم‌ها را ایجاد می‌کنند، قرار می‌گیرند و به این ترتیب کره‌های لیپوزومی ساخته می‌شود.

لیپوزومها، گودالهای تهیه شده با فسفولیپیدها به عنوان ماده اصلی هستند که ساختار آنها مشابه غشای سلولی است. لیپوزومها به عنوان حامل دارو رسانی، مزایایی از قبیل رسانش داروهای چربی دوست و آبدوست خواص رهاسازی کنترل شده، میل ترکیبی سلول، سازگاری بافتی، کاهش سمیت دارو و بهبود پایداری دارو را دارا هستند. لیپوزومها میتوانند به عنوان حاملهای داروهای ضدتومور، ضدقارچ، مسکن، ژن درمانی و واکسنها به کار برده شوند

لیپوزم انتقال ژن از طریق لیپوزوم

بسیاری از داروهای سنتزی و گیاهی به دلیل انحلال پذیری کم در آب یا نفوذ ضعیف در غشای زیستی دارای مشکل زیست همراهی ضعیف بوده و در درمان کارایی ندارند. اگر غلظت دارو در سیال دستگاه گوارش مناسب نباشد، به طور مؤثر منتقل نشده و جذب کاهش مییابد. با وجود این، اگرچه بیشتر مولکولهای زیست فعال گیاهان، از لحاظ زیستی قطبی یا محلول در آب هستند، عبور آنها به دلیل وزن مولکولی زیاد و انحلال پذیری چربی کم از غشای زیستی چربی دشوار است. مطالعات نشان داده است، فالونوئیدهای طبیعی تمایل ویژهای به فسفولیپیدها دارند. آنها میتوانند تشکیل کمپلکسهایی دهند که خواص زیستی مختلف و فعالیتهای دارویی متفاوتی با داروهای مادر داشته باشند. بدین دلیل، امروزه کمپلکس های (فسفولیپید- دارو) یا فیتوزومها بسیار مورد توجه است.

نانو فیتوزوم یک نانو حامل لیپیدی است که از اتصال شیمیایی پلی فنول ها و فسفولیپیدها در حلال آلی تشکیل میشود و برای کپسولاسیون ترکیبات فعال گیاهی در سیستم های داروسازی و صنایع غذایی مورد استفاده قرار میگیرد

فیتوزومها به وسیله دومحیط دوستی مشخص میشوند که باعث انحلال پذیری بهتر آنها در سیال گوارشی شده و از سامانه غشایی چربی دوست یا بافت، بهتر جذب میشوند. کمپلکس های( فسفولیپید-دارو) میتوانند زیست همراهی داروهای مادر را اصلاح کنند که انحلال پذیری آنها در آب یا چربی ضعیف است. بنابراین، دو نوع دارو میتواند برای اصلاح خاصیتهای زیست دارویی کمپلکس شود. افزون بر این برای اصلاح جذب دارو، کمپلکسهای( فسفولیپید- دارو) دارای مزیت افزایش پایداری داروها و طولانی شدن مدت اثر داروها هستند. مهمترین تفاوتهای بین فیتوزومها و لیپوزومها عبارت اند از اندازه لیپوزومها که بسیار بزرگتر از فیتوزومهاست. پیوندهای جدیدی در فیتوزومها تشکیل میشود، در حالی که هیچ پیوند شیمیایی در لیپوزومها تشکیل نمیشود.

در ضمن نانو فیتوزوم به عنوان یک سیستم درون پوشانی جدید در تولید غذاهای فراسودمند هستند. حامل های نانوفیتوزوم میتوانند در تولید غذاهای عملگرا و یا به علت داشتن خواص ضد میکروبی و آنتی اکسیدانی به عنوان یک نگهدارنده طبیعی مورد استفاده قرار گیرند.

در لیپوزومها صدها یا هزاران مولکول احاطه‌کننده ترکیبات محلول در آب هستند. برعکس، نسبت مولی و اجزای تشکیل دهنده طبیعی برای فیتوزومها 1 به 1 یا 2 به 1 است که به مواد تشکیل دهنده پیوند شیمیایی بستگی دارد. اجزای فعال طبیعی در محیط حل شده یا به وسیله غشا در لیپوزومها پنهان میشوند، درحالی که در فیتوزومها اجزای فعال با پیوند شیمیایی به سر قطبی فسفولیپیدها متصل میشوند.

استفاده از فسفولیپیدها برای دست‌یابی به بهترین اثر درمانی با کمترین مقدار دارو در سامانه های دارورسانی، مدیریت مسیر به سلول هدف و کمترین عوارض جانبی بررسی شده است. اطلاع از ماهیت و خواص فیزیولوژیکی فسفولیپیدها در محیط زنده برای طراحی مناسب ضروری است. آنها به دلیل دوگانه دوستی، خواصی نظیر امولسیون کنندگی و ترکنندگی دارند که در محیط آبی ساختارهای ابرملکولی بسته به خواص ویژه و شرایط تولید میکنند. افزون بر این، فسفولیپیدها به عنوان مواد فعال سطحی ترکننده روی سطح بلورها را پوشش میدهند و باعث افزایش آبدوستی داروهای آبگریز و کارایی دارورسانی میشوند. به طور کلی، برای هر درمانی باید حامل مناسب آن دارو انتخاب شود.

امولسیون سامانه‌ای ناهمگن و متشکل از دو مایع غیرقابل امتزاج است که یکی از آنها در دیگری به‌صورت

قطره‌هایی پراکنده شده است. امولسیون‌هایی با اندازه قطرات در حدود نانومتری و به‌طور معمول در محدوده ۲۰ تا ۲۰۰ نانومتر را نانوامولسیون می‌نامند.

در سال های اخیر از فناوری نانو در تولید بسیاری از محصولات کاربردی صنعتی استفاده شده است که یکی از این موارد استفاده از این فناوری در صنایع دارویی، آرایشی و بهداشتی است. نانوامولسیون ها به طور گسترده ای برای انتقال مناسب ماده فعال دارویی از طریق راه های مختلف مانند خوراکی، تزریقی، موضعی، چشمی و انتقال پوستی استفاده می شوند و همچنین آنها را می توان به چندین شکل مانند مایعات، کرم ها، اسپری ها، ژل ها، آئروسل ها، کف ها تجویز کرد. نانوامولسیون ها در صنایع دیگر نیز کاربرد دارند ولی بیشترین استفاده آنها برای انتقال دارویی است.

سیستم های نانوامولسیونی علاوه بر اینکه در داروهای ضدسرطان به کار می روند در فرمولاسیون داروهای دیگر مانند داروهایی که به صورت تماسی بر روی پوست استفاده می شود نیز کاربرد دارند.

دیکلوفناک یک داروی تماسی است که برای درمان زخم بافت های نرم ، رگ به رگ شدن و دررفتگی به کار می رود. به علاوه این دارو برای درمان استئوآرتریت نیز استفاده می شود.

اولین بار تقریباً به طور ابتکاری نانوامولسیون ها به عنوان مواد میکروب کش به وسیله‌ی انستیتوعلوم زیستی و پزشکی فناوری میشیگان، کشف شدند و برای تحریک ایمنی سیستمیک و موکوسی به کار رفتند. این یافته های غیر مترقبه منجر به تحقیقاتی در بهینه سازی نانوامولسیون ها به عنوان ادجوانت (کمکی) واکسن های موکوسی گردید.

استفاده از نانو امولسیون برای مقابله با یک سرطان‌ کشنده مغز

محققان درصدد استفاده از گیاه شاهدانه برای یک فرمولاسیون نانویی در درمان یکی از تهاجمی‌ترین سرطان‌های مغز موسوم به گلیوبلاستوما است

امولسیونهای داخل وریدی لیپید

این امولسیونها دارای مزیتهای بسیاری شامل هدف گیری و کاهش سمیت دارو هستند. فسفولیپیدها به عنوان سطح فعالهای زوج‌یونی و عامل امولسیون کننده امولسیونهای نوع آلی به آبی میتوانند به کار روند. این ترکیبات به علت خواص زیستی و غیرسمی به عنوان امولسیون کننده در تزریق های داخل وریدی استفاده میشوند. امولسیونهای نوع آلی به آبی از دو بخش عمده تشکیل شده اند: هسته روغن و عاملهای امولسیون کننده روی سطح. مقدار زیادی از داروهای چربی دوست میتوانند در هسته آبگریز امولسیونها حل شوند. عیب اصلی فسفولیپیدها به عنوان امولسیون کننده در فرایند امولسیون شدن، سترون سازی و ذخیره‌کردن است.

مخلوط فسفولیپیدهای مشتق شده از زرده تخم مرغ پرندگان و دانه سویا قابلیت امولسیون کنندگی قویتری نسبت به جزء تشکیل دهنده تنها دارند. ماهیت فیزیکی لسیتین ها و پایداری امولسیون نهایی میتواند بسته به منابع و درجه خالص سازی امولسیونها، تغییر کند. اجزای تشکیل دهنده خواص سطح امولسیون های چرب را تعیین می‌کند و بر توزیع آنها در بدن اثر میگذارد.

نانو امولسیون: سیستم جدید دارو رسانی

نتیجه نهایی

فسفولیپید (Phospholipid) که بیشترین مولکول‌های غشا را تشکیل می‌دهد در دولایه قرار گرفته و در پایداری غشا ء موثراند. پس از فسفولیپیدها، پروتئین‌ها در غشای سلولی نقش مهمی دارند زیرا در بسیاری از نقل و انتقالات دارویی نقش داشته و مسیر تردد بسیاری از مولکول‌ها برای عبور از غشای سلولی هستند.

...........................................................................................................................................................

فسفولیپیدهای غشای سلول تحت تاثیر آنزیمهایی نظیر فسفولیپاز A2 به آراشیدونیک اسید که یک اسید چرب غیر اشباع و مهمی است تبدیل میشوند. آراشیدونیک اسید یک ماده پیشتاز برای ساخت مواد مهمی چون ترومبوکسان ها ، پروستاگلاندین ها ، پروستاسیکلین ها و لکوترین ها میباشد.هرکدام از این مواد در سلامت بدن نقشی مهم دارند. لکوترین ها اساس ایمنی بدن هستند.این مواد تحت فرایند هایی از آراشیدونیک اسید تولید میشوند. متاسفانه بسیاری از داروها در این فرایندها مداخله وبیو سنتز این مواد را مانع میگردند.

عملکرد گلوکوکورتیکوئیدها(کورتون) نقشهای مختلفی در بدن، از جمله کاهش التهاب، تخفیف واکنش‌های ایمنی، تأثیر بر متابولیسم و افزایش قند خون دارند. افزایش یا اختلال در ترشح گلوکوکورتیکوئید در بیماریهای مختلفی مانند سندرم کوشینگ و بیماری آدیسون نقش دارد.

داروهای گلوکوکورتیکوییدی (کورتون)از این داروها می‌توان بتامتازون، دگزامتازون، هیدروکورتیزون، تریامسینولون، پردنیزولون متیل پردنیزولون، پردنیزون، کلوبتازول، بکلومتازون، فلودروکورتیزون، فلوئوسینولون، فلوتیکازون و... را نام برد. این داروها به صورت تزریقی، خوراکی، قطره، پماد و افشانه تهیه و مصرف می‌شوند.

ساختار داروهای گلوکوکورتیکوییدی

عوارض جانبی این داروها

افزایش فشار خون و قند خون: ا مصرف طولانی مدت کورتون ها برای بیش از یک سال و به ویژه در دوزهای بالا میتواند ریسک ابتلا به فشار خون بالای مزمن و دیابت نوع دو را افزایش دهد که در حال حاضر جزو عوامل اصلی مرگ و میر در جهان شناخته میشوند.

نازک شدن پوست ، پوکی استخوان، آترواسکلروزیس (تصلب شرایین) ،کاتاراکت ، گلوکوم (آب سیاه) در چشم ها،- دیابت بی مزه ، عفونت های موضعی یا سیستمیک ، سندرم کوشینگ.

ورم و خیز در دست و پاها، آتروفی بافتی و ضعف عضلانی ، افسردگی و اختلالات روحی روانی

آسیب به تاندون ها ،ناراحتی و خون ریزی معده،زخم یا خارش در محل تزریق،تاخیر در بهبود زخم

تهوع،استفراغ،افزایش وزن سریع،اختلالات قاعدگی،اختلال در عملکرد غده فوق کلیوی

داروهای مسکن وضدالتهاب که آسپیرین سردسته آنهاست درممانعت از بیوسنتز مواد از آراشیدونیک اسید نقش داشته وعوارضی را مانند ناراحتی گوارشی ،نارسایی کلیه وعوارض خونی و عصبی سبب میگردند

سندرم آنتی فسفولیپید (APS)، یک بیماری خود ایمنی است که در آن بدن علیه فسفولیپید ها و پروتئین های همراه آن ها آنتی بادی تولید کرده و می تواند منجر به بروز علائم مختلف بالینی شود. علائم مشخص این بیماری شامل افزایش احتمال ترومبوز و عوارض بارداری است . انسداد عروق می تواند در ورید و یا شریان رخ دهد که از این بین ترومبوز وریدی پا و آمبولی ریه از سایر موارد شایع تر است.

سندرم آنتی فسفولیپید (APS)

خانم های باردار را با عوارض پر خطر بارداری مانند سقط خود به خودی یا زایمان زودرس روبه رو می کند. در موارد سقط مکرر بدون دلیل مشخص احتمال بروز APS باید مد نظرقرار گیرد.

آنتی فسفولیپید آنتی بادی

آنتی فسفولیپید آنتی بادی (APLA) ،آنتی بادی های بسیار ناهمگونی هستند که فسفولیپیدهای مختلف و پروتئین های پلاسما را هدف قرار می دهند. آنتی ژن های اصلی که مورد حمله قرار می گیرند شامل کاردیولیپین و فسفاتیدیل سرین هستند ولیکن پروتئین هایی مانند β2-glycoprotein 1 (β2GP1) یا پروترومبین که کوفاکتور اتصال فسفولیپیدها هستند نیز مورد حمله قرار می گیرند. در بعضی موارد آنتی فسفولیپید آنتی بادی علیه اپیتوپ های جدید (Neoepitopes) ،که در حین تشکیل یک کمپلکس تولید می شوند، به طور مثال حین تشکیل کمپلکس های کاردیولیپین و β2-glycoprotein 1 (β2GP1) ایجاد می شود. در صورت شک به سندرم آنتی فسفولیپید، از سه کلاس تشخیصی می توان بهره گرفت که شامل آنتی بادی علیه کاردیولیپین، آنتی بادی علیه 2-glycoprotein 1 β2GP1)β) و آنتی بادی علیه ضد انعقاد لوپوس است.

اولین شاخص طبقه بندی رسمی برای APS در سال 1998 در یک کارگاه مرتبط با هشتمین نشست بین المللی آنتی فسفولیپید آنتی بادی در Sapporo ژاپن طراحی شده است. برطبق این شاخص، تشخیص APS در صورت وجود حداقل یک شاخص بالینی و یک شاخص سرولوژیک ثابت شده قطعی می شود (معیار Sapporo).)

............................................................................................................................................................................................................

به یاد داشته باشیم دعا کردن را بیاموزیم و خواسته های خود را قدرتمند با واژگانی ادبی و زیبا تنها از خالق مهربان طلب کنی.

. دوشنبه 10 مهر 1402 ساعت 12:43

0 نظر

داروهای مورد استفاده در فلج مغزی کودکان

داروهای مورد استفاده در فلج مغزی کودکان

دکتر حسین جعفری عضوهیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

بنام او که همیشه حاضر است

فلج مغزی را cp و یا بیماری سی پی نیز می نامیم. نشانه های این بیماری در دوران نوزادی یا پیش دبستانی قابل مشاهده است. شدت و عوارض این اختلال، در بیماران سی پی متفاوت است. احتمالا هیچ دو بیمار فلج مغزی را نمی بینید که کاملا شبیه هم باشند.

برای درمان کودکان فلج مغزی روش‌های گوناگونی وجود دارد که یکی از آن‌ها استفاده از داروهای فلج مغزی است. هر یک از افراد مبتلا به سی پی بسته به علائمی که نشان می‌دهند و برای بهبود و کاهش مشکلات همراه بیماری سی پی ترکیبی از داروها را مصرف می‌کنند. این داروها برای کنترل تشنج در کودکان فلج مغزی، هضم و گوارش بهتر، تسکین درد در فلج مغزی، کنترل اسپاسم عضلانی و سایر مشکلات مرتبط با سی پی تجویز می‌شود. داروی سی پی باید فقط با تجویز پزشک مصرف شود چرا که خطر تداخلات دارویی یا عوارض جانبی وجود دارد.

دلایل بروز فلج مغزی

آسیب دیدگی کورتکس یا قشر حرکتی

کورتکس یا قشر حرکتی، در قشر مغز که بزرگترین بخش مغز است قرار دارد. قشر حرکتی از چندین بخش تشکیل شده است که این بخش ها مسئول ارسال پیام یا سیگنال به سایر قسمت های مغز هستند تا کنترل حرکت صورت گیرد. فلج مغزی مهم ترین جنبه و نمود خود بر قشر حرکتی را روی تنظیم حرکت ارادی می گذارد. وارد شدن آسیب به این ناحیه ی مغز کنترل حرکت ارادی عضلات را دشوار و کند تر یا آن را اسپاستیک (انقباضی) می کند.

آسیب دیدگی راه های هرمی مغز

راه های هرمی مغز راه های ارتباطی میان قشر مغز و عصب های نخاع است اگر راه های هرمی آسیب ببینند قشر مغز نمی تواند پیام های درستی را به نخاع ارسال کند. نخاع نیمی از سیستم عصبی مرکزی را تشکیل می دهد و بقیه ی آن را مغز و ساقه ی مغز تشکیل می دهد. این بخش از مغز برای کارکرد حسی بدن ازجمله حس بینایی، لامسه و حرکت ضروری می باشد.

انواع داروهای فلج مغزی کدام اند؟

داروهای ضد تشنج
داروهای شل کننده عضلات و ضد اسپاسم
داروی حرکات غیرارادی افراد مبتلا به سی پی
داروی کنترل بزاق

داروهای ضدافسردگی

دارو برای کنترل درد
داروهای مکمل (مثل هومیوپاتی و یا داروی گیاهی برای فلج مغزی)

داروهای ضد تشنج در سی پی

از جمله مشکلاتی که افراد مبتلا به سی پی ممکن است به موجب این بیماری با آن درگیر باشند، تشنج است.

بنابراین درصورتی که فرد مبتلا به فلج مغزی مشکلاتی در زمینه تشنج و صرع داشته باشد، داروهای ضد تشنج از جمله داروهای فلج مغزی است که او باید مصرف کند.

نقش داروهای ضد تشنج کاهش تحریک مغز است که به این وسیله به کنترل شدت و تعداد تشنج‌هایی که بیماران سی پی تجربه می کنند کمک می کند.

یکی از شایع ترین مشکلات مغز و اعصاب کودکان که در کودکان اتفاق می افتد و نگرانی بسیار شدیدی در والدین آنان ایجاد می کند، بروز تشنج کودکان است. تشنج یعنی اختلال موقتی در مغز که در اثر تخلیه الکتریکی غیرطبیعی در سلول های عصبی مغز به صورت ناگهانی بروز می کند.

اگر تشنج کودکان به یک علت خاص (تب، مننژیت، افت قند خون، کاهش کلسیم خون، ضربه به سر، تومور مغزی و غیره) باشد، درمان تشنج با رفع علت اولیه می باشد. در تشنج بدون علت اولیه که دو بار یا بیشتر اتفاق بیافتد، طبق نظر پزشک اعصاب کودکان از داروی ضد تشنج مانند فنوباربیتال، سدیم والپروات، کاربامازپین و… استفاده می شود.

داروهای شل کننده عضلانی مورد استفاده در درمان فلج مغزی (CP)

از آنجایی که فلج مغزی بر روی حرکات عضلات اسپاستیک تأثیر می گذارد و سفتی این عضلات مانعی برای حرکت ارادی می باشد، هدف بسیاری از درمان های دارویی این بیماران عضلات می باشند. بخش عمده ای از دارو درمانی کودکان CP شامل داروهای شل کننده می باشد.

این داروها به شیوه های گوناگون عضلات و اعصاب بدن را مهار می کنند. شل کننده های عضلانی با متوقف ساختن انقباض عضلات در درمان cp عمل می کنند.

سه داروی ابتدایی که در درمان cp به عنوان شل کننده ی عضلانی مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از : دیازپام، باکلوفن و دانترولن.

باکلوفن جهت ریلکس نمودن اسپاسم های عضلانی مورد استفاده قرار می گیرد.

دانترولن سدیم یکی دیگراز انواع شل کننده های عضلانی می باشد که اشباع کلسیم را در عضلات اطراف استخوانها (عضلات اسکلتی) کاهش داده و حساسیت این عضلات به سیگنال هایی که از مغز و طناب نخاعی فرستاده می شوند، کمتر می شود. نحوه ی عملکرد شیمیایی دانترولن هنوز به طور کامل درک نشده اما تأثیراتش معمولاٌ ایمن هستند.

داروهای شل کننده عضلانی برای بیماران فلج مغزی چندین عارضه جانبی داشته و پزشک باید آنها را با دقت از نزدیک مشاهده و کنترل نماید. در تمام موارد مشاهده شده که استفاده طولانی مدت از شل کننده های عضلانی برای کودکان فلج مغزی نتایج چشمگیری در بهبود کنترل حرکتی ، کاهش درد و اسپاستیسیتی این کودکان دارد.

اصلی‌ترین عارضه‌ی داروهای شل کننده عضلانی فلج مغزی، ناهوشیاری است. چرا که این داروها همانطور که عضلات را ریلکس می‌کنند، تمایل دارند مغز را هم در حالت آرامش فرو ببرند.

داروهای ضد اسپاسم همچنین می‌توانند باعث حالت تهوع و ضعف نیز بشوند.

شل کننده‌های عضلانی به اَشکال مختلفی تجویز می‌شوند از جمله: خوراکی مثل قرص فلج مغزی
تزریقی
قرار دادن پمپ در شکم کودک.

دیازپام (والیوم): دیازپام نیز از جمله داروهای فلج مغزی است که مزایا و معایب خاص خود را دارد. توجه کنید که مصرف این دارو را نباید به یک باره قطع کرد.

داروی حرکات غیرارادی در فلج مغزی

به این دسته از داروهای فلج مغزی، داروهای آنتی کولینرژیک گفته می‌شود که در بیماران سی پی برای موارد مختلفی به کار می‌روند از جمله:

حرکات غیرارادی و غیرقابل کنترل اندام‌ها
سفتی عضلات و اسپاسم
لرزش
ترشح بیش از حد آب دهان

برخی حرکات غیرارادی‌ای که افراد مبتلا به فلج مغزی ممکن است تجربه کنند شامل حرکات کُره ، دیستونی

حرکات بیش از حد عضلات به علت تحریک بیش از حد آن‌ها اتفاق می‌افتد. این نوع از داروهای فلج مغزی با مسدود کردن استیل کولین (نوعی انتقال دهنده عصبی) مانع انتقال پیام عصبی شده، حرکت عضلات را کم کرده و به این طریق حرکات غیرارادی را کاهش می‌دهد.

آنتی کولینرژیک ها معمولاً عوارض جانبی چندانی برای افراد مبتلا به CP ندارند. عوارض آن‌ها می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

تاری دید، خشک شدن دهان، یبوست

موارد زیر معروف‌ترین داروهای آنتی کولینرژیک است:

رابینول ، سینمت ، بنزتروپین مزیلات، تری هگزی فنیدیل هیدروکلراید

داروهای کنترل بزاق در کودکان فلج مغزی

آسیب شناسان گفتار، زبان و بلع (گفتاردرمانی) در کنترل ترشح بیش از حد بزاق بسیار نقش مهمی دارند و می‌توانند با ارائه تحریکات مناسب باعث حل این مشکل شده یا آن را کاهش دهند. اما در صورتی که حتی با این اقدامات ترشح بزاق کاهش نیافت، مخصوصاً در افراد بالای 6 سال، مصرف داروهای فلج مغزی توصیه می‌شود. این داروها عبارت اند از:

بنززول هیدروکلوراید (آرتان) ،گلیکوپیرولات (روبینول)

داروی ضد افسردگی برای سی پی

وقتی به فلج مغزی مبتلا باشید به درجات مختلف محدودیت‌های حرکتی را تجربه می‌کنید. حتی شاید برای حرکت کردن نیاز به حمایت داشته باشید و درباره به دست آوردن استقلال مسائل و مشکلات بیشتری را نسبت به سایرین تجربه کنید. سایر مسائل و مشکلات مرتبط با فلج مغزی را هم به آن اضافه کنید. همه‌ی این‌ها ممکن است فرد را دچار افسردگی، اضطراب یا سایر مشکلات عاطفی و روانی کند.
داروهای ضدافسردگی از جمله داروهای سی پی هستند که به افراد برای بهبود وضعیت خلق و خو کمک می‌کنند.

داروهای متنوعی برای درمان افسردگی و اضطراب تجویز می‌شود اما چندتا از رایج‌ترین آن‌ها مطابق زیر است:

سلکسا، پاکسیل، پروزاک، سیمبالتا ، زولافت

داروی کنترل درد در فلج مغزی

برخی کودکان مبتلا به فلج مغزی دردهای مزمن را تجربه می‌کنند، که می‌تواند علت‌های مختلفی نظیر اسپاسم بیش از حد عضلات و… داشته باشد.

از جمله داروهای فلج مغزی، داروهایی هستند که برای کاهش درد تجویز می‌شوند. داروهای ضدالتهابی به همین منظور استفاده می‌شوند.
معروف‌ترین داروهای ضدالتهابی برای کاهش درد در افراد مبتلا به سی پی:

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)
استروئیدها

داروهای هومیوپاتی برای فلج مغزی

داروهای هومیوپاتی داروهایی کم خطر یا بی‌خطر هستند؛ اما درمان فلج مغزی با داروهای هومیوپاتی به صورت کلی مورد قبول پزشکان نیست. پزشکان معتقد اند که این داروها برای مواردی نظیر کاهش درد و تسکین علائم سی پی می‌تواند موثر باشد اما درصورت تمایل می‌توان از آن‌ها به عنوان داروی مکمل استفاده کرد و نباید آن‌ها را جایگزین داروهای تجویز شده توسط پزشک نمود.

داروی گیاهی فلج مغزی

برخی والدین ترجیح می‌دهند فرزندشان به جای داروهای معمول از داروهای گیاهی استفاده کند؛ یا هم‌زمان با مصرف داروهایی که پزشک تجویز کرده، داروهای گیاهی را هم استفاده کند.
در این باره باید حتماً توجه کنید که نباید داروی تجویز شده توسط پزشک کودک خود را خودسرانه قطع کنید. برای مصرف هر داروی جدید اعم از داروهای شیمیایی یا داروهای گیاهی حتماً با پزشک خود مشورت کنید که کودک را دچار عواقب منفی آن نکنید

این مقاله صرفاً جهت آشنایی شما با انواع داروهای سی پی بود. توجه کنید که مصرف هر دارویی برای کودکان سی پی باید با تجویز پزشک باشد. همه‌ی کودکان فلج مغزی نیازی ندارند که دارو مصرف کنند. زیرا علت فلج مغزی برای هر کودکی با دیگری ممکن است متفاوت باشد.
همچنین دارودرمانی تنها یکی از روش‌های درمان علائم کودکان فلج مغزی است و سایر روش‌های درمانی موجود مثل توانبخشی (فیزیوتراپی ، کاردرمانی جسمی کودکان، گفتاردرمانی در کودکان فلج مغزی و…) وجود دارند که در بعضی حیطه‌ها اثرات بلند مدت‌تری به جای می‌گذارند.

فیزیوتراپی

انجام حرکات ورزشی به قدرت بدنی، انعطاف پذیری و تکامل موتور حرکتی کودک کمک می‌کند. از طرفی دیگر فیزیوتراپ به والدین آموزش‌های لازم در خصوص چگونگی حمام کردن و تغذیه کودک خواهد داد.

کاردرمانی

کاردرمان روی افزایش استقلال کودک برای انجام وظایف روزانه در خانه و مدرسه تمرکز می‌کند. همچنین برای بهبود عملکرد کودک باید از ویلچرهای برقی، عصا‌های مخصوص و .. استفاده شود.

گفتار درمانی

گفتار درمان به کودک کمک می‌کند تا به شکل واضحی صحبت کرده و همچنین برای ارتباط راحت‌تر با دیگران زبان اشاره هم به کودک آموزش داده خواهد شد. اگر ارتباط برقرار کردن برای کودک سخت باشد، کار با وسایل کمکی مانند کامپیوتر و دستگاه‌های تبدیل متن به گفتار به او آموزش داده می‌شود. همچنین رسیدگی به مشکلات نحوه غذا خوردن و قورت دادن هم جز تخصص‌ها و وظایف کاردرمان است .

تفریح درمانی

شرکت کردن در برنامه‌های تفریحی مانند اسکی یا اسب سواری تاثیر بسیار زیادی در روند بهبود کودک مبتلا به فلج مغزی دارد. این روش درمانی به بهبود مهارت‌های موتور حرکتی، گفتار و احساسات کودک منجر می‌شود.

انواع مختلف جراحی برای فلج مغزی(جراحی ارتوپدی و برش مغزی)

.............................................................................................................................................................

چه آسان است مرگى که در راه رسیدن به عزّت و احیاى حق باشد، مرگ عزتمندانه جز زندگى جاوید و زندگى ذلیلانه جز مرگ همیشگى نیست. امام حسین)ع(

در عجبم از مردمی که خود زیر شلاق ظلم و ستم زندگی می‌کنند اما برای حسینی که آزاده زندگی کرد٬می‌گریند. دکتر علی شریعتی

پاداش، جز به اندازه کارکرد خویش مخواه، جز به فرمانبرداری از خدای سبحان که به دست آورده ای شادمان مشو و جز آنچه که خود را برای آن شایسته می بینی دریافت نکن . . امام حسین)ع(

. سه‌شنبه 31 مرداد 1402 ساعت 12:53

0 نظر

142
1
2
صفحه 3
4
5
...
15

جدیدترین یادداشت‌ها

بایگانی

جستجو