حجامت درمانی

به نام انکه نامش آرامش بخش قلب هاست

به نام آنکه که قلم در کف انسان نهاد و  و  بر حرمت آن قسم یاد کرد.

                  Cupping Therapy         حجامت درمانی     

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

حجامت یعنی چه؟
حجامت اصطلاحا به روش خاصی از خون گیری اطلاق می ‌شود که جهت درمان بعضی از بیماری ها به کار می‌رود و دارای سابقه تاریخی هفت هزار ساله می‌باشد و به عنوان یک سنت الهی در روایات و سیره پیامبران و ائمه اطهار علیهم السلام مطرح گردیده و جزء احکام اسلام است و در طب سنتی نیز به عنوان رکن درمان به حساب می آید.

                       

ابن روش عبارتست از ایجاد بادکش و تورم ثابت در نقطه‏ اى از بدن به مدت چند دقیقه و سپس ایجاد چند خراش سطحی در روى پوست به شکل پراکنده به نحوی که تمامی محیط بادکش شده را بپوشاند و بادکش مجدد همان نقطه تا دو الى پنج مرحله متوالی که هر مرحله آن 3 الى 5 دقیقه مى‏کشد، و با کمک بادکش و ایجاد انبساط و مکش در مویرگها از طریق خراشهای سطحی خون گرفته مى شود..
مجموعه خون گرفته شده با این روش به 50 الى 100 سى سى خون بالغ مى‏گردد.

 

جایگاه قانونی حجامت در ایران:

مؤسسه تحقیقات حجامت ایران در سال 1364 با انگیزه یافتن یک روش درمانی موافق با فرهنگ اسلامی و بدون عوارض جانبی تشکیل شد تا بتواند بخش عمده‌ای از مشکلات درمانی مسلمانان جهان را با سنت الهی حجامت درمان کند. تحقیق پیرامون شروع و اطلاعات راجع به حجامت و طب اسلامی ساماندهی شد در سال 1380 طبق رأی شورای محترم نگهبان قانون اساسی و دیوان عدالت اداری حجامت دارای جایگاه رسمی و قانونی در نظام درمانی و بهداشتی کشور شد.

حجامت در دیگر کشورها چه جایگاهی دارد:
پس از این که جرقه ی کارهای علمی حجامت در ایران در سال 1364 زده شد، اولین کشور که به شکل علمی این موضوع را دنبال کرد، کشور آمریکا بود و پزشکان زیاد در این خصوص به فعالیت پرداختند که ثمره ی آن تألیفات ارزشمندی درباره ی حجامت است.

دکتر ایلکی چرالی در آمریکا یک جلد و دکتر یوهان  آبل در آلمان دو جلد (حجامت گرم و خشک و حجامت تر) کتاب وزین در این باره نوشته اند. در سوریه کتابی با عنوان دواءالعجیب کشف قرن بیستم، با امضاء 33 متخصص طب کلاسیک به رشته ی تحریر در آمده و در کشورهای دیگر نیز کتاب های خوب و مقالات پرمحتوا نوشته شده که برخی از آنها در مؤسسه ی تحقیقات حجامت ایران در حال ترجمه است.

در بسیاری از کشورها شیوع حجامت شتاب گرفته است. در دانشگاه الازهر مصر کارهای علمی خوبی انجام شده و در چین به شکل سیستماتیک این روش درمانی اجرا  می شود.
 در بیمارستان های چین یک بخش درمان طب سوزنی ، یک بخش درمان از طریق حجامت، یک بخش داروهای گیاهی و یک بخش طب کلاسیک است.

تاریخ حجامت در ایران و جهان:

حجامت نام یک روش درمانی است که بر اساس قدیمی ترین سند موجود از ۳۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در مقدونیه انجام می شده است و بعدها از مقدونیه به یونان باستان رخنه کرده و در آن زمان شاخص پزشک بودن ، حجامت کردن و داشتن ابزار آن بوده است .

اوراق پاپیروس که از عصر باستان بدست آمده نیز نشان می دهد که حدود ۲۲۰۰ سال قبل از میلاد مسیح ، حجامت امری رایج بوده است . همچنین در کتاب آیورودا ( طب سنتی هند ) که مربوط به متجاوز از ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح است ، در مورد حجامت و اثرات درمانی آن بحث شده است .

بقراط که حدود ۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح زندگی میکرده است ، با روشهای مختلف حجامت کاملا آشنا بوده و در آثار خود به موارد استفاده و منع استفاده آن اشاره کرده است .جالینوس نیز ۱۲۰ سال بعد از میلاد مسیح مطالب متنوعی در مورد حجامت در آثار خود بیان کرده است  بنابراین حجامت در جهان سابقه ای دیرینه دارد.

ابوعلی سینا در کتاب قانون ، حجامت را از ارکان درمان محسوب کرده و تقریباً برای درمان تمام بیماریها حجامت و بادکش تجویز کرده است.    را با ظهور اسلام ، حجامت مورد تایید و تاکید فراوان پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و امامان معصوم علیهم السلام قرار گرفت  ( بیش از ۶۰۰ روایت در مورد حجامت جمع آوری شده است) .

در قرن ۱۶ میلادی ، حجامت امری رایج در کشورهای اروپایی بود. پزشکان معروفی در این قرن از جمله Fallopio ، Dallacroce و Vidius هر کدام ابزار خاصی برای آن ابداع کرده بودند.

 

                                       بادکش کردن اولین گام از انجام  حجامت است

از اوایل قرن بیستم تا کنون نیز حجامت عمدتاً از سوی مراکز درمان طبیعی ( Heilpractiker ) در آلمان انجام می شود و بعضی از پزشکان طب جدید هم به این امر مبادرت می ور زند .

 

تفاوت فصد خون اهدای خون و حجامت:      

در فصد خون مقدار ی از بیمار خون گرفته می شود البته با تجویز پزشک ولی این خون دور ریخته می شود و این در شرایط پلی سایتمی یا شرایط مشابه تجویز می شود و هیچگونه خاصیت درمانی دیگری ندارد.

در اهدای خون تقریباً به مقدار 500سی سی خون از فرد گرفته می شود و این روش برای بهبود پلی سایتمی و سایر حالات مشابه خوب است ولی یک روش درمانی نیست. هر دو روش مذکور هیچ کدام یک روش درمانی نیستند اما اگر بودند پس چرا مطالعات و تحقیقاتی هر دو روش مذکور هیچ کدام یک روش درمانی نیستند اما اگر بودند پس چرا مطالعات و تحقیقاتی رویش صورت نگرفته و کتاب هایی در موردش نوشته نشده است در حالی که حجامت یکی بهترین روش های درمان است و می بینید که چه مطالعات و مقالاتی در موردش انجام شده است.

 

محققین جوان و متعهد بایستی با انجام پروژه های مناسب به حجامت وجهه علمی داده تا مردم ، پزشکان اهمیت آنرا باور نمایند. ممکن است بعضی آنرا خرافی و صرفا" سنتی تصور نمایند. مسلما" پروژه های تحقیقاتی مهمی از حجامت در درمان بیماری های مختلف میتوان به اجراء در آورد.

حجامت و احادیث پیرامونش:
پیامبر خدا (ص) فرموده : درد، سه چیز است و درمان نیز سه چیز . اما درد ، عبارت است
 از : خون ، تلخه و بلغم . درمان خون ، حجامت است ، درمان بلغم ، حمام است ، و داروی تلخه نیز راه رفتن. 
امام حسن عسکری (ع)فرموده : پس از انجام حجامت ، انار بخور ، اناری شیرین ؛ چرا که خون را فرو می نشاند و خون را فرو می نشاند و خون را در درون ، تصفیه می کند
پیامبر ( ص ) فرموده : هر وقت خون یکی از شماها به جوش آمد ، حجامت کند ، که او را نمی کشد . سپس فرمود : کسی از اهل بیت خودم را نمی بینم که در آن اشکالی ببیند .
پیامبر خدا (ص) فرموده : اگر در چیزی شفا باشد ، در تیغ حجام و در خوردن عسل است .
امام صادق (ع ) فرمود : پیامبر خدا (ص) سه گونه حجامت می کرد : یکی حجامت در سر که آنرا " متقـدمه " می نامید ،

 

و یکی بین دو کتف که آنرا " نافعه " می نامید

و یکی بین دو کفــل ( ســــرین ) و بالای ران که آنــــرا " مغیثه " می نامید.
از مجموعه‏ى احادیث و روایات برمى‏آید که حجامت باید در زمان سیرى انجام شود و انجام آن به هنگام گرسنگى مضرّ است.در این رابطه از امام صادق‏علیه السلام روایت شده که: « حجامت بعد از غذا خوردن باعث دفع عرق شده و قوّت ‏بخش بدن است.»
این بزرگوار در طول عمر شریف خویش 527 بار حجامت نموده اند که این تکرار و تعداد حجامت به خوبی جایگاه رفیع حجامت را در سنت های نبوی نمایان میکند.

حجامت را مى‏توان بطور کلى به هفت نوع تقسیم نمود:
1.حجامت بدون خون‏گیرى یا بادکش‏

حجامت بدون خون‏گیرى یا بادکش‏حجامت بدون خون‏گیرى عبارتست از ایجاد بادکش در نقاط مختلف بدن به منظور انبساط عروق بدن و رفع انسداد عروق.

2.حجامت نافع‏ : حجامت عام‏حجامت نافع در رأس مثلث بین دو کتف انجام مى‏گیرد، این نوع حجامت بین تمامى انواع حجامتها رایج‏ترین است و در دوران مختلف به شکل سنتى و براى پیشگیرى از بیماریها و با اجراى سنت رسول الله(ص) و یا به منظور مداواى بیماریهاى مختلف انجام مى‏شده است.
3.حجامت نجات بخش‏ :حجامت سر (نجات بخش) محل انجام در بالای سر می باشد .
خواص: درمان بیماری های اعصاب و جنون ، تقویت چشم و تقویت مغز.می باشد .

4.حجامت رهاننده‏ : حجامت کمر (رهاننده ) رفع درد و اسپاسم کمر ، رفع جوش و دمل در ناحیه کمرو باسن ، درمان التهاب رحم ، تخمدان ها و مثانه ، نقرس ، بواسیر ، خارش پشت ، اگر این حجامت همه ماه ها انجام شود به شرط انجام مسواک مرتب ، لثه ها و دندان ها برای همیشه سالم می ماند.

خواص حجامت کمر
رفع درد و اسپاسم کمر رفع جوش و دمل در ناحیه کمرو باسن درمان التهاب رحم تخمدان ها و مثانه  نقرس بواسیر خارش پشت
محل حجامت کمر (رهاننده ) در گودی کمر می باشد.
5.حجامت ساقین‏ : جای حجامت ساقین یک وجب هرکس برای ساق خودش از برآمدگی قوزک پا بسوی برجستگی عضلانی ساق پاست که باید ‏در وسط عضله گرفته شود. این نوع حجامت برای بیماری‌های قسمت پائین تن پا‌ها، کبد و طحال تجویز می‌شود.
6.حجامت موضعى‏ : حجامت از نقاط مختلف بدن حجامت موضعی می‌باشد که البته منطق تجویز این نقاط جهت رفع انسداد ‏عروقی و عفونت موضعی و اسپاسم و چسبندگی عضلانی ناشی از خون مردگی، هماتوم و ضرب دیدگی شدید است‎. ‎
7.حجامت نقره: حجامت نقره یا حجامت مغاک ، مغاک گودی وسط گردن را گویند، حجامت در این نقطه موجب فراموشی می‌گردد، فقط حجامت گودی گردن برای ‏کودکان پس از چهارماهگی توصیه شده است.

 

سن مناسب برای انجام حجامت:

در طب سنتی، برخی حکما ـ از قبیل بوعلی سینا و جرجانی ـ حجامت را از دو تا 60 سالگی تجویز نموده اند. اما در طب اسلامی شروع حجامت جهت پیشگیری، از چهار ماهگی تجویز شده است. در حدیثی از پیامبر اکرم (ص) که در کتب گوناگون ـ از جمله استبصار جلد 1 صفحه 84 ـ وارد شده است، ایشان به حجامت نقره در اطفال بالای چهار ماه به فاصله هر ماه یکبار توصیه نموده اند و آثار فراوانی برای آن ذکر نموده اند.

حجامت درایام هفته:حجامت روز جمعه بطور کلى نهى گردیده است و احادیث جمعه را روز مناسبى براى انجام حجامت نمى‏دانند. دلیلى که جهت اکراه این روز براى حجامت ذکر شده این است که ساعتى در روز جمعه وجود دارد که اگر زمان انجام حجامت انسان مقارن آن ساعت باشد حجامت کننده مى‏میرد.
 رسول اکرم (ص) از حجامت در روز چهارشنبه نهی فرموده است  و همچنین در روایت دیگرى مى‏فرماید: که ایشان اکراه داشت از اینکه انسان در روز چهارشنبه و یا روز شنبه حجامت کند و مى‏فرمود: لک و پیس در بدنش نمودار مى‏شود.

بخشى از تأثیرات اقمار بر روى کره زمین، نقش جاذبه ماه و خورشید بر روى آن است که در این بحث تطبیقى سعى شده است از جمع بندى احادیث و روایات و مقایسه آن با ساعات جذر و مد دریاها که ناشى از تأثیر جاذبه ماه بر روى زمین است یک نتیجه کاربردى بدست آوریم.
نقش رفتارى جاذبه ماه و خورشید بر بدن انسان در این بحث مورد توجه ما نیست، فقط بنا است از طریق درک نقش این جاذبه بر طبیعت به ویژه دریاها نقش آن را بر جسم انسان و تغییر ترکیبات خون وى در ساعات و ایام و فصول مختلف بررسى نمائیم و با تدوین آئین نامه‏اى مشخص این نقش را در آزمایشگاه مورد نحقیق و بررسى علمى قرار دهیم. امام رضا(ع) مى‏فرماید خون در افزایش هلال افزایش مى‏یابد و در نقصان هلال کاهش مى‏پذیرد، بنابراین نقل بین جاذبه ماه و خون بدن انسان بعنوان یک مایع داراى ترکیبات گوناگون یک رابطه مشخصى وجود دارد که باید بر اساس قانونى که در قالب رعایت زمانهاى مناسب وضع گردیده است بدان پى برد.

توصیه های قبل از حجامت:

- هشت ساعت قبل از حجامت غذاهای سرد، تخم مرغ میل نشود.
 - حجامت در ماه مبارک رمضان بلامانع است.(به ویژه پس از افطار)
 - موها را در موضع حجامت کوتاه کنید. - هیچ گاه با شکم گرسنه حجامت نکنید.

  توصیه های پس از حجامت:

تا دوازده ساعت از مصرف نمک و ترشیجات پرهیز نمایید.
 در دو صورت حجامت تاثیر بسیار مطلوبی خواهد داشت.

۱- تکرار حجامت با زمان بندی مشخص شده توسط پزشک.

2- دستورات غذایی و نسخه های گیاهی ارائه شده توسط پزشک، کامل رعایت شود. زیرا در غیر این دو صورت اثر حجامت کم خواهد بود.
 تا ۲۴ ساعت ورزش و کار سنگین نکنید.

بیماران جهت انجام حجامت باید به چه‌اشخاص یا مراکزی مراجعه کنند؟

حجامت یک روش درمان پیچیده و دارای ظرافت‌های گوناگون می‌باشد که تجویز و اجرای آن باید زیر نظر پزشکان آموزش دیده عضو موسسه تحقیقات حجامت ایران و آشنا به مبانی طبّ سنتی و طبّ اسلامی‌ باشد. این پزشکان همچنین باید پروانه حجامت مورد تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را دارا باشند و در دوره‌های باز‌آموزی موسسه نیز به صورت دائم شرکت نمایند تا از یافته‌های علمی‌جدید حجامت بهره‌مند گردند. هم اکنون 1600 پزشک عمومی و متخصص آموزش دیده با پروانه ی حجامت که توسـط وزارت بهداشــــــت ، درمان و آموزش پزشکی تأییـــــــد شده است، در سراسر کشور فعالیت می کنند که اگر هر کدام حداقل روزانه 10 نفر را حجامت کنند، در سال بیش از 4 میلیــــون نفر را حجــــــامت می کنند. جالب این که بسیاری از بیماران و مراجعه کننــــدگان قبل از حجامت، در بالاتـــرین سطوح تخصصی ویزیت شده اند و سپس به حجامت روی آورده اند. فقط تعداد پزشکانی که حجامت شــــــدند و در مؤســــسه پرونده دارند 5 هزار نفر هستند .

حجامت به قلم : دکتر حسن حاج طالبی

در بین بیش از یکصد هزار بیمار و یا افراد سالمی که حجامت نموده ام موارد حیرت آوری با چشم دیده ام که بیان آن شاید در خواننده محترم این شبهه را ایجاد کند که ما دچار توهم شده ایم . اما یافته های عملی را به صورت مثال بیان می کنم . من تنها با حجامت ، میگرن را در تمام سنین، درماتیت آتوپیک کودک 5/4 ساله ، هر پس چشمی کودک 8 ساله، ریفلاکس بیماران ، لکنت زبان ، دردهای شدید روماتیسمی ، ریزش موی سر ، کوتاهی قد در اطفال ، نازائی ایدیوپاتیک و پاتولوژیک ، کاهش اسپرم ، کاهش و افزایش فشار خون ، کاهش بینایی و شنوائی ، افزایش قند خون ، افزایش چربی خون ، افزایش اسیداوریک ( نقرس ) ، اگزما ، کهیر ، حساسیت های پوستی و تنفسی ، آسم اطفال ، زونا ، سکسکه مزمن ، اضطراب شدید ، افسردگی شدید، کولیت عصبی ، التهاب معده و دهها بیماری دیگر را درمان نموده ام ، آیا واقعاً این بیماریها با خون گرفتن از یک رگ معمولی درمان می شود ؟ بسیاری از این بیماران آزمایشات پاراکلینیک قبل و بعد از حجامت دارند وقتی می بینید چقدر حجامت در آنها مؤثر بوده حیرت می کنند و جالب تر اینکه بسیاری از این بیماران سالها رفته اند و در مراکز خون گیری مثل سازمان انتقال خون ،اهداء خون کرده اند اما درمان نشده اند ولی با یک بار حجامت درمان شده اند بیماری داشتم 20 سال سر درد میگرنی داشت بارها خون اهداء کرده بود اما درمان نشده بود با یک بار حجامت الان 7 سال است که سردرد ندارد و میگرن کاملا درمان شده است.

حجامت با کاهش آهن خون، مقاومت بدن را در برابر سرطان افزایش می‌دهد.

حجامت با کاهش آهن خون، مقاومت بدن را در برابر سرطان افزایش می‌دهد.
محققان دریافتند که خطر ظهور موارد بدخیمی و سرطان و مرگ بر اثر سرطان در گروهی که حجامت می کردند به طور حیرت انگیزی پایین تر است.
نتایج یک مطالعه جدید نشان می دهد خطر سرطان و مرگ در مردان مسن که تحت حجامت های مکرربرای کاهش سطح آهن خون قرار گرفته اند کمتر است.
 دکتر لیوزا چارسکی در مقاله‌ای در مجله بین المللی سرطان عنوان کرد: مطالعات اولیه نشان می دهد که سطح پایین آهن نگهداری شده توسط بدن می‌تواند باعث محافظت در مقابل سرطان با کاهش استرس های مضر اکسیداتیو بدن شود.

برای بررسی این موضوع دکتر زاچارکسی از مرکز پزشکی ورمونت و گروهش، داده های یک گروه از افراد مسن را که خونریزی شریان ساق پا داشتند با یک گروه شاهد مقایسه کردند.
میانگین سطح پروتئین نگهدارنده آهن که فریتین نامیده می شود، ۱۲۲ نانو گرم در میلی لیتر بوده است. تست حجامت هر شش ماه یک‌بار انجام می گرفت تا سطح فریتین بین ۲۵ تا ۶۰ میلی گرم در میلی لیترحفظ شود.
طی یک دوره بررسی ۵/۴ ساله، ۶۰ مورد جدید بیماری های بدخیمی در گروه شاهد دیده شد، در حالی که این تعداد در گروهی که آهن خونشان کم شده بود ۳۸ مورد بود.
محققان دریافتند که خطر ظهور موارد بدخیمی و سرطان و مرگ درگروهی که حجامت می کردند به طور حیرت انگیزی پایین تر است. محققان بیان کردند: هیچ علت دقیقی برای این موضوع و تایید آن در دست نیست و به این ترتیب مطالعات بیشتر در این خصوص مورد نیاز است. همچنین آنها عنوان کردند که ارزیابی و تحقیق پژوهشگران سرطان خون و آهن نیز در این‌باره مورد نیاز است.

نقش حجامت در پیشگیرى از سرماخوردگى:

بسیاری از افراد بوده اند که وقتی به طور منظم حجامت کرده اند متوجه شده اند که نسبت به همان موقع در سالهای قبل مثلا اگر سال قبل چندین نوبت سرما خوردگی داشتند امسال دیگه نداشتند یا اگر داشتند سریع با بهبودی همراه بوده است.
پرونده‏ى بیماران درمان شده گواه روشنى است بر این ادّعاست  که حجامت با افزایش توان ایمنى فرد باعث غلبه‏ى زودرس وى بر انواع ویروس‏هاى سرماخوردگى مى‏شود.
 حال دقت بفرمایید که اگر تنها همین یک خاصیت حجامت را در نظر بگیریم، فراگیر شدن اینسنت اسلامى تا چه حد مى‏تواند مصرف انواع آنتى‏بیوتیک، آمپول‏هاى پنى‏سیلین، داروهاى مسکّن و تب‏بر و انواع شربت‏هاى سینه را که به وفور خصوصاً در فصل زمستان استفاده مى‏شوند، کاهش دهد و تا چه حد مى‏تواند بهره‏ى کارى دانش‏آموزان و شاغلین را که به دنبال آنفلوآنزا بعضاً به مدت یک هفته بسترى مى‏شوند، افزایش دهد.
 حجامت با افزایش توان ایمنى در فرد، باعث غلبه‏ى سریع او بر انواع ویروس‏هاى سرماخوردگى مى‏شود.              

.

چرا با وجودی که می گویید "حجامت" فایده های بسیاری دارد، اما برخی از پزشکان مخالفند؟
به نظر ما مخالفان هم حق دارند، چون از علم خودشان دفاع می کنند. هیچ پزشکی از ابتدا تا انتهای دوران تحصیل در دانشگاه، چه در دوره ی عمومی و چه در دوره ی تخصصی، حتی یک ساعت از یک واحد درسی درباره حجامت را نگذرانده است . پس شاید علت مخالفت عدم اگاهی از این روش می تواند باشد.
همچنان که بسیاری از پزشکانی که اکنون حجامت می کنند، قبلاً از مخالفان این کار بودند.
بحث دیگر عدم بهداشت جاهایی است که حجامت در انجا انجام می شود که واقعا در اینجا حق دارند . پس کسانی که حجامت می کنند باید متوجه باشند که هر جایی مناسب این کار نیست وهر شخصی هم نمی تواند این کار را انجام بدهد.

عوارض حجامت :

در مورد عوارض حجامت تغریبا هیچ عارضه ای ندارد مگر اینکه بهداشت در انجام حجامت رعایت  نشود.
بنابر این از کسانی که می خواهند حجامت کنند خواهش میشود که در جاهای تمیز و بهداشتی حجامت کنند در غیر این صورت از انتقال بیمای های خونی مخصوصا در امان نیستید.

................................................................................................

زندگی صحنه ی یکتای هنرمندی ماست                      هر کسی نغمه خود خواند و از صحنه رود

صحنه پیوسته   بجا ست. .....                             خرم ان نغمه که مردم بسپارند به یاد.

---

نوشته شده در تاریخ یکشنبه بیست و هفتم تیر ۱۳۹۵ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

کورتون حقیقتاً" شمشیر دو لبه است

              کورتون حقیقتاً" شمشیر دو لبه  است

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

عید فطر، عید پایان یافتن رمضان نیست

عید بر آمدن انسانی نو از خاکستر های خویشتن خویش است، چونان ققنوسی که از خاکستر خویش دوباره متولد می شود.

رمضان کوره ایی است که هستی انسان را می سوزاند و آدمی نو با جانی تازه از آن سر بر می آورد.

فطر شادی و دست افشانی بر رفتن رمضان نیست، بر آمدن روز نو، روزی نو و انسانی نو است.

بناست که رمضان با سحر ها و افطارهایش        با شبهای قدر و مناجاتهایش از ما آدمی دیگر بسازد.

اگر در عید فطر در نیابیم که از نو متولد شده ایم    اگر تازگی را در روح خود احساس نکنیم

عید فطر عید ما نیست.           عید فطر بر عزیزان مبارک باد

..........................................................................................

یکی از معضلات مهم دنیای پزشکی مصرف نابجا و بی رویه کورتون است به ویژه اگر نوع تزریقی آن تجویز گردد.

در این مقاله به کاربر دهها و عوارض  این دارو که سبب مشکلاتی برای بیماران میشود پرداخته خواهد شد.

                       

              کورتون  (شمشیر2 لبه)         فواید و مضرات

کورتیکوستروئید یا به اختصار استروئیدها نوعی چربی هستند که در کبد از ماده اولیه کلسترول ساخته شده و غده آدرنال یا فوق کلیوی از آنها در ساختن هورمون ها استفاده میکند. مهمترین هورمون استروئیدی که در بدن ساخته میشود کورتیزول نام دارد. در صنعت از منابع حیوانی (اسید کولیک گاوی) و یا گیاهی تولید میگردند. به کورتیکوستروئید هایی که بطور مصنوعی ساخته شده و بصورت دارو مصرف میشوند کورتون هم میگویند. کورتون ها در طب در درمان بسیاری بیمار ها مانند آسم، روماتیسم مفصلی، اگزما، لوسمی و بسیاری بیماری های دیگر استفاده میشود.

کورتون ها یا کورتیکوستروئید ها دو تاثیر مهم در بدن دارند. یک اینکه موجب مهار و سرکوب التهاب در بافت های بدن شده و دیگری اینکه سیستم ایمنی بدن را تضعیف میکنند و از این دو اثر در درمان بیماری ها استفاده میشود. بطور مثال کنترل و مهار التهاب در بافت ها قسمتی از درمان التهاب مفصل است و از اثر سرکوب سیستم ایمنی این مواد در جلوگیری از پس زدن اعضای پیوند شده به بدن(مانند پیوند کلیه یا قلب) استفاده میشود.

داروهای کورتونی در اشکال مختلف تزریقی، قرص‌ های خوراکی، اشکال موضعی پماد چشمی، پماد داخل گوش، پماد جلدی و اسپری ‌های استنشاقی استفاده می ‌شود.

 

عوارض جانبی کورتیکواستروئیدها

1. کورتیکواستروئیدها باعث کاهش مقاومت بدن در برابر      عفونت می شوند 
2.  کورتیکواستروئیدها      مانع فعالیت سلولهایی می شوند که در استخوان سازی و رسوب کلسیم در استخوانها      نقش دارند، از سوی دیگر در جذب کلسیم نیز تداخل ایجاد می کنند که این دو فرآیند      موجب پوکی استخوان و یا تشدید آن می شود.      
3. افزایش اشتها از عوارض جانبی دیگر کورتونها است
4. مشکلات چشمی مانند کاهش بینایی در اثر ابتلا به آب مروارید      و گلوکوم (آب سیاه) در مصرف طولانی مدت کورتون
5. از عوارض دیگر کورتونها افزایش میزان چربی است. این      حالت بعلاوه تورم بدن باعث پف کردن صورت فرد شده و علامتی به نام صورت ماه  Moon Face ) ) ایجاد می      کند.
6. کورتیکواستروئیدها با دفع پتاسیم و جذب سدیم موجب تورم      می شوند. مصرف نمک در این بیماران این عارضه را تشدید می کند
7. علاوه بر اینها استفاده از کورتیکواستروئیدها می تواند      موجب سردرد، سرگیجه، عصبانیت، افسردگی، هیجان پذیری، درد یا ضعف عضلانی، افزایش      تعریق، تشنگی شدید، کبود شد گی غیر طبیعی، اختلال در قاعدگی، اختلال در خواب،      ایجاد آکنه، رشد موهای زائد، ناراحتی معده و گاهی خونریزی گوارشی می شود.
8. از دیگر مشکلات مصرف این داروها ایجاد وابستگی فیزیکی      به آنها در دوزهای بالا و دوره های طولانی مدت است که به همین دلیل در صورت      مصرف طولانی مدت از قطع یکباره و ناگهانی آنها به شدت باید اجتناب شود.     

 

داروها

مهمترین استروئید یا کورتون هایی که به صورت دارو بکار برده میشوند عبارتند از هیدروکورتیزون، دگزامتازون، بتامتازون، پردنیزون و پردنیزولون

پردنیزون Prednisone یک ماده شیمیایی غیر فعال است که در کبد به فرم فعالی تبدیل میشود که به آن پردنیزولون Prednisolone میگویند.

غده فوق کلیه

غدد فوق کلیوی از دو بخش قشری و مرکزی تشکیل شده که هر بخش را می‌ توان یک غده کاملا مستقل‌ دانست.

 

بخش قشری

این بخش از سه لایه تشکیل شده است. هر لایه یک گروه هورمون ترشح می ‌کند، اما از نظر شیمیایی، تمام هورمون‌ های بخش قشری جز گروهی از چربی‌ ها به نام "استروئید"‌ هستند.

از جمله هورمون ‌های این بخش، "آلدوسترون" و"کورتیزول" است.

کورتیزول Cortisol)) :

کورتیزول در ترمیم زخم ‌ها ، رفع التهاب بافت ‌ها، تجزیه پروتئین ‌ها و تبدیل آن ها به قند، مقابله با شرایط ناگوار بدنی و محیطی مانند بیماری، عفونت میکروبی، شوک‌ های عصبی و عاطفی، گرما و سرما دخالت دارد و به کمک بدن می ‌آید.

به علت پخش گیرنده‌ های کورتیزول در نقاط مختلف بدن، این هورمون، آثار فیزیولوژیک وسیعی را در همه جای بدن موجب می ‌شود. مهم ‌ترین اثر کورتیزول، افزایش مقاومت بدن در مواقع استرس و تداوم حیات است.

هنگامی که گلوکز (قند خون) مورد احتیاج نباشد، کورتیزول باعث افزایش ذخیره گلیکوژن (ذخیره قندی) در کبد و به مقدار کمتر در عضلات و قلب می ‌شود. ولی در شرایط بی ‌غذایی موجب می‌ شود که بافت‌ های مهم بدن، گلوکز کافی دریافت کنند. اگر فردی از خوردن غذا خودداری کند، پس از مدتی ذخیره گلوکز تمام می ‌شود، در صورتی که وجود گلوکز برای فعالیت مغز ضروری است. در چنین شرایطی کورتیزول از طرق مختلفی قند خون را افزایش می ‌دهد.

آلدوسترون:

کاهش دفع سدیم از ادرار، افزایش دفع پتاسیم و یون هیدروژن از ادرار، افزایش جذب آب در کلیه و جلوگیری از هدر رفتن آب بدن.

بخش مرکزی:

این بخش، هیچ ارتباطی به بخش قشری ندارد. در واقع، بخش مرکزی غده فوق کلیوی را می ‌توان جزئی از دستگاه عصبی سمپاتیک دانست، زیرا این اعصاب به سلول ‌های بخش مرکزی وارد شده اند و هر بار که دستگاه عصبی سمپاتیک تحریک می گردد، این سلول ‌ها نیز تحریک می‌ شوند و هورمون آدرنالین آزاد می ‌کنند. این هورمون همراه با جریان خون به رگ‌ ها، ماهیچه‌ ها، قلب و مغز می ‌رسد و موجب تقویت و تشدید آثار اعصاب سمپاتیک می‌ شود.

تاثیر استروئیدها بر غده آدرنال

تجویز کورتون یا کورتیکوستروئید های مصنوعی برای مدتی بیش از 3-2 هفته موجب سرکوب و مهار فعالیت غده آدرنال یا فوق کلیوی میشود. غده آدرنال یا فوق کلیوی بطور طبیعی نوعی هورمون استروئید به نام کورتیزول میسازد که در کنترل و تنظیم کارکرد بسیاری اعضاء بدن نقش مهمی دارد. مصرف داروهای حاوی کورتون یا استروئید موجب میشود مرکز هیپوتالاموس در مغز به غده هیپوفیز که در زیر مغز قرار دارد دستور دهد تا آن هم به غده آدرنال دستور دهد تا دیگر استروئید نسازد چون از این ماده به اندازه کافی به بدن رسیده است. تا اینجا به نظر نمیرسد مشکلی ایجاد شده باشد.

مشکل موقعی است که بیماری که در حال مصرف کورتون یا استروئید است ناگهان مصرف آن را قطع کند. در این حال مرکز هیپوتالاموس و غده هیپوفیز نمیتوانند با سرعت کافی غده آدرنال را مجددا به تولید استروئید تحریک کنند. این تحریک مجدد نیاز به دو هفته زمان دارد. پس در این مدت بیمار دچار کمبود استروئید میشود. پس در بیماری که داروهای استروئیدی حاوی کورتون را مصرف میکند هیچگاه نباید این دارو به ناگهان قطع شود. قطع تدریجی این دارو موجب میشود تا بدن فرصت کافی برای برگرداندن خود به وضعیت طبیعی را داشته و تولید مجدد استروئید را از سر بگیرد.

 

در بعضی موقعیت ها بدن انسان نیاز به استروئید یا کورتون بیشتری دارد. به این موقعیت ها، حالات استرس میگویند. منظور از استرس فشار هایی است که به ارگانیسم بدن انسان وارد میشود مانند تب کردن، بیمار شدن، زخمی شدن، انجام عمل جراحی، خونریزی شدید، شکستگی اندام و موقعیت های مشابه. در حالت طبیعی در این موارد مرکز هیپوتالاموس در مغز با درک موقعیت استرس به غده هیپوفیز دستور میدهد تا آن هم به غده آدرنال دستور دهد تا به اندازه بیشتری استروئید تولید کند ولی در بیماری که از داروهای استروئیدی حاوی کورتون استفاده میکند این مکانیسم فلج شده و در نتیجه به اندازه کافی به بدن استروئید نمیرسد. در این موارد پزشک معالج باید با درک موقعیت استرس، دوز مصرفی داروی استروئید بیمار را بیشتر کند.

مصرف داروهای حاوی کورتون با دوزهای بالا یعنی بیش از اندازه ای که بطور طبیعی در بدن تولید میشود موجب بروز علائمی بیماری کوشینگ میشود. بیماری کوشینگ بیماری است که در آن غده آدرنال یا فوق کلیوی به اندازه بیش از حدی استروئید تولید میکند. مهمترین علامت کوشینگ که در اثر مصرف زیاد استروئید ایجاد میشود عبارتست از تجمع زیاد آب و نمک در بدن و در نتیجه فشار خون. همچنین در این بیماری چربی زیادی در تنه و صورت بیمار تجمع پیدا کرده و صورت بیمار چاق تر میشود

سندرم آدیسون:

این بیماری در اثر گرفتاری غدد فوق کلیه در دوران بزرگسالی بو جود می آید. سندرم" آدیسون"، نارسایی غدد فوق کلیوی می باشد و به بیماری گفته میشود که در آن غدد فوق‌کلیوی دچار کاهش عملکرد در بدن میشود.

میزان شیوع: می توان در هر سنی دید شیوع آن در مردان و زنان تقریبا برابر است و بیش تر در میان سالی رخ می دهد. علایم آدیسون:بیشتر مبهم و غیر اختصاصی می باشند. شامل: 1- ضعف عضلانی و خستگی زودرس خصوصا در بعد از ظهرها که شایع ترین یافته است و این علامت اصلی ترین نشانه این بیماری است  2- کاهش وزن و کاهش اشتها و استفراغ از تظاهرات بسیار شایع است. 3- تیره شدن پوست (به دلیل افزایش رنگدانه های پوست)و تکه تکه شدن پوست. 4- پیگمانتاسیون جلدی (پوست زانو-بند انگشت-آرنج)و مخاطی و پوست حالت برنز به خود می گیرد. این نوع پیگمانتاسیون معمولا در نتیجه افزایش تولید ACTH میباشد.      5- علاقه و تمایل زیاد به خوردن نمک. 6-هیپوگلیسمی که بیشتر ممکن است در کودکان بروز کند.          7- اسهال یا یبوست و درد شکم.  8 -درد عضلانی یا درد مفصل                                                                             9-تغییرات هیجانی وذهنی از زودرس ترین علایم هستند. 10- تغییرات در صفات جنسی ،در خانم ها از دست دادن موهای بدن و تغییرات قاعدگی می گردد 11- هیپوتانسیون (افت فشار خون) باعث غش و منگی. 12-سرگیجه وضعیتی ،پس از ایستادن و سنکوپ. 13-اندازه قلب اغلب کاهش می یابد. 14- عدم تحمل سرما و گرما و احساس سرما در همه اوقات. 15-اختلال آب و الکترولیت ها .

 

یافته های آزمایشگاهی

1- هیپوناترمی (کاهش سدیم)       2-هیپرکالمی(افزایش پتاسیم)         3- اسیدوز متالیک خفیف           4-ازوتمی 5-هیپرکلسیمی(افزایش کلسیم)        6-آنمی            7-لنفوسیتوز         8-ائوزینوفیلی  9-هیپوگلیسمی:به ویژه کودکان.  

علایم نارسایی حاد فوق کلیه یا بحران آدیسون:

1-درد پایین کمر،شکم وپاها.                    2- استفراغ و اسهال شدید           3-کاهش فشار خون شدید(BP)

4-عدم هوشیاری و عدم تمرکز                   5- افزایش پتاسیم و کاهش قند خون   6- شوک واغماوکلاپس عروقی

7-سردرد و ناخوشی و بی قراری        8-تب شدید         9 - از کارافتادگی کلیه              10- سیانوز

تست کورتیزول( اختصاصی ترین  و حساس ترین تست برای تشخیص نارسایی آدرنال )علت درخواست تست: این تست برای کمک به تشخیص سندروم کوشینگ ،بیماری آدیسون یا وقتی که پزشک شک  می کند به تولید بیش از حد یا کمبود کورتیزول درخواست میشود. توضیح راجع به تست: هورمون کورتیزول با یک الگوی روزانه،افزایش در صبح زود،رسیدن به اوج حدود 8 صبح و کاهش در غروب ترشح می شود. در چه شرایط تست افزایش می یابد:بارداری،استرس جسمی،عاطفی،پرکاری تیروئید یا چاقی . در چه شرایطی تست کاهش می یابد:کم تیروئید

تعدادی از داروها به ویژه قرص های جلوگیری از بارداری،هیدروکورتیزون(شکل مصنوعی کورتیزول)و اسپیرونولاکتون می توانند سطوح کورتیزول را افزایش دهند برخی از هورمون های استروئیدی ممکن است سطوح کورتیزول را کاهش دهند.

درمان:

داروهای مورد نیاز برای بیماری آدیسون به طور خلاصه: 1- کورتیکواستروئیدهای خوراکی: شامل هیدروکورتیزون، پردنیزون و یا استات کورتیزون . 2- کورتیکواستروئیدهای تزریقی:اگر استفراغ می کنید این نوع درمان بهتر است. 3-دریافت مقدار زیاد نمک: در مواقع ورزش کردن هنگامی که هوا گرم است، جراحی، عفونت ،استرس و یا دارای درد معده ای و روده ای و یا اسهال هستید مقدار زیاد نمک تجویز می شود. 5-درمان بحران آدیسون: در این درمان شامل تزریق داخل ورید هیدروکورتیزول،محلول شکر و سالین می باشد.

عوارض جانبی هیدروکورتیزون :

الف)اعصاب مرکزی: احساس سرخوشی،بیخوابی،سردرد،تشنج. ب)قلبی عروقی: افزایش فشارخون،ادم،اریتمی. ج)پوست: تاخیردرترمیم زخم ها،آکنه،ضایعات پوست. د)چشم:آب مروارید،گلوکوم. ر)دستگاه گوارش:افزایش اشتها،تهوع،استفراغ،پانکراتیت. س)متابولیک:کمی پتاسیم،افزایش قندخون. ش)عضلانی-اسکلتی:توقف رشددرکودکان،ضعف عضلانی،استئوپروز(پوکی استخوان). م)ادراری-تناسلی:بی نظمی قاعدگی. مواردمصرف:برای درمان جایگزینی درنارسایی غده فوق کلیه استفاده میشود. التهاب وآلرژی درجهت سرکوب کردن سیستم ایمنی،حساسیت های معمول مانند کهیروآنافیلاکسی نیز موثر است. دوز داروی هیدروکورتیزون در اکثر بالغین (بر حسب بزرگی جثه بدن) ،30-20 میلیگرم بر دسیلیتراست.

کلام آخر:

مصرف داروهای کورتونی باعث سرکوب و یا قطع عملکرد غده آدرنال می شوند و در نتیجه  در نتایج آزمایش های مربوط، کاهش مقدار هورمون ها مشاهده می شود.

....................................................................................

        قدر بشناسد مستان آخرین پیمانه را                               ساقی امشب  میکند تعطیل این میخانه را

گو به مهمانان که مهمانی به پایانش رسید                              خورده یا نا خورده باید ترک کرد این خانه را

به هر عیدی که آید زنده باشید         به انوار خدا تابنده باشید

روا حاجت در این عید خدایی          همیشه خرم و فرخنده باشید.

                                   عید تان  مبارک

---

نوشته شده در تاریخ شنبه نوزدهم تیر ۱۳۹۵ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

خود درمانی و پیامدهای آن

خود درمانی و پیامدهای آن Self-Medication & Reflexes

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

رمضان ماهی است که ابتدایش رحمت ، میانه اش  مغفرت و پایانش آزادی از آتش جهنم است. پیامبر اعظم (ص)

مصرف بی رویه داروها و خود درمانی 

خود درمانی  ( اقدام به درمان بدون داشتن اطلاعات کافی در زمینه علایم و بیماریها ) در کادر غیر پزشکی جامعه به عنوان یک معضل سلامتی شناخته شده است . خود درمانی رفتاری است که طی آن شخص سعی میکند بدون کمک و نظر افراد حرفه ای ، بیماری و یا مشکل سلامت خود را برطرف نماید . خود درمانی رفتاری شایع در جهان است و تخمین زده میشود که حدود 83 درصد ایرانیان به صورت خود سرانه دارو مصرف میکنند .

متاسفانه دید جامعه از دارو فقط جنبه بی خطری و شفا بخشی آن است در حالیکه دارو مشابه یک تیغ دو لبه است که یک لبه آن متوجه عوامل بیماری زا بوده و لبه دیگرش به علت عدم آگاهی در مصرف صحیح آن جان انسان را مورد تهاجم قرار میدهد . دارو باید با دقت مورد استفاده قرار گیرد اگر به موقع و صحیح مصرف نشود اثر مثبت آن از بین رفته و به سمی مهلک تبدیل میشود . امروزه از لحاظ مصرف دارو در کشور با مشکلات کمی و کیفی خاصی مواجه هستیم . چهارمین تا هشتمین عامل مرگ و میر مردم جوامع مختلف دنیا ناشی از عوارض منفی مصرف داروها است . در سطح جهان سالانه از هر یک صد نفر یک نفر دچار مرگ و میر ناشی از عوارض منفی مصرف دارو میشود . سالانه100 هزار مرگ و میر در آمریکا ناشی از عوارض دارو ثبت شده است و میلیون ها نفر از عوارض آن رنج می برند . مصرف ناصحیح دارو از لحاظ سلامت ، اقتصاد ، مصرف منابع و امکانات مردم و مسئولان را آزاد میدهد . اگر روند مصرف دارو منطقی نباشد مردم دچار بیماری های بیشتری میشوند و باید دایم به فکر ساخت مراکز درمانی جدید بود . عوارض دارویی به سه گروه تقسیم میشوند که در نوع شدید ، بیمار باید در بیمارستان بستری شود و در گروه دوم و سوم با کاهش دوز و استراحت ، عوارض رفع میشود در کشورمان ، از هر 2 هزار کودک سه کودک از عوارض دارو در بیمارستان بستری میشوند و از این تعداد 28 کودک ، به علت عوارض منفی دارو باید مراجعه مجدد به پزشک داشته باشند .

تحقیقات نشان میدهد داروی بدون عارضه وجود ندارد و مصرف بی رویه و خود سرانه داروها به عوارض داروها می افزاید . آمار و اطلاعات گویای آن است که علت بسیاری از بیماری های کبد و کلیه مصرف داروها است. میزان خود درمانی در مردان بیشتر از زنان

بود. نداشتن وقت برای مراجعه به پزشک ، اعتقاد به این که داروها عوارض قابل ملاحظه ای ندارند و فروش دارو بدون نسخه توسط داروخانه ها ، بعضی از عوامل مؤثر بر خود درمانی و مصرف خود سرانه دارو بودند.

                       

در بعضی از کشورها تعدادی از داروها در سوپر مارکت ها وجود داشته و خریداران مواد غذایی همراه مواد مصرفی داروهایی را نیز در سبد مربوط قرار میدهند)تصویر مربوط به خرید در Tesco انگلستان می باشد).

معمولا شایعترین علت خود مصرفی دارو سرماخوردگی و سردرد است . بیشترین دارو در منازل قرص مسکن و سپس کپسول آنتی بیوتیک و شایعترین داروی خود مصرفی ، مسکن و شایعترین علت عدم مراجعه به پزشک ، بی خطر دانستن بیماری است.

خود درمانی ، عدم اعتقاد به درمان بدون دارو ، فشار بر پزشک برای تجویز داروهای مازاد بر نیاز ، فقدان وحدت رویه در

نسخه نویسی و تجویز اقلام زیاد دارو توسط پزشکان به ویژه پزشکان عمومی از جمله عواملی است که باعث مصرف بی رویه دارو می شوند . بالا بودن میزان خود درمانی به خاطر عدم احساس ضرورت و استفاده از داروهای منزل یا داروهای دریافتی از داروخانه ها بدون نسخه پزشک ، ضرورت دادن آگاهیهای لازم به مردم در مورد عوارض اقدام به درمان بدون مشورت با پزشک و همچنین الزام کنترل تحویل دارو را روشن میسازد .

از آنجا که یک بیماری ممکن است علل متنوع و مختلفی داشته باشد و درمان هر کدام از آنها با دیگری متفاوت باشد ، خود درمانی می تواند باعث تشدید بیماری و عدم تشخیص به موقع شود . در سال 1997  یک مجله مقاله ای در ارتباط با داروهای  بدون نسخه به چاپ رساند بنام :

The Nonprescription Drug Manufacturers Association (NDMA) در این مقاله بر اقتصادی بودن استفاده

 از داروهای بدون نسخه (OTC) و خود درمانی (Self-Medication) تاکید شده است. نویسندگان بر این باورند که این جریان از لحاظ مالی به اقتصاد خانواده و کشور کمک خواهد نمود وبا ارائه آمار و ارقامی درمورد بعضی از داروها  در سالهای مختلف  این جریان را به اثبات رسانیده اند. در جدول زیر مبالغ  کمک شده به اقتصاد  را در سال های 1996 و بر حسب دلار2001 برای داروهای مسکن ، آنتی بیوتیک های ضد قارچ و داروهای مصرفی برای ترک سیگار می بینیم.

 

منطق این نویسندگان برای بعضی از بیماریها برای دریافت داروی به دون نسخه استناد به موارد زیر است:

1-   عدم پرداخت ویزیت پزشک

2-   عدم پرداخت وجه برای آزمایش های گران که شاید لازم هم نباشد.

3-   عدم پرداخت وجه برای تزریق که معمولا" برخی پزشکان برای همراهی با داروخانه ، کلینیک ،پرسنل  تزریقات مینویسند.

4-   عدم پرداخت وجه برای رادیوگرافی ، سیتی اسکن ، سونوگرافی  و ..........

5-   عدم پرداخت وجه برای تاکسی  . ترانسپورت .

6-   صرفه جویی در وقت وعد م تحول مسائل روانی برای خود و اطرافیان و غیره.

7-   عدم دریافت داروهای زیاد که مسبب تداخل دارویی شده که متعاقباً" پیامدها و خطراتی را به دنبال دارد.

در تقابل با این منطق بایستی این قضیه را مطرح نمود. که در مصرف داروهای بدون نسخه محدودیت هایی وجود دارد که یکی از آنها محدودیت های زمانی است. اگر شخصی برای سردرد  خود سرانه دارویی را مصرف نمود و موقتا" درد او از بین رفت ولی مجددا دردش ادامه پیدا کرد آیا میتواند درمان را با همان دارو ادامه دهد؟ مشابه این وضعیت برای  اسهال ، عفونت ها، بیخوابی و غیره وجود دارد. و بنابر این  معلوم نیست خود درمانی علیرغم اقتصادی بودن جواب دهد و مسئله را حل نماید.

جدول زیر را در مورد محدودیت زمانی برای بعضی از بیماری ها و مصرف داروهای مورد استفاده  عنایت بفرمایید.

Time Limits for OTC Usage   محدود زمانی در مصرف داروهای بدون نسخه

در این جدول ملاحظه میشود داروهای بدون نسخه برای همورویید ، اسهال، سردرد و یبوست به ترتیب 7 روز ، 48ساعت ،10روز و 7 روز است و برای قطره های چشم ، پمادهای استروییدی و کرمهای ضد قارچ به ترتیب 3روز ،7 روز و14 روز است.

بنابر این اگر بیماری و اختلال ایجاد شده با مصرف داروها بدون نسخه پزشک  بعد از این زمانها تداوم داشته باشد مراجعه به پزشک و معلوم شدن علت و اتیولوژی بیماری الزامیست چه بسا ممکن است مصرف خود سرانه دارو با تبعاتی نیز همراه باشد.

مصرف بعضی از داروها محدودیت زمانی نداشته و افراد میتوانند هر وقت لازم بدانند به راحتی خریداری و استفاده نمایند. خمیر دندانهای  فلوره ، داروهای ضد استفراغ و کرم های ضد آفتاب از این دسته هستند (جدول زیر)

No Time Limits of OTC Use

Examples

• fluorides for dental care,
• antihistamines for motion sickness or allergic rhinitis,
• simethicone for intestinal gas,
• sunscreens to prevent sunburn,
• acne medications

عوامل تقویت کننده خود درمانی شامل :

هزینه درمان ، بی اهمیت تلقی نمودن بیماری ، سختی در رعایت دستورات درمانی ، مشکلات مکرر سلامتی ، تنهایی و بی کسی ، باور این که درمانهای خانگی سالم ترند ، مشغله زیاد بیمار ، مداخله اطرافیان ، جنسیت ، ترس از درمان

عوامل مهار کننده خود درمانی  :

آموزش ، ترس از خود درمانی ، مزه نامطلوب خود درمانی

مطالعه ای در ایران نشان میدهد بیماران اطلاعاتی در مورد دوز ، طول اثر و عوارض داروهایی که از داروخانه تهیه میکنند ندارند . مصرف بی رویه دارو ، خرید آن بدون نسخه ، از داروخانه ، تجویز داروهای غیر ضروری ، تجویز داروهای مشابه در صورت کمبود یک دارو ، عدم اعتماد بیمار برای وجود استمرار در توزیع دارو و در نتیجه انبار  کردن آن در منزل از عوامل اصلی در بالا رفتن سرانه دارو است .       خود درمانی دو جنبه دارد :

جنبه اول مربوط به مصرف داروهای مجاز و شناخته شده میباشد که دارای عوارض جانبی کم و ایمنی  بالا در کنترل علائم ظاهری بیماریهای خود به خود محدود شونده میباشد و اگر این داروها تحت راهنمایی افراد آگاه به مسائل طب و درمان مصرف گردند هیچگونه عوارض زیانبار نخواهند داشت . این گروه داروها را به عنوان داروهای بدون نسخه یا     OTC  ( Over  The Counter)   می نامند . جنبه دوم خود درمانی مربوط به مصرف داروهای قوی الاثر از نظر بروز عوارض جانبی و داروی اختصاصی است . تجویز آنها نیاز به تشخیص پزشک دارد و بیماران اجازه مصرف خود سرانه این نوع داروها را ندارند . این گروه داروها از داروهای با نسخه یا    POM  ( Prescription  only Medicine)  می نامند .به علت در دسترس بودن داروهای   OTC آگاهی و آشنایی با این گروه داروها بسیار ضروری است . چرا که بسیاری از افراد با فرض اینکه داروی مصرفی جزء داروهای بدون نسخه است طیف وسیعی از داروهای  POM را نیز مصرف می کنند و علاوه بر این در طریقه مصرف داروها هم اطلاعات بسیار ناقص دارند.

تداخلات دارویی(Drug Interaction) 

 از آنجا که در سیر درمان یک بیماری فرد نیاز به مصرف همزمان چند دارو دارد یا فرد همزمان دارای بیش از یک بیماری است لذا نیاز به مصرف همزمان چند دارو وجود دارد که این مسئله تاثیرات متقابل داروها بر یکدیگر یا تداخلات دارویی را ایجاد می نماید . تداخلات دارویی از مهم ترین خطاهای دارویی در نسخه نویسی پزشکان هستند .

مهم ترین پیامد منفی و معضلخود درمانی  مقاومت دارویی( Drug Resistance ( عبارتست از کاهش اثر یک دارو در درمان یک بیماری یا بهبود علائم  . مقاومت دارویی در مورد انواع گوناگون پاتوژن ها شامل باکتری ها ، انگل ها ، ویروس ها ، قارچ ها و سلول های سرطانی اتفاق می افتد . هنگامی که پاتولوژن به بیش از یک ترکیب مقاوم گردد فرآیند مقاومت چند دارویی نام میگیرد.  یکی از مسائل موجود در نسخه های غیر منطقی ، تعداد و اقلام دارویی موجود در نسخ میباشد که حتی ممکن است به  15تا 6 1قلم نیز برسد . این امر علاوه بر افزایش هزینه باعث بروز عوارض جانبی میگردد .ایران یکی از بزرگترین کشورهای مصرف کننده  آنتی بیوتیک در جهان میباشد . دانشمندان می گویند بیمارانی که پزشکان بیش از حد برای آنها آنتی بیوتیک

تجویز میکنند ، ممکن است دچار مقاومت به آنتی بیوتیک شوند . این مقاومت ممکن است تا یک سال به طول بینجامد و این امر آنها و بقیه افراد را هنگامی نیاز به درمان جدی تر دارند ، در معرض خطر قرار میدهند .

 پژوهشگران میگویند هر چه آنتی بیوتیک های بیشتری برای سرفه و بیماری های شبیه به آنفلونزا یا عفونت های ادراری تجویز شوند ، باکتری های بیشتری در یک چرخه معیوب به آنتی بیوتیک مقاوم میشوند . این اثر در یک ماه بلافاصله پس از درمان با آنتی بیوتیک بیش از همه است ، اما ممکن است حداکثر تا یک سال به طول انجامد و این اثر باقیمانده ممکن است ایجاد کننده میزان بالایی از مقاومت به آنتی بیوتیک در جامعه باشد .

کارشناسان پزشکی میگویند مصرف بیش از حد آنتی بیوتیک به مقاومت گسترده آنتی بیوتیک انجامیده است و درمان های حیاتی پزشکی برای بیماری هایی از سرطان تا بیماران بستری در بخش های مراقبت های ویژه را دچار اختلال کرده است .

  بررسی ها نشان داده که چگونه مقاومت به آنتی بیوتیک در افراد ایجاد میشود ، و چگونه به صورت مشکلات درسطح اجتماع یا جمعیت درمی آید . آنتی بیوتیک ها برای همه این درمان ها مورد نیاز است تا از عفونت باکتریایی جلوگیری کند ، اما درصورتی که آنقدر به طور گسترده مورد استفاده قرار گیرند که میکروب ها نسبت به این داروها مقاوم شوند ، این شیوه درمانی بی استفاده می ماند . به گفته پژوهشگران هر گونه آنتی بیوتیکی که بی موقع و بدون تجویز پزشک مصرف شود حتی به میزان یک یا دو عدد می تواند مقاومت دارویی ایجاد کند . اگر فردی که قبلا به طور خود سرانه از آنتی بیوتیک استفاده کرده باشد ، مجددا به بیماری مبتلا شود ، آنتی بیوتیک تجویز شده  دیگر برای وی کارایی نخواهد داشت .

در ایران با توجه به مصرف زیاد و خود سرانه دارو ، این رفتار مردم موجب شده پزشک مجبور شود دو یا  چند آنتی بیوتیک را برای درمان بیمار تجویز کند تا سرانجام یکی از آنها مؤثر واقع شود .

مصرف آنتی بیوتیک هیچ گونه تاثیری در درمان سرماخوردگی ها ندارد و تنها برای آن دسته از آنفلونزا ها تجویز میشود که عفونت ثانویه ای مانند عفونت ریه ها ایجاد شده باشد . 

 قرص های سرما خوردگی عفونتها ی مقاوم در برابر آنتی بیوتیک ها را افزایش میدهد . تجویز قرص های سرما خوردگی در زمانی که نیازی به آن نباشد ، موجب افزایش عفونت هایی میشود که در برابر آنتی بیوتیک ها مقاوم است . پژوهشگران می گویند  به خاطر مصرف روزانه داروهای سرماخوردگی ، داروهای جدید دیگر نمی توانند عملکرد مطلوب ضد میکروبی خود را حفظ کنند و توان خود را برای مبارزه با عفونت های خطرناک از دست  می دهند .

 

 مصرف دارو از مهمترین رکن های درمان بیماری ها   است ، ولی مصرف غیر منطقی دارو علاوه بر عدم درمان بیماری باعث ایجاد عوارض دارویی در طولانی مدت میشود . بر اساس تحقیقات انجام شده ، هر ایرانی سالانه 339 عدد دارو مصرف می کند که بیش از استاندارد جهانی است .همچنین بر اساس این تحقیقات ، ایرانی ها 10 تا 15 درصد مجموع داروهای کشور را بدون مشورت با پزشک مصرف می کنند و مسکن ها ، قطره های چشمی و آنتی بیوتیک ها بیشترین میزان مصرف خود سرانه را دارند .

البته آنتی بیوتیک ها به علت نوع تاثیر دارویی ، بدترین داروهایی هستند که به این شیوه مصرف می شوند ، چرا که در صورت عدم نیاز بدن به این دارو مانند سم عمل می کند ، و میکروب های بدن را نسبت به داروها مقاوم می کند ، در صورت ایجاد عفونت در بدن ، دیگر آنتی بیوتیک در درمان بیماری موثر نخواهد بود .

کارشناسان می گویند مصرف طولانی مدت دارو خارج از محدوده تجویز پزشک ، احتمال بروز عوارض جانبی را افزایش میدهد.

در بسیاری از منازل ، جعبه های دارویی وجود دارد که از آن برای بیماری شخصی دیگر بدون توجه به تاریخ مصرف و غیره استفاده میشود . ارزان بودن دارو و پوشش بیمه ای نیز در مصرف غیر منطقی دارو تاثیر گذار است و فرهنگ سازی مهمترین اقدام برای استفاده از دارو به صورت منطقی است و مردم باید به دارو به عنوان یک ماده تخصصی نگاه کنند و حتی به پزشک اجازه ندهند ، بیش از حد دارو برای آنان تجویز کند .

در بسیاری از منازل  70 درصد داروها در داخل یخچال بدون توجه به میزان درجه آن نگهداری و در موقع بیماری از آن استفاده می شود . مردم باید بدانند مصرف زیاد چند قلم دارو به طور همزمان سم است و باید به پزشک معالج اعتماد داشته باشند تا مصرف بی رویه و غیر منطقی دارو نداشته باشیم . عموما میانگین اقلام دارویی در هر نسخه در کشور حدود سه قلم است ، در صورتی که در دنیا این میانگین در هر نسخه  2 / 1  قلم است .

عدم شناخت مردم از دارو از مهمترین دلایل مصرف غیر منطقی دارو است . دارو یک ماده شیمیایی است ، وقتی وارد بدن میشود به جایی از بدن که حساس هستند ، واکنش نشان میدهد و  باعث بیماری دراز مدت  می شود .

در کشور مردم نمی دانند مصرف دارو چه موقع خوب است . به عنوان مثال مردم فکر می کنند مصرف  « ویتامین  E  » بسیار خوب است ، ولی این ویتامین احتمال مسمومیت دارد و بی دلیل نباید آن را مصرف کرد .

مصرف بیش از حد مسکن نیز در دراز مدت باعث بیماری کلیوی میشود . کشور ما به لحاظ مصرف دارو ، جزو  20  کشور نخست دنیا است و در آسیا بعد از چین مقام دوم را دارد . طبق آمار منتشر ه ، استامینوفن کدئین با یک میلیارد و 233 میلیون عدد پر فروش ترین دارو در سال 84 بوده است . به طور کلی  10 درصد افرادی که به مصرف غیر منطقی دارو می پردازند ، عوارض شدید دارویی را تجربه می کنند و این عوارض بیشتر روی پوست ، تنفس و قلب ظاهر می شود . در این زمینه آموزش همگانی باید محورهای فعالیت کمیته کشوری تجویز و مصرف منطقی دارو  باشد.

افراد باید در خصوص نحوه مصرف دارو ها و شیوه نگهداری آنها و همچنین اطلاعاتی در خصوص تداخلات دارویی و عوارض برخی داروها و نحوه مصرف دارو در زمان بارداری و .................... آموزش ببینند.  استامینوفن کدئین ، قرص سرماخوردگی بزرگسالان ، کپسول آموکسی سیلین ، قرص دیفنوکسیلات و رانیتیدین ، داروی های نخست پر مصرف در کشور به لحاظ تعدادی شناخته شده اند .  تجویز غیر منطقی داروها علاوه بر تبعاتی که بر سلامتی مردم دارد ، هزینه های غیر متعارف ، بر دوش مردم و سازمان های بیمه گر تحلیل میکند.

خود درمانی بدون توصیه پزشک میتواند بسیار خطر آفرین و مرگ آور باشد . هیچ فردی نمی تواند پزشک خود باشد زیرا بیماری در وهله اول باید توسط پزشک حاذق تشخیص داده شود و سپس راه های درمان نیز توسط خود آن پزشک تعیین و به فرد بیمار اعلام شو د .  نتیجه آنکه تجویز خود سرانه و بدون پشتوانه علمی و پزشکی نه تنها در درمان بیماری مؤثر نخواهد بود که می تواند خطرناک و در بسیاری از موارد که در ارتباط با بیماری های حاد و مزمن است منجر به مرگ شود .

به نظر کارشناسان خود درمانی عامل اصلی مرگ مبتلایان به آنفلوآنزای نوع    A  شناخته شده است. در ارتباط با استامینوفن مصرف بی رویه آن به کبد آسیب می زند ، بنابر این زمانی از استامینوفن استفاده کنیم که واقعاً تب داشته باشیم. آسپیرین جزء داروهایی است که باید از خانه ها حذف شود خصوصا مصرف آن در ارتباط با اطفال کاملا به صورت خودسرانه باید قطع شود.

بعضی از آنتی بیوتیک ها می تواند همراه با حساسیت های شدید باشد از جمله پنی سیلین از آنتی بیوتیک هایی است که زیاد مصرف می شود تحت هیچ شرایطی پنی سیلین را در خانه ها و جاهایی که امکانات و جود ندارد تزریق نکنید چون حساسیتی که پنی سیلین ایجاد می کند آنقدر شدید است که می تواند براحتی منجر به مرگ شود خصوصا اگر امکانات در اختیار ما نباشد . در بقیه آنتی بیوتیک ها که عمدتا به صورت خوراکی مصرف می شوند زمان برای ما اهمیت دارد چه به لحاظ تنظیم زمان روزانه و چه طول دوره درمان مثل آموکسی سیلین . در مورد بقیه آنتی بیوتیک ها نیز همین مسئله وجود دارد و باید دقیق باشیم . مصرف خود سرانه دارو ، شایعترین علت مسمومیت در جهان است . سالانه  1 / 1 بیلیارد دلار در جهان صرف درمان و بررسی مشکلات ناشی از عوارض دارویی میشود .

20 در صد کل داروهای مصرفی در ایران به صورت خود سرانه و بدون تجویز پزشک مصرف میشود .

هر ایرانی به طور متوسط در طی یک سال  339  بار دارو می خورد . که این رقم چهار برابر آمار جهانی است . سرانه مصرف داروهای تزریقی در ایران حدود  4 / 1 درصد است ، که تقریبا چهار برابر این میزان در جوامع توسعه یافته است .

سرانه کلی مصرف دارو در ایران سه برابر استاندارد جهانی است . در مجموع حدود  40  درصد از مردم ایران به صورت خود سرانه دارو مصرف می کنند . چیزی در حدود دو نفر از هر پنج نفر ایرانی  .

بر اساس گزارشهای متعدد در مجموع مسکن ها و آنتی بیوتیک ها پر مصرف ترین داروها را ایران هستند .

پر مصرف ترین مسکن ها نظیر استامینوفن جزو داروهای   OTC    هستند و در نهایت در صورت ایجاد عارضه زیان جسمی ناشی از آن فقط متوجه فرد مصرف کننده خواهد بود .

برخی از عوامل موثر در مصرف بی رویه دارو و خود درمانی  :

1  - دسترسی آسان به دارو   : بسیاری از داروخانه ها بدون هیچ محدودیتی به خواست مشتریان خود پاسخ میدهند . و داروهای خارج از نسخه به آنان عرضه میکنند . و در واقع نقش یک دارو فروش دارند . و با این کار بیمار از کوتاهترین راه و بدون محدودیت و بدتر از آن بدون آموزش کافی به داروهایی دسترسی پیدا میکند ، که ممکن است ، برای بیماری و شرایط جسمی اش مناسب نباشد . و یا با داروهای دیگر تداخل زیان بار داشته باشد .

2  - نظام بیمه ای ناکار آمد و عدم پوشش بیمه ای  : برخی از بیماران فاقد پوشش بیمه ای هستند و برخی نیز به دلیل مراحل اداری طویل و عریض برای استفاده از خدمات بیمه ای قید آن را میزنند و نهایت اینکه برخی داروها مشمول بیمه نمی شوند . و از این رو بیمار خود شخصا اقدام به تهیه دارو می کند .

3  - هزینه ویزیت پزشک   : گرچه هزینه ویزیت پزشک در ایران نسبت به سایر نقاط دنیا پائین است اما به دلیل مشکلات معیشت و اقتصادی ، این میزان نیز برای برخی بیماران سنگین است . و از سوی دیگر خیلی ها در هزینه کردن برای سلامت خود که در اصل نوعی سرمایه گذاری است اکراه دارند . 4  - آگاهی ناکافی   :  بیشتر افرادی که خود سرانه دارو مصرف می کنند ، آگاهی اولیه ای از داروی مصرفی دارند . ولی این آگاهی به حدی کافی و جامع نیست ، که منجر به استفاده صحیح از دارو و پیشگیری از تداخلات دارویی و نیز عوارض نامطلوب آن شود .      5- خود درمانی یا توصیه به دیگران به دلیل مشابهت علائم بیماریهای مختلف  : در جامعه ما معمول است ، بیماری که از مصرف یک دارو رضایت داشته باشد ، آن را به دیگران توصیه میکند . و خیلی ها چشم بسته این توصیه را قبول میکنند . کافیست در یک مهمانی اظهار یک ناراحتی جسمی بکنید آن وقت خواهید دید ، که چندین نفر به شما

توصیه های پزشکی خواهند نمود . و حتی ممکن است برای بیماری شما تشخیص بگذارند . باید یاد آور شد ، که مشابهت علائم اولیه بیماری در دو نفر لزوما به معنی آن نیست ، که این دو نفر بیماری یکسانی دارند . به عنوان مثال درد کمر ممکن است ، علامت اولیه بیماریهایی نظیر  : اسپاسم عضلانی ، کشیدگی رباط ها ، آرتروز ، شکستگی مهره ها ، بیرون زدگی دیسک ، سل مهره ، عفونت استخوان ، بیماریهای روماتیسم ، انتشار سرطان به مهره ها و یا درد ارجاعی از اعضای داخل شکمی و ...............باشد . که برخورد درمانی با هر کدام روش خاص خود را دارد.

6  - ارزان بودن دارو   :  هزینه خرید دارو به صورت  " آزاد  " در ایران به نسبت نقاط دیگر دنیا پایین است . و خیلی از بیماران با وجود داشتن بیمه از آن استفاده نمی کنند . و ترجیح می دهند ، خود شخصا اقدام به تهیه آن بکنند .

7  - تبلیغات اغراق آمیز و غیر واقعی برخی شرکتها از طریق کانالهای ماهواره ای   : که بیشتر جنبه باز ار یابی دارد .

ایران رتبه دوازدهم دنیا در مصرف خود سرانه دارو قرار دارد و هر ایرانی دو برابر استاندارد جهانی دارو مصرف می کند

گیاهان دارویی   فراموش شده   تاثیر آنی مسکن ها عامل گرایش بیش از حد مردم به دارو این در حالی است که امروزه کشورهای پیشرفته دنیا به کتب اطباء بزرگ ایران زمین روی آورده اند و گیاهان دارویی ایرانی در دنیا شناخته شده هستند اما خودمان کمتر از این گیاهان استفاده می کنیم . داروخانه ها پناهی برای مردم شده اند و با روی باز داروها را بدون نسخه در اختیار مردم قرار دادند.

حتما تا به حال پیش آمده که در ازاء باقی مانده پول تان از داروخانه چند بسته مسکن دریافت کرده باشید جالب اینجاست که در این مورد مردم نه تنها ناراضی نیستند بلکه به دارو به چشم یک اندوخته سودمند می نگرند.

استفاده از داروهای گیاهی یکی از بهترین روش های درمانی است در حالی که ما هنوز با پیشینه غنی پزشکی خود از جمله داشتن پزشکان برتر دنیا همانند زکریای رازی و ابن سینا در تاریخمان هنوز به داروهای گیاهی باور نداریم و تنها راه درمان را داروهای شیمیایی می دانیم . برخی با مراجعه به اینترنت برای مصرف دارو اطلاعاتی کسب میکنند که شاید درست باشد اما علمی نیست و یا شاید بخشی که باید استفاده شود مورد توجه قرار نمی گیرد و مشکل ساز میشود . با فرهنگ سازی میتوان بستر اطلاع رسانی مناسب برای کاهش پیامدهای مصرف خودسرانه را به حداقل رساند امید است با اجرای طرح پزشک خانواده و بیمه سلامت و کاهش هزینه های درمانی زمینه مراقبت در مانی مستمر مردم با نظارت پزشکان و تجویز مناسب دارو توسط متخصصان در جامعه فراهم شود تا دیگر با موضوعی به نام مصرف خودسرانه دارو مواجه نباشیم .   مسافر شب های رمضان، پرواز ت بی خطر، امیدوارم توشه ات فراوان و سهم سوغات من، دعای شب های  قدر شما باشد.               التماس دعا

---

نوشته شده در تاریخ یکشنبه ششم تیر ۱۳۹۵ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

دارو درمانی در روزه داری

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِیَ أُنزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَیِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنکُمُ الشَّهْرَ ..... «الصّائم فى السّفر فى شهر رمضان کالمفطر فیه فى الحضر.»

دارو درمانی در  روزه داری                     Drug Therapy in Fasting              

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

در زندگی برای رسیدن از خود به خدا یک خط راست است و کوتاه   نامش صراط مستقیم است .

هر دارو  دارای فارماکوکینتیک و فارماکودینامیک مخصوص میباشد. فارماکوکینتیک یعنی اثر بدن بر دارو  و  فارماکودینامیک به تاثیر دارو بر بدن گفته میشود. در روزه داری فارماکوکینتیک و فارماکودینامیک داروها نسبت به افراد

غیر روزه دار دستخوش تغییرات می گردد.

پروتئین خونی آلبومین که تمایل به داروهای اسیدی (مانند وارفارین، دیازپام و فنی توئین) دارد در روزه داری کاهش می یابد. در نتیجه داروهای اسیدی مولکول های آزاد بیشتری خواهند داشت و قابلیت سمیت آنها افزایش می یابد.

پروتئین خونی دیگر به نام  آلفا-1-اسید-گلیکوپروتئین که به داروهایی با ماهیت قلیایی (مانند لیدوکائین و پروپرانولول ) متصل می شود دچار تحولاتی میشود ،در بدن شخص روزه دار با غلظت کمتری ظاهر می شود و در نتیجه غلظت  داروهای بازی درخون  بیشتر و سمیت آنها نیز افزایش می یابد.

Albumine                        

در روزه داری، آلبومین سرم خون که به بسیاری از داروها مخصوصاً اسیدهای ضعیف ، کاهش یافته، در نتیجه نسبت داروی متصل به حجم بدن انسان با روزه کاهش می یابد. توده عضلانی که بافت گوشتی بدن را تشکیل می هد نیز کاهش یافته و در عوض ذخیره چربی افزایش می یابد. چربی بدن در مردان بین 36-18 درصد و در خانمها بین 48-33 درصد افزایش می یابد و داروهایی مانند باربیتوراتها که در بافت چربی توزیع می شوند، دستخوش افزایش حجم توزیع خواهند شد (بدین معنی است که با یک دوز مشخص، انباشتگی بافتی بیشتر ولی توزیع خونی کمتری خواهد داشت و این امر ممکن است سبب طولانی شدن اثرات دارو گردد). 

بعضی از سالمندان معتقد ند که در ماه رمضان داروها اثر خود را از دست می دهند، علت این است که از یک طرف آلبومین سرم خون در فرد سالمند به طور طبیعی کاهش می یابد و از طرف دیگر بعد از 24 تا 72 ساعت روزه داری، سرعت دفع داروهایی که به آلبومین می چسبند- مانند .دیازپام، فنی توئین و وارفارین- تسریع می شوند و اثر دارو به طور معنا دار کاهش می یابد.

تاکید می کنیم میزان مصرف داروهایی مانند دیگوکسین در یک بیمار روزه دار دچار نارسائی احتقانی قلب، حتماً باید کم شود، در واقع به دلیل همین کاهش حجم توزیع ظاهری آن .دارو است. بهتر آنست که مصرف کنند گان دیگوکسین  روزه نگیرند.

افزایش چربى و کاهش عضله در فرد روزه دار باعث کاهش آب بدن و کاهش حجم توزیعى داروهاى محلول در آب مانند نیترات‌ها،آنتی بیوتیک های آمنیوگلیگوزیدی و بعضى داروهاى ضد فشار خون مى‌گردد. براى جلوگیرى از تجویز دوز اضافى داروهاى محلول در آب، درمان افراد مسن باید با حداقل دوز دارو آغاز .شده و با بررسى مرتب سطح دارو ادامه یابد در این افراد سرعت انتشار  داروهای محلول در چربی  داروهای محلول در آب کاهش می یابد. همچنین  در اتصال به پروتئین های خون (آلبومین و گلوبولین ) کاهش می یابد.

تغییرات فارماکوکینتیک در نتیجه روزه داری تغییرات افزایش  اسیدیته معده، تأخیر عمل تخلیه معده، کاهش کلی آب بدن، کاهش آلبومین، افزایش مجموع چربی بدن، گردش خون کبد، کاهش فعالیت آنزیمها را شامل میگردد.

در افرادی که سوتغذیه وجود دارد و کاهش سطح آلبومین سرم به علت سوء تغذیه مى ‌تواند باعث افزایش سطح سرمی داروها که به پروتئین‌ها  اتصال مى ‌یابند (مانند کینیدین، وارفارین، ریفامپین، پروپرانولول) شده، احتمال مسمومیت با آنها را افزایش دهد. بیماران دچار هیپوآلبومینمى که چنین داروها را دریافت .مى ‌نمایند، باید به دقت از نظر عوارض جانبی توکسیک بررسی شوند. در متابولیسم داروها  کبد ارگان مهمی است که عملکرد آن منوط به آنزیم ها ، کوانزیم ها  و یون های فلزی است که از راه غذا تامین می گردد. کاهش این مواد در جریان روزه داری همانا و افزایش عوارض و اثرات توکسیک داروها  چرا که داروها متابولیسم نشده و اور دوز خواهند شد. عملکرد کلیه ها نیز در دفع داروها با اشکال مواجه خواهند شد . و بروز اثرات سمی و جانبی را به دنبال دارد.

 

اعمال فارماکودینامیکی  دارو ها در گیرنده های مربوطه در حضور موادی که از راه تغذیه وارد بدن میشوند  انجام میگیرد . در بیوسنتز موادی مانند استیل کولین (راز خلقت) ، آدرنالین ، نورآدرنالین ، دوپامین و سایر مدیا تورها یون کلسیم دخیل است که این یون بایستی از طریق غذا تامین گردد.

در بیوسنتز استیل کولین که راز خلقت  نامیده شده است ماده ای به نام کولین که یک الکل میباشد ضروریست و در بیمارانی که علتش کمی استیل کولین است  با روزه داری  بیماری تشدید میگردد. در بسیاری از اختلالات گوارشی ، تنفسی ، عصبی و قلبی این  مسئله بروز می نماید.

با عنایت به موارد ذکر شدهدر زمان روزه‌داری یکی از کارهای قابل انجام برای دارودرمانی بیماران در طول ماه مبارک رمضان، استفاده از شیوه‌های مختلف مصرف است. دوز مصرف با توجه به ویژگی‌های بیماری فرد می‌تواند در طول ماه مبارک رمضان تغییر کند. بیمارانی که مجبور به مصرف داروها هستند، در صورتی که با یکبار مصرف داروها در روز علایم بیماری آنها کنترل می‌شود، برای ادامه مصرف داروهای خود در زمان روزه‌داری با مشکل خاصی روبه‌رو نیستند. این بیماران می‌توانند زمان مصرف داروی خود را در فاصله بین افطار تا سحر قرار دهند. در صورتی که لازم است داروی خود را با معده خالی مصرف کنند، بهترین زمان مصرف دارو برای آنها یک ساعت قبل از سحری یا ۲ ساعت بعد از افطاری است.

این مورد برای تمامی داروها قابل اجراء نیست چرا که تعدادی از داروها تابع زمان هستند ( کرونو فارماکولوژی) و بایستی در زمان خاص مصرف گردند. عملکرد این داروها تابع  آزاد شدن موادی از داخل بدن  هستند که پیک آزاد شدن آن مواد  در ساعاتی خاص از شبانه روز می باشد،  برای مثال داروهایی مانند انالاپریل، پروپرانولول و دیگوگسین در صورتی که صبح‌ها مصرف شوند، اثربخشی بهتری دارند.به همین دلیل مصرف این داروها در سحرهای ماه رمضان ارجح است. از طرف دیگر، داروهایی مانند کورتیکواستروییدها (خوراکی و استنشاقی)، H2بلوکرها)سایمیتیدین ، رانیتیدین )و دیلتیازم در بعدازظهرها اثربخشی بهتری دارند و بهتر است بعد از افطاری مصرف شوند.

اگر نیمه عمر یک دارو کوتاه باشد بدین معناست که آن دارو بایستی با فواصل اندک مصرف شود که این جریان با روزه داری هماهنگ نخواهد بود وبیمار نمیتواند روزه بگیرد. در این صورت پزشکان می توانند داروی مشابه با نیمه عمر طولانی را نسخه نمایند یا روش اسعمال دارو از شهوه خوراکی به صورت پماد، کرم ،آمپول وشیاف تغییر نماید برای مثال در گروه داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، ناپروکسن یا پیروکسیکام را می‌توان یکبار در روز تجویز کرد. بین خانواده آنتی‌بیوتیک‌ها نیز این امکان وجود دارد. در مواردی نیز ممکن است با تعویض گروه فارماکولوژیک داروها و استفاده از سایر گروه‌های دارویی که همان کاربرد درمانی را دارند، امکان روزه‌داری را برای بیماران فراهم کرد.

در تابستان ها با توجه به کوتاه بودن زمان مصرف وعده‌های غذا در روزهای ماه مبارک رمضان در تابستان و پر بودن معده به دلیل مصرف چند وعده غذا در فواصل زمانی کوتاه بین افطار و سحر، امکان بروز تداخلات بین غذا و داروها افزایش می‌یابد. به همین دلیل باید مراقب این نوع تداخلات به‌خصوص درمورد بعضی از داروهای مهم بود.

پارامترهای فارماکوکینتیکی و ازجمله آن غلظت خونی داروهایی مانند لووتیروکسین، دیگوگسین( مهمترین داروی برای نارسایی قلبی) یا قلب بزرگ، وراپامیل، پروپرانولول، والپروات سدیم، لیتیوم، تیوفیلین، لوراتادین، کاربامازپین و دیازپام در صورت مصرف توأم با غذا تغییر کرده و ممکن است باعث بروز تغییراتی در اثرات درمانی آنها شود.

 

ما باید توجه داشته باشیم که روزه‌داری بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن مانند اختلالات سیستم عصبی مرکزی و ازجمله صرع، بیماران مبتلا به اختلالات غدد داخلی، بیماران مبتلا به نارسایی قلبی- عروقی و حتی بیماران مبتلا به بیماری‌های عفونی که نیاز به مصرف منظم داروهای ضدمیکروبی خوراکی دارند، ممکن است عواقبی را برای آنها دربرداشته باشد.

 بیماران دیابتی، در صورتی که علایم بیماری آنها تحت‌کنترل باشد و بتوان فواصل مصرف داروهای آنها را با زمان بین افطار تا سحری منطبق کرد، ممکن است منعی برای روزه‌داری نداشته باشند.

مصرف داروها به شکل های زیر و یا به صورت غیر خوراکی در روزه داری ممانعت ندارند.

1-   استفاده از قطره‌های چشم، گوش و بینی

 2 - تمام داروهایی که از طریق پوست جذب بدن می‌شوند یا به صورت موضعی اثر می‌کنند، مثل کرم‌ها، پمادها و و مشمع‌های دارویی

 3- استعمال انواع شیاف‌ها و پمادهای مقعدی یا واژینال

 - تزریقات زیرپوستی، عضلانی، مفصلی و حتی داخل رگی به استثنای تزریق محلول‌های غذایی و نیز داروهای تقویتی که موجب ابطال روزه‌داری می‌شوند.

 4- گاز اکسیژن که به صورت استنشاقی مصرف می‌شود.

 5- مصرف انواع دهان‌شویه‌ها، قرقره‌دار یا اسپری‌های دهانی مثل داروهای آسم، به شرط آن‌که چیزی به درون معده فرو برده نشود

 - قرص‌های زیرزبانی مانند نیتروگلیسیرین(این دارو برای آنزین صدری مهم ترین داروست وبه اشکال قرص های خوراکی و زیرزبانی ، پماد  ، اسپری وآمپول مصرف میشود که فرم زیر زبانی آن رایج تر است).

شایسته است کاربران عزیز  نظر مرجع تقلید خو را نیز جویا شوند.

ذکر چند نکته مهم در روزه داری برای برخی از بیماری ها

1-   بیمارانی که انسولین مصرف می نمایند قبل از اقدام به روزه داری باید با پزشک معالج خود مشورت نمایند. تمامی مبتلایان به دیابت، نیاز به تنظیم و کنترل مرتب قند خون بسیار مهم است.  
بیمار و خانواده فرد مبتلا به دیابت بایـد در رابطـه بـا خطـرات احتمـالی تهدید کننده فرد بیمار درایام روزه داری مورد مشاوره قرار گرفته و همچنین در مورد علائم افزایش و کاهش قند خون، اندازه گیری قند خـون، تنظـیم وعـده های غذایی، فعالیت بدنی و مصرف داروها در ماه مبـارک آمـوزش لازم را دریافت کنند. به علاوه روش درمان و اقدامات لازم در صـورت بـروز مشـکل به همراه بیمار آموزش داده شود.

2–با توجه به اهمیت زیاد خطر تغییر دوز دارو در بیماران مبتلا به بیماری انسدادی ریوی (COPD) و صرع در ایام روزه داری، بایستی به بیماران صرعی در رابطه با قطع دارو و بازگشت حملات تشنجی می شوند مشاوره دقیق داده شود .

3- لازم به بیماران مبتلا به آسم که با قطع داروهای استنشاقی و افشانه های تنفسی دچار حملات آسمی می شوند ارائه شود.

4– در خصوص داروهای با خاصیت ادرارآور (مُدِر) لازم است، برای جلوگیری از ازدست رفتن آب بدن، کاهش دوز این داروها در بیماران روزه دار بنماید.

5– جهت درمان برخی عفونت در فرد روزه دار، پزشک معالج می تواند اقدام به تجویز آنتی بیوتیک هایی بنماید که به جای چند بار مصرف در طی روز، یک یا دو بار در روز مصرف شود.

خدایا:

نعمت عافیت مبدا همه نیازهاست           و عاقبت بخیری مقصد همه نیازهاست

            بین این مبدا تا ان مقصد والاترین نیازها دلخوشی ست

                 به بزرگیت ان را به تمامی دل پا کانت عطا فرما

---

نوشته شده در تاریخ جمعه بیست و هشتم خرداد ۱۳۹۵ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

گیاهان دارویی از منظر قرآن مجید

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِیَ أُنزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَیِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنکُمُ الشَّهْرَ ..... «الصّائم فى السّفر فى شهر رمضان کالمفطر فیه فى الحضر.»

                                         گیاهان دارویی از منظر قرآن  مجید

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

همه افراد خوشبخت خدا را در دل دارند پس تو را چه غم که اینقدر احساس تنهایی می کنی بدان

در تنهایی ترین لحظات و در هر شرایط خدا با توست  .......

در رمضان سال قبل خداوند بزرگ توفیق آن را داد  که گیاهان دارویی را از منظر نهج البلاغه مورد بحث قرار دهیم امسال  این توفیق بدست آمد که گیاهان دارویی را از نگاه و منظر قرآن مجید مورد بحث قرار دهیم به امید آنکه مورد عنایت کاربران عزیز این سایت قرار بگیرد..

خواص اعجاب انگیز انجیر

  آیا می دانید زیتون و انجیر چه تاثیری بر بدن تان دارد؟ انجیر و زیتون باعث می شوند که …

روغن موجود در زیتون حاوی اسید لینولوئیک بوده در نتیجه از بروز سکته ها و شکنندگی عروق جلوگیری میکند.
انجیر را با زیتون بخورید!
انجیر از میوههایی با قند بالاست که مانع از افت قند شده همچنین دانه های این میوه مانع از بروز یبوست می‌شود.این میوه حاوی مقادیر بالایی از آهن بوده لذا بهتر است همراه با زیتون مصرف شود.
انجیر حاوی مقادیر زیادی آهن است که به هنگام جذب در روده به علت ترکیب آهن با اکسیژن موجود در خون احتمال اسید شدن آهن و بروز شکنندگی عروق و آسیب رساندن به جدا ر روده را به وجود می آورد.
اسید لینولئیک مانع از این فعل و انفعالات در روده میشود، روغن موجود در زیتون حاوی این نوع اسید چرب بوده در نتیجه از بروز سکته ها و شکنندگی عروق جلوگیری میکند.

اعجاز علمی قرآن کریم در انجیر و زیتون

رئیس گروه تحقیقاتی ژاپنی بعد از اینکه مطمئن شدند قرآن کریم 1427 سال قبل از آنان نتیجه ی پژوهش آنها را بیان کرده است اسلام آورد.
دکتر طه ابراهیم خلیفه، استاد بخش گیاهان داروئی دانشگاه الأزهر مصر و رئیس قبلی این دانشگاه در مورد ماده ی متالویثوندزمی گوید :

این ماده ایست که مخ انسان و حیوانات دیگر به میزان بسیار کمی ترشح می کنند. این ماده ی پروتئینی دارای گو گردی می باشد که به راحتی می تواند با روی ، آهن و فسفر مخلوط گردد. این ماده برای زنده ماندن انسان بسیار مهم می باشد. ( کاهش کلسترول – جنبه ی غذائی – تقویت قلب و تنظیم تنفّس )

ترشح این ماده از مخ انسان بعد از سن 15 سالگی تا سن 35 سالگی افزایش می یابد. و بعد از این سن تا 60 سالگی ترشح آن کم می گردد. بنابراین این ماده در انسان به راحتی قابل دستیابی نمی باشد.

در حیوانات دیگر نیز میزان این ماده بسیار کم است. از این رو گروهی از دانشمندان ژاپنی اقدام به جستجوی این ماده ی سحر آمیز که باعث از بین رفتن عوارض پیری می شود در میان گیاهان کردند و تنها این ماده را در دو گیاه پیدا کردند :

انجیر و زیتون

و راست گفته است خداوند متعال در آنجا که فرموده است : ﴿ و التین والزیتون (1) وطور سنین(2) وَهَذَا الْبَلَدِ الْأَمِین (3) لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ (4) ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِینَ ﴾

دکتر طه ابراهیم در این قسم خداوند متعال به انجیر و زیتون و ارتباط آن با خلقت انسان در بهترین زمان و برگرداندن آن به بدترین زمان می اندیشد…

بعد از نتیجه گیری از انجیر و زیتون فهمید که به کارگیری آن از انجیر تنها یا از زیتون تنها فایده مورد نظر را برای سلامتی انسان ندارد پس باید آن دو را باهم مخلوط کرد.

دانشمندان ژاپنی نیز بهترین میزان را برای بهترین تأثیر در میزان ( یک انجیر و هفت زیتون ) یافتند.

استاد طه ابراهیم خلبفه به جستجو در قرآن کریم ادامه داد و فهمید که انجیر یک بار در قرآن کریم ذکر شده و زیتون 6 بار به صورت صریح و یک بار به صورت ضمنی در سوره مؤمنون به آن اشاره شده است آنجا که می فرماید : ﴿ و شجرة تخرج من طور سیناء تنبت بالدهن وصبغ للآکلین ﴾ استاد ابراهیم طه تمام اطلاعاتی را که از قرآن کریم جمع آوری نموده بود را برای گرو

و راست گفته است خداوند متعال در آنجا که فرموده است : ﴿ و التین والزیتون (1) وطور سنین(2) وَهَذَا الْبَلَدِ الْأَمِین (3) لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ (4) ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِینَ ﴾

دکتر طه ابراهیم در این قسم خداوند متعال به انجیر و زیتون و ارتباط آن با خلقت انسان در بهترین زمان و برگرداندن آن به بدترین زمان می اندیشد…

بعد از نتیجه گیری از انجیر و زیتون فهمید که به کارگیری آن از انجیر تنها یا از زیتون تنها فایده مورد نظر را برای سلامتی انسان ندارد پس باید آن دو را باهم مخلوط کرد.

دانشمندان ژاپنی نیز بهترین میزان را برای بهترین تأثیر در میزان ( یک انجیر و هفت زیتون ) یافتند.

استاد طه ابراهیم خلیفه به جستجو در قرآن کریم ادامه داد و فهمید که انجیر یک بار در قرآن کریم ذکر شده و زیتون 6 بار به صورت صریح و یک بار به صورت ضمنی در سوره مؤمنون به آن اشاره شده است آنجا که می فرماید : ﴿ و شجرة تخرج من طور سیناء تنبت بالدهن وصبغ للآکلین ﴾ استاد ابراهیم طه تمام اطلاعاتی را که از قرآن کریم جمع آوری نموده بود را برای گروه تحقیقاتی ژاپنی فرستاد . و بعد از اطمینان این گروه از اینکه قرآن کریم 1427 سال قبل از آنان به نتیجه ی علمی آنان رسیده است رئیس آن گروه اسلام آورد و مجوز این کشف بزرگ را گروه ژاپنی به دکتر طه ابراهیم خلیفه داد.

چرا خداوند به انجیر و زیتون قسم خورده است؟
یکی از قسم های قرآن، قسم به انجیر و زیتون است که مفسر ین احتمالا تی در مورد این دو قسم ذکر کرده اند، مانند:
الف ــ منظور از «تین»، کوهستانی است که « دمشق» بر بلندی آن واقع شده؛ و منظور از «زیتون» کوهستانی است که «بیت المقدس» بر بالای یکی از کوههای آن  بنا شده است. اطلاق نام دو میوه ی «انجیر» و «زیتون» بر این دو کوه، شاید برای این بوده که این دو میوه در این دو منطقه می روید و سوگند خوردن به این دو منطقه هم شاید به خاطر این بوده که عده ی بسیاری از انبیاء در این دو منطقه مبعوث شده اند.
ب ــ برخی «تین» و «زیتون» را اشاره به دو دوران حضرت آدم و حضرت نوح(ع) می دانند؛ چرا که لباسی که آدم و حوا در بهشت پوشیدند از برگ درختان انجیر بود و در پایان طوفان نوح، شاخه ی زیتونی از آب بیرون آمد که نوح فهمید طوفان پایان یافته است.
ج ــ در روایتی وارد شده که «تین» مدینه و «زیتون» بیت المقدس است. البته احتمالات دیگری در این باره ذکر شده است.

د ــ مقصود دو میوه ی معروف می باشد. اگر این دو قسم را بر معنای ابتدایی آنها حمل کنیم یعنی « انجیر» و «زیتون» دو میوه ی معروف؛ باز سوگند با معنایی است. زیرا انجیر و زیتون دارای ارزش غذایی فراوانی است که غذا شناسان و پزشکان فوائد بسیار را برای آنها بر شمرده اند که برخی از آنها را در اینجا مطرح می کنیم:

زیتون:
بی شک تمامی میوه هایی که خداوند منان آفریده، ارزشمند است، ولی نباید تردید کرد که برخی از آنها از لحاظ ارزش و خاصیت غذایی، به نوعی بر دیگری برتری دارند؛ در این میان «زیتون» از جمله میوه هایی است که هم دارای خاصیت غذایی، و هم ارزش دارویی و هم منبعی برای سوخت و ایجاد روشنایی است، از برگ و هسته ی آن نیز استفاده می شود.

 

به گفته برخی متخصصین زیتون معجزه گر است و برای درمان بسیاری از بیماری ها از جمله درمان نقرس، تصلب شرایین، فشار خون و دردهای عصبی موثر است.
نکته ی قابل توجه اینکه در میان مواد غذایی چه نباتی و چه حیوانی، هیچ ماده ی غذایی به اندازه ی زیتون دارای «پتاسیم» نیست، و اگر بدانیم «پتاسیم» چیست و چه نقشی در حفظ حیات ما دارد، خواهیم فهمید چرا باید زیتون را مورد توجه قرار داد.
به طور خلاصه، «پتاسیم» در سازندگی عضلات بدن و انرژی بدن موثر است و در ساختمان ترشحات غدد داخلی بدن به کار رفته است که در حفظ نیروی فعال و نشاط زندگی لازم است.
از طرفی کمبود «پتاسیم» در بدن، رشد را متوقف می سازد پلکها متورم می شود و دستگاه تنفس دچار اختلال می شود.
«پتاسیم» در فعالیت و قدرت تصفیه و شستشوی سلول های کبدی، موثر است و موجب می گردد کبد مواد سمی و اوره و اسیداوریک را بهتر و بیشتر از خون گرفته خارج نماید.
«پتاسیم» در قدرت دفعی کلیه ها نقش اساسی دارد و موجب فعالیت بیشتر کلیه ها و دفع مواد سمی از خون می گردد و بدین لحاظ «پتاسیم» را یکی از داروها و درمان کننده بیماری های کلیه می دانند.
«پتاسیم» حتی در ساختمان گلبول های قرمز خون وجود دارد و در فعالیت و سازندگی و حفظ آن اثر دارد.
غیر از پتاسیم ـ که وجود ش برای ادامه ی حیات و حفظ تندرستی ما ضروری است ـ مواد معدنی دیگری چون فسفر،کلسیم، منیزیم، آهن در زیتون وجود دارد که هر کدام نقش شگرف و سازنده ای در زندگی ما دارند.

انجیر
«انجیر» نیز میوه ای است که جنبه ی دارویی فراوانی دارد و چیز زائدی ندارد و تمامش خورده می شود غذای لطیف و سریع الهضم است و لینت طبع می آورد، بلغم را تحلیل می دهد و کلیه ها را پاک و سنگ مثانه را از بین می برد و راه کبد را باز می کند و بدن را فربه می سازد.

 

«انجیر» دارای مواد و ترکیبات غذایی و دارویی سبک و خوش خوراک است که تازه و خشک آن، گوشت، هسته و پوستش برای همه و هر سنی قابل استفاده و گوار است.
در روایتی از امام رضا علیه السلام آمده است: « انجیر بوی دهان را می برد، لثه ها و استخوان ها را محکم می کند، مو را می رویاند، درد را بر طرف می سازد، و با وجود آن نیاز به دارو نیست، و همچنین می فرماید: انجیر شبیه ترین میوه به میوه ی بهشتی است.»
انجیر حاوی مقدار زیادی «فسفر» می باشد که در تقویت هوش و حافظه بسیار موثر است نیز سرشار از «پتاسیم» که برای سلامتی کودکان ضعیف و کم خون و بی اشتها مفید می باشد، مقدار قابل توجهی، کلسیم دارد، که هم سازنده ی خون و استخوان و هم در

ایجاد عضلات بدن و نیروی اعصاب و افزایش قدرت جسمانی موثر است.
امروزه کارخانجات بزرگ داروسازی، از مواد موجود در انجیر و خواص حیاتی آن برای ساخت داروهای لازم جهت درمان و دفع سموم بدن استفاده می کنند.
بنابراین: با در نظر گرفتن کلام مفسر ین و صاحب نظران و توجه به فوائد غذایی سرشار «زیتون» و «انجیر» می توان گفت: قرآن با سوگند به این دو میوه توجه و حس کنجکاوی انسان را نسبت به این دو غذا جلب کرده است و شاید یکی از حکمت های مهم سوگند قرآن به این دو میوه به اهمیت و ارزش غذایی آن باشد.

خرما میوه‌ای است بهشتی که نام آن در کتاب‌های مقدس آسمانی بارها تکرار شده است. شواهد باستان‌شناسی مربوط به کشت خرما در غرب عربستان به ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح تعلق دارند. خرما در این نواحی به‌عنوان نماد باروری و زایش مورد توجه خاص مردم بوده است و چادرنشین‌‌ها آن‌را در واحه‌های بیابانی می‌کاشتند.

اعراب از قدیم اعتقاد داشتند که خرما انرژی خورشید را گرفته و در خود ذخیره می‌کنند و این انرژی با خوردن خرما به بدن آن‌ها منتقل می‌شود.

اگر خرما نبود، پراکندگی جوامع بشری در مناطق گرم و بی‌آب و علف محدودتر بود.

خرما در پیشگیری از سرطان به‌دلیل داشتن مقدار زیادی منیزیوم نقش دارد. تحقیقات نشان می‌دهد که میزان ابتلا به انواعی از سرطان در افراد ساکن نواحی خرماخیز جهان به‌طور چشم‌گیری کمتر است.

در ذکر خواص خرما این سخن کافی است که روزی ظرفی از خرما را خدمت حضرت امام صادق(ع) گذاشتند، آن حضرت فرمودند: «همانا در آن شفای دردهاست» طبق نظر حکمای طب سنتی، جوشانده ۵۰ گرم خرما در یک لیتر آب، شربت بسیار مؤثری برای رفع خشونت و نرم کردن سینه است.

 

خواص دارویی خرما

خرما برای درمان فلج، پارکینسون، تقویت کلیه، نرم کردن مفاصل و رفع کمردرد مفید می‌باشد. در کشور هندوستان از صمغ درخت خرما برای درمان اسهال و معالجه بیماری‌های مجاری تناسلی و ادراری استفاده می‌شود و از میوه خرمای بدون هسته، برای نرم کردن سینه و به‌عنوان ملیّن و همچنین بهبود آسم و ناراحتی‌های سینه و رفع سرفه بهره می‌برند. سایر فواید خرما شامل کمک به خون سازی (به‌دلیل داشتن ویتامین و فولات)  و درمان سنگ‌مثانه می‌باشد.

افرادی‌که تمایل به مصرف یک ملیّن غذایی جهت کمک به انجام فعالیت‌های دستگاه گوارش به‌طور طبیعی دارند، می‌توانند چند دانه خرما را در هنگام شب در مقداری آب بگذارند و صبح اول وقت آن را به همراه آبش میل نمایند. این شربت برای افراد مبتلا به رماتیسم هم مفید است.از جمله خواص خرما، خنثی کردن اسید اضافی معده است. با توجه به این‌که زیادی اسید معده باعث ترش کردن و دل‌درد می‌شود،

اشارات قرآنی

نام قرآنی خرما،  نخل و نخیل است؛ در ۲۰ جای قرآن کریم نام نخل آورده شده که عبارت از: بقره/ ۲۶۶، انعام / ۹۹ و ۱۴۱، رعد / ۴، نحل / ۱۱ و ۶۷ ، اسراء / ۹۱، کهف / ۳۲، مریم / ۲۳ و ۲۵، طه / ۷۱، مؤمنون / ۱۹، شعراء / ۱۴۸، یس / ۳۴، ق / ۱۰، قمر / ۱۰، رحمن / ۱۱ و ۶۸ ، حاقّه / ۷، عبس / ۲۹.
در هشت آیه نام نخل به تنهایی ذکر شده و در دوازده آیه دیگر در جمع میوه‌هایی دیگر مانند زیتون، انار و انگور دیده می‌شود. به جز کلمه نخل نام نوعی خاص از درخت خرما به نام «لینه» در سوره حشر آیه ۵ آمده است. در دو آیه ۵۳ و ۱۲۴ سوره نساء کلمه «نقیر» آمده که به معنای نقطه سیاه یا گودی بر پشت هسته خرما می باشد. قطمیر کلمة دیگری است که در قرآن در سوره فاطر آیه ۱۳ آمده است که به‌معنای چیزی بی‌اهمیت است هر چند در لغت به‌معنای پوست نازک بین خرما و هسته آن می باشد. کلمة «نوی» در سوره انعام آیه ۹۵ را بعضی هسته خرما معنا کرده‌اند و البته بعضی آن‌را هسته هر نوع میوه‌ای می‌دانند. همچنین کلمه «عرجون» به‌معنی چوب هلالی شکل خوشهخرماست که خشکیده و به شکل داس برآمده، است که در سوره یس آیه ۳۹ هلال ماه به آن تشبیه شده است. کلمات «حبل» و «دُسُر» را که در سوره لهب آیه ۵ و قمر آیه ۱۳ به ترتیب آمده است، لیف خرما معنی کرده‌اند.

خرما در روایات

در روایتی آمده است جبرئیل(ع) به حضور رسول خدا رسید در حالی‌که یک طبق خرما در حضور پیغمبر(ص) بود، جبرئیل پرسید: این چیست؟ فرمود: برنی [نوعی خرما] عرض کرد: ای محمد(ص) بخور آن‌را که غذا را هضم می‌کند، خستگی را از بین می‌برد، درد را بیرون می‌نماید و در آن مرضی نیست و در هر خرما یک حسنه ثواب است. (۳. نورانی، مصطفی، دورنمایی از طب اسلامی گیاهان دارویی، ص ۱۲۰ و محاسن، ج ۲، ص ۵۳۵.
در کتاب بحارالانوار، جلد۶۶ از امیرالمؤمنین(ع) نقل شده که فرمود: «خرما بخورید زیرا خرما بر هر درد شفاست» و نیز پیغمبر اسلام(ص) فرمود: «خرما را ناشتا بخور که کرم را می‌کشد.
در کتاب مجمع البیان، ج ۳، ص ۵۱۱ از امام باقر(ع) نقل شده که فرمود: «زن‌ها در هیچ چیز مثل خرما شفا نمی‌طلبند؛ چون خدا به مریم در موقع نفاسش خرما داد»..

پیامبر خدا (ص) فرمود: برشما باد برنی (نوعی خرما)، چرا که خستگی را می‌برد، در برابر سوز سرما گرمی می‎دهد در برابر گرسنگی سیر می‌کند و درآن هفتاد و دو باب شفا است و نیز فرمود: «به زنان خود در دوره نزدیک زایمان خرما بدهید؛ زیرا صورت کودک وی بردبار و پاک خواهد شد و خوراک مریم(س)، هنگامی‌که عیسی را به دنیا آورد، همین بود در حالی‌که اگر خدا غذایی بهتر از خرما برای او سراغ داشت همان را به وی می‌خوراند» و امام علی(ع)  فرمود: «زن باردارهیچخوراکینمی‌خوردوهیچداروییبه‌کارنمی‌گیردکهبرترازخرمایتازهباشد..
کسانی‌که بیماری قنددارندبایدکمترازاین میوهاستفاده کنند.لازم به ذکراست باتمام مزایای یادشده، زیاده‌روی درمصرف خرما برای کبد و طحال خوب نبوده ودرضمن فشارخونرا بالابرده وهمچنین باعث چاقی نیز می‌شود.

 

انار:

در قرآن مجید نام میوه انار سه بار در آیات 99 و 141 از سوره انعام و آیه 68 از سوره الرحمن آمده است. میوه انار همواره از زمان های گذشته برای درمان بسیاری از بیماری ها مورد توجه پزشکان بوده است. بوعلی سینا پزشک بزرگ ایرانی در کتاب قانون خود در مورد انار آورده است که اناراز میوه هایی است که تمام قسمت های آن خواص دارویی دارد، گل انار خون ریزی را بند می آورد و لثه ها را تقویت می کند. پودر انار زخم های کهنه و مزمن را معالجه می کند و پوست درخت انار برای معالجه التهاب کبد، سرفه و زخم مفید است. این میوه دارای مواد شیمیایی بسیاری است که در مبارزه با تصلب شرائین، آماس سرطان و کند کردن واکنش های پیرشدن سلول ها موثر است.خواص ضدسرطانی انار در پژوهش های‎اخیر محققان مورد تایید قرار گرفته است. انار منبع غنی از آنتی اکسیدان ها، پتاسیم و ویتامین C است و مصرف‎آب‎آن از ابتلا بـه‎سرطان‎پروستات‎جلوگیری‎می‎کند. 
گل، برگ، پوست درخت و دانه های این میوه سرشار از خاصیت است؛ پوست خشک و پودر شده آن، از ورم، التهاب، اسهال، اسهال خونی و خون ریزی پیشگیری می کند. پوست انار که نسبت به دانه های آن آنتی اکسیدان بیشتری دارد، ضدباکتری، تقویت کننده کبد و سیستم گوارشی است. این میوه در بهبود بیماری های قلبی موثر است. مصرف منظم آن میزان آنتی اکسیدان را افزایش و با پایین آوردن کلسترول خون به طور چشمگیری فشار سیستولیک جریان خون را کاهش می دهد و مانع از بروز سکته های قلبی می شود.محافظت در مقابل اختلالات بینایی وابسته به سن مانند آب مروارید، تسکین علایم تب یونجه، سینوزیت ، تنگی نفس و کاهش التهاب ریه ها و سایر مسیرهای عبور هوا و آسان تر کردن تنفس از دیگر خواص این میوه است. از دیگر خواص انار کاهش التهاب پوست مانند اگزما و محل نیش حشرات و به حداقل رساندن گرگرفتگی در زمان یائسگی، درمان هموروئید و سیاهرگ های مبتلا به واریس است. همچنین مصرف آب انار شیرین برای رفع درد سینه و سرفه مفید است، نوع ترش آن نیز برای افرادی که طبیعت گرم دارند بسیار مفید است.انار سرشار از ویتامین های A,B,C,E و آهن و آب آن دارای قند تانن و ماده مفید دیگری به نام مانتین است که موجب تصفیه کبد می شود.این میوه همچنین به دلیل داشتن مقادیر زیادی ویتامین A در رشد اطفال بسیار تاثیرگذار است، ویتامین B موجوددر آن اعصاب را تقویت می کند و به علت دارابودن مقادیری از ویتامین B6 ضداستفراغ است.مصرف آب انار یا عصاره آن برای زنان باردار بسیار توصیه شده زیرا علاوه بر رفع ویار به دلیل غنای بالای این میوه از ویتامین ها، موجب رشد مناسب جنین می شود.معصومین (ع) نیز در احادیث مختلف خود در مورد مصرف انار توصیه های مختلفی کرده اند.امام علی (ع) فرموده است به کودکانتان انار بخورانید زیرا قدرت تکلم آنها را سرعت می بخشد. آن حضرت همچنین در حدیث دیگری فرموده است که انار را با پیه آن پوست زرد و ضخیمی که روی دانه های انار قرار دارد، بخورید.

از پیامبر اکرم (ص) نیز نقل شده است که، انار شیرین بخورید چراکه دانه ای از آن نیست که به معده برود و درد و ناراحتی را از بین نبرد. 

 

انگور :

« و فی الأرض قِطَعٌ مُتَجاوِزاتٌ وَ جَنَّاتٌ مِن أَعنابٍ وَ زَرعٌ وَ نَخیلٌ صِنوانٌ وَ غَیرُ صِنوانٍ یُسقی بِماءٍ واحِدٍ وَ نُفَضِّلُ بَعضَها عَلَی بَعضٍ فِی الأُکُلِ إِنَّ فِی ذلِکَ لآیاتٍ لِقَومِ یَعقِلُون » (1) " و بر روی زمین قطعه هایی است در کنار یکدیگر و باغهای انگور و کشتزارها و نخلهایی که دو تنه از یک ریشه رسته است یا یک تنه از یک ریشه و همه به یک آب سیراب می شوند و در ثمره ، بعضی را بر بعض دیگر برتری نهاده ایم . هر آینه در اینها برای خردمندان عبرت ها ست .

انگور یکی از لذیذ ترین میوه هایی است که خداوند برای انسان آفریده است و از این رو بازده مرتبه در قرآن مجید نام این میوه به صورت مفرد (عنب) و جمع (اعناب) آمده است . از جمله در سوره های (نحل / آیات 11و 47 ت سوره اسراء / آیه 91 ـ سوره یس / آیه 34 ـ سوره رعد / آیه 4 و ...) به عنوان غذا و میوه در این دنیا و نیز میوه ای بهشتی معرفی شده است . و اما در مورد انگور » به گفته دانشمندان غذا شناس بقدری عوامل مؤثر دارد که می توان گفت ، یک داروخانه طبیعی است . علاوه بر این انگور از نظر خواص ، بسیار نزدیک به شیر مادر است ، یعنی یک غذای کامل محسوب می شود . انگور دو برابر گوشت در بدن حرارت ایجاد می کند ، و علاوه بر این ضد سم است ، برای تصفیه خون ، دفع رماتیسم ، نقرس ، و زیادی اوره خون ، اثر درمانی مسلمی دارد ، ، نشاط آفرین و برطرف کننده اندوه است ، اعصاب را تقویت کرده و ویتامین های مختلف موجود در آن به انسان نیرو و توان می بخشد . انگور علاوه بر اینکه غذای پر ارزشی است قدرت میکروب کشی قابل ملاحظه ای دارد و حتی عامل مؤثری است برای مبارزه با بیماری سرطان . یکی از نعمت هایی که خداوند کریم بر ما ارزانی داشته است انگور است . امروزه نه تنها خواص درمانی آن بر کسی پوشیدهنیست.

نگور یکی از بهترین منابع طبیعی گلوکز و فروکتوز است و 20 درصد انگور را این مواد تشکیل می دهد . علاوه بر قندها ، انگور دارای اسید تارتاریک و اسید مالیک فراوان است . مواد معدنی مانند سدیم ، پتاسیم ، کلسیم و آهن به مقدار زیاد در آن وجود دارد . در صورتی که پروتئین و چربی آن بسیار ناچیز است 

 

سیر

سخن پایانی را در مورد سیر خواهیم داشت که در  رمضان سال قبل  درمورد خواص واعجاز آن از منظر نهج البلاغه بحث نمودیم

" و اذ قلتم یا موسی لن نصبر علی طعام واحد فادع لنا ربک یخرج لنا ممّا تنبت الارض من بقلها و قثآئها وفومها و عدسها و بصلها قال اتستبدلون الّذی هو ادنی بالّذی هو خیر اهبطوا مصراً فانّ لکم ما سالتم و ضربت علیهم الذلّة والمسکنة و باءو بغضب من الله ذلک بانّهم کانوا یکفرون بایات الله و یقتلون النبیین بغیرالحق ذلک بما عصوا و کانوا یعتدون." (بقره/ 61.

و آن زمان را که گفتید: ای موسی، ما بر یک نوع طعام نتوانیم ساخت از پروردگارت بخواه تا برای ما از آنچه از زمین می روید چون سبزی و خیار و سیر و عدس و پیاز برویاند. موسی گفت: آیا می خواهید آنچه را که برتر است به آنچه فروتر است بدل کنید؛ به شهری باز گردید که در آن جا هر چه خواهید به شما دهند. مقرر شد بر آنها خواری و بیچارگی و خشم خدا را بر خود هموار ساختند و این بدان سبب بود که به آیات خدا کافر شدند و پیامبران را به ناحق کشتند و نافرمانی کردند و تجاوز ورزیدند.

در زبان عربی سیر را ثوم می نامند اما نام قرآنی آن فوم است. به هر حال، بعضی از مفسران قرآن این کلمه را به معنای کلمه عربی حنطه گرفته و آن را گندم ترجمه کرده اند. با وجود این علامه یوسف علی و مولانا عبداللطیف و چندین مترجم دیگر فوم را فقط سیر ترجمه کرده اند. بنابر نقل ابن مسعود تلفظ صحیح قرآنی «فومها» باید «ثومها» باشد. شواهد تاریخی نیز دلالت بر این دارد که آیه 61 سوره  بقره اشاره به سیر استنه گندم.

 

معبودا  :

به بزرگی آنچه داده ای آگاهم کن تا کوچکی آنجه ندارم نا آرامم نکند.

---

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه نوزدهم خرداد ۱۳۹۵ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

داروهای روان گردان و کنگره 60"

داروهای روان گردان

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی                        

به نام آنکه که قلم در کف انسان نهاد   و  بر حرمت آن قسم یاد کرد .

قرص ها و داروهای روانگردان،       کنگره 60 چیست؟

اعتیاد به قرص و داروهای روان گردان و شیمیایی از زمانی شروع شد که از این داروها به عنوان داروی ترک یا درمان اعتیاد به مواد مخدر سنتی نظیر تریاک و همچنین هرویین استفاده شد. در گذشته مواد مخدری که توسط معتادان مصرف می شد ، تریاک ، شیره تریاک و در نهایت هرویین بود. اما با ورود قرص‌ها و داروهای شیمیایی و روان گردان به عنوان داروی ترک اعتیاد ، اعتیاد جدیدی تحت عنوان اعتیاد به قرص و داروهای شیمیایی و روان گردان پا به عرصه وجود گذاشت که یکی از مخرب ترین انواع اعتیاد به شمار می رود و اعتیاد به آن به مراتب وخیم تر و مخرب تر از اعتیاد به هرویین و تریاک است.

مصرف کنندگان این داروها به منظور ترک یا درمان اعتیاد ، مصرف این داروها را خودسرانه و یا به تجویز متخصصان ترک اعتیاد شروع کرد‌ه‌اند و پس از مدتی به مصرف آن ها معتاد شده‌اند. اکثر این افراد دوباره به مصرف مواد مخدر اولیه خود روی می آورند در حالیکه اعتیاد به قرص نیز به آن اضافه شده است . بعضی از مصرف کنندگان قرص در روز بیش از 300 عدد قرص مصرف می کنند که تخریب آن بسیار وحشتناک و در نهایت به اغتشاش شعور و معمولا َ خودکشی منتهی می شود. بررسی سیر تاریخی داروهای ترک اعتیاد که توسط بعضی از متخصصین تجویز می شده است ، نشان می دهد که این داروها نه تنها کمکی به حل مسئله درمان اعتیاد نکرده اند بلکه باعث حاد شدن قضیه نیز شده است و هر بار با ورود دارویی جدید به عرصه داروهای ترک اعتیاد ، در واقع ماده مخدر جدید و خطرناکی به جمع مواد مخدر و اعتیاد آور اضافه شده است .

جهت آشنایی با مهمترین این داروها ، به اسامی بعضی از آن ها به اختصاراشاره می شود. در ابتداداروهایی که در حال حاضر بیشترین سوء مصرف را دارند و اعتیاد به آن ها نسبتاَ زیاد است را می توانیم به سه دسته کلی تقسیم کنیم.

1.بنزودیازپین‌ها

2.باربیتورات‌ها

3.ضد افسردگی‌های سه حلقه‌ای

خانواده بنزودیازپین ها شامل: دیازپام ، لورازپام ، اگزازپام ،  آلپرازولام ، فلورازپام ، تمازپام ، کلونازپام و کلرودیازپوکساید .

باربیتورات ها شامل: پنتو باربیتال ، آموباربیتال ، سکوباربیتال و فنوباربیتال.

ضد افسردگی‌های سه حلقه‌ای شامل: ایمی‌پرامین ، آمی‌تریپ‌تیلین ، نورتریپ‌تیلین ، پروتریپ‌تیلین ، تری میپرامین  می‌باشند.

داروهای دیگری نیز از دسته پروپاندیول‌ها نظیر متروبامات و همچنین آنتی‌هیستامین ها مانند دیفن هیدرامین، هیدروکسی‌زین دوکسی‌لامین و پیریلامین نیز وجود دارند.

در این میان داروهایی چون دیفنوکسیلات ، ترامادول و کلونیدین نیز برای ترک اعتیاد مصرف زیادی دارند.

 

نکته مهم  این که هر کدام از این داروها در علم پزشکی و تجویز آن‌ها توسط پزشکان محترم برای بیماری‌های خارج از حوزه اعتیاد به مواد مخدر ، کارایی خاص خود را داشته و در استفاده صحیح آن ها طبق نسخه پزشک هیچ شکی نیست . آنچه که مدنظر ماست سوءمصرف این داروها و مصرف خودسرانه به منظور ترک اعتیاد و اعتیاد به مصرف آن ها در کنار مصرف سایر مواد مخدراست.یک مصرف کننده قرص که انواع مختلفی از داروها را در تعداد زیاد مصرف می کند ، به عنوان مثال تعدادی قرص از خانواده بنزودیازپین‌ها به همراه تعدادی دیفنوکسیلات و غیره مصرف می کند.

باید بدانیم که هریک از این داروها به تنهایی و جداگانه ، آن هم در دوزاژ مشخص دارای اثرات تعریف شده و شناخته شده‌ای می‌باشد. اما زمانی که شخص خودسرانه مقادیر بالایی از یک نوع دارو را مصرف می کند ، به نسبت بالا رفتن دوز یا مقدار مصرف ، اثرات آن دارو تغییر می کند. معمولاً مصرف کنندگان قرص در اندازه و مقداری مصرف می کنند که شاید در هیچ مرجعی به اثرات آن اشاره نشده باشد. به عنوان مثال حداکثر دوز مجاز دیفنوکسیلات در روز 15 میلی گرم می‌تواند باشد که اثرات و عوارض آن مشخص شده است. اما زمانی که شخصی به میزان 200 یا 300 یا حتی 400 میلی گرم دیفنوکسیلات مصرف می کند ، اثرات آن کاملاً ناشناخته است. خدا می‌داند چه عوارضی در شخص به وجود می‌آید . حال در نظر بگیرید که فردی تعداد زیادی دیفنوکسیلات را به همراه تعدادی دیازپام و تعدادی ترامادول و تعدادی آمی‌تریپ‌تیلین و غیره مصرف می کند . در اینجا عوارض به وجود آمده ، نه عوارض دیفنوکسیلات است و نه عوارض دیازپام و نه عوارض آمی‌تریپ‌تیلین . بلکه نتیجه سومی است که از ترکیب این داروها به وجود آمده و کاملاً ناشناخته و عجیب و غریب است. ممکن است در این حالت ، راهنما با توجه به اطلاعات و تجربیات خود ، مقدار مصرف این داروها را کم و زیاد و یا تغییر دهد و یا بخواهد دارویی را حذف کند . کنگره 60 معتقد است آز آنجایی که راهنما پزشک نیست به هیچ وجه اجازه تجویز دارو و همینطور تغییر این داروها یا جابجایی آنها را ندارد.

کنگره 60 چیست؟

کنگره از پنج حرف تشکیل شده:

"ک" آن به معنی کوشش، کمال، کشت کردن، کوه شدن، کمیاب شدن و کامیابی است"ن" آن به معنی نیاز، نور، نجات، نوازش، نیت کردن، ناب شدن، نعمت، نمونه شدن، نامحدود شدن و نایاب شدن است.

"گ" آن به معنی گذشت، گران شدن، گوهر وجود شدن، گوش سپردن، گرم شدن دل، گنج شدن، گام برداشتن است.

"ر" آن به معنی رهایی، روان شدن، روراست شدن، راه صحیح رفتن، روسفیدی، روزه، راهنما شدن، رشد کردن، ریشه پیدا کردن، رحیم شدن، رحمان شدن، رزق و روزی و راه بلد شدن است.

"ه" آن به معنی هدف دار شدن، هدیه گرفتن، هنرمند شدن، هجرت، هوادار خدا شدن، هیجان، هوا خواه پیدا کردن و همیشگی شدن است.

.......................................................................................................................

(60)   شصت از سه حرف تشکیل شده:

"ش"   آن به معنی شاد شدن، شعر سرودن، شاهی کردن، شور و شیدایی، شیرین سخن گفتن، شهریار شدن، شبنم و شقایق و شکرگزاری است.

"ص"   آن به معنی صبر، صداقت، صیانت، صبح شدن، صاف شدن، صیقل یافتن، صفا و صمیمیت است.

" ت" آن به معنی توبه، تولد، تاوان دادن، توجه دادن، توکل، توشه آخرت برداشتن، تبرک، تازه شدن، تزکیه نفس، توقف جلوی خدا، تشهد، تیمم، تسلیم شدن، تحلیل، تمرین، تشویق، تکمیل شدن، تحمل، تقید، تطهیر، تهذیب، ترتیب، تبدیل، توانگرشدن، تحصیل، تولی و تبری، تصاعد، تبادل، تعامل، توحید، تقوا، تفهیم، تکریم، تفکر، تقدس، تجربه و تعادل است.

............................................................

باید در نظر گرفت شخص مورد نظر نردبان بلند و خطرناکی را بالا رفته و خود را در وضعیتی خطرناک و بحرانی قرار داده است.در این حالت هرگونه حرکت اشتباهی از سوی راهنما ممکن است عواقب بدی را به همراه داشته باشد. به همین دلیل کنگره 60 قویاً اعلام می کند راهنما اجازه چنین دخالتی را ندارد.در این وضعیت راهنما فقط می تواند شخص مورد نظر را آرام آرام از نردبانی که بالا رفته پایین آورد. یعنی راهنما می‌تواند به آرامی در پله‌های یک هفته تا 21 روز و مطابق با اصول روش درمان تدریجی و کاهش پله‌ای مصرف ، مقدار مصرف او را همانگونه که هست کاهش دهد نه اینکه بخواهد آن‌ها را با داروهای دیگری عوض کند و یا بگوید این را بخور و این یکی را نخور. خیر، فقط مجاز است مقدار قرص‌ها را کاهش دهد تا جایی که به صفر برسد.

نکته مهم : از آنجاییکه مصرف قرص و داروهای روان‌گردان اثرات بسیار مخربی روی سیستم اعصاب مرکزی ، سیستم تولید کننده مواد شبه افیونی و سایر قسمت‌های جسم می‌گذارد ، لذا قطع ناگهانی آن ها و یا کاهش آن ها بیش از مقدار 20% درصد در هر پله  می‌تواند خطرناک باشد. در بسیاری از مراکزی که مصرف کنندگان مواد مخدر یا معتادان را به صورت شبانه روزی نگهداری می کنند ، دیده شده است که مصرف کنندگان قرص با قطع ناگهانی مصرف قرص و یا عدم دسترسی به قرص دچار اغتشاش شعور در حد بالا و همچنن دست به خودکشی زده‌اند. مصرف قرص و داروهای روان گردان باعث ایجاد توهماتی می‌شود که ممکن است بر اثر آن شخص صداهای عجیب و غریب و یا تصاویر عجیب و غریب را ببیند که البته برای او کاملاً واقعی است و در نتیجه درک صحیحی از مکان و زمان و اطرافیان نداشته باشد که لازم است راهنما در برخورد با این افراد ، مد نظر داشته باشد. البته این عوارض برای کسانی است که مصرف قرص در مقدار زیاد و به مدت طولانی داشته‌اند و کسانی که مصرف قرص در مقدارکم و مدت کم دارند و یا داشته‌اند معمولاَ دچار این حالات نمی‌شوند.

  اکستازی MDMA (3,4-methylenedioxymethamphetamine که مصرف آن در بین جوانان افزایش یافته، به جز برخی از کشورها در سایر کشورها در ردیف داروهای غیرقانونی است ولی از آنجا که از فرمول ساده یی برای تولید برخوردار است، در تمامی کشورها و از جمله ایران تولید می شود. جزو داروهای شیمیایی است که دارای خواص و اثر محرک زایی و توهم زایی است. در حقیقت MDMA جزو توهم زاهای محرک است.

 MDMA یا اکستازی اغلب به صورت قرص و یا کپسول تولید و توزیع می‌گردد.

آخرین پژوهشها به وضوح نشان می دهد که مصرف اکستاسی همانند مصرف آمفتامین موجب بروز حمله قلبی خواهد شد. تحقیقات انجام موید آن است که آمفتامین و کوکائین انعقاد خون را تشدید کرده و در نتیجه با مسدود کردن عروق خونی موجب بروز حمله قلبی می شوند. یکی از رایج ترین عوارض مصرف اکستاسی که اکثر مواقع منجر به مرگ می شود افزایش شدید دمای بدن یا هیپرترمی است که منجر به از کار افتادن ماهیچه ها، کلیه ها و دیگر اعضای بدن می شود.

ا

این ماده در آلمان به عنوان کم کننده اشتها مورد استفاده قرار گرفت که به علت اثرات آن از رده مصرف خارج شد. در دهه میلادی این دارو کاربرد مجدد یافت و در روان درمانی برای کمک به بیان احساسات بیماران استفاده شد که در با اثبات اثرات آن روی مغز حیوانات آزمایشگاهی، از رده خارج شد. در آمریکا، مصرف آن ممنوع اعلام شد

در سال های اخیر مصرف آن در آمریکا، به شدت افزایش یافته که باعث نگرانی دولت شده است. در دوره زمانی خاصی در اروپا، مصرف این مواد انرژی زا و شادی بخش برای کاهش مصرف سایر مواد مخدر مثل هروئین تشویق شد به طوری که مصرف آن در اروپا در از هزار قرص در سال به میلیون قرص در دو سال بعد رسید. اکستازی، اعتیاد جدیدی که در انتهای آن مرگ به انتظار نشسته است. وقتی در سال ۱۹۱۴ دانشمندان در آلمان یک ماده شیمیایی جهت کم کردن اشتهای افراد ساختند، هیچ کس فکر نمیکرد این ماده تبدیل به اعتیاد نسل جوان در قرن جدید شود

12درصد مردم امریکا حداقل یک بار این ترکیب را مصرف کرده اند. یازده و هفت دهم درصد دانش آموزان سال آخر دبیرستان در امریکا یک بار “اکس” مصرف کرده اند. مصرف این قرص ها در ایران به خصوص در یک سال اخیر به شدت افزایش یافته است. جوانان تحصیل کرده و مرفه، مصرف کنند گان اصلی این داروها هستند بنابراین لازم است عموم مردم و پزشکان با اثرات سوء مصرف این دارو آشنا شوند.

آمین های مغز به ویژه نوراپی نفرین و سرتونین و نروترانسیمترها مسیرهایی هستند که کارشان بروز خلق است. با توجه به فرضیه آمینی، کاهش عملکرد این آمین ها باعث افسردگی خواهد شد و افزایش فعالیت آنها باعث بالا رفتن خلق می شود.

MDMA از طریقی که ذکر خواهد شد باعث افزایش خلق و احساس نشاط می شود.

در مورد تولید این قرصها در تیراژ وسیع، نظریه های متفاوتی وجود دارد و همینطور فرضیه ی تاثیر مواد موجود در این قرصها در بین پزشکان به این صورت می گردد.                                                                                                                

1- بلوک باز جذب سروتونین‌               2- افت میزان سروتونین مغز                  3 - اثرات غیرمستقیم بر میزان دوپامین مغز

4- افزایش آزادسازی سروتونین در سیناپس های مغزی‌

البته در کشور ما اقدامات مختلفی برای آشنا کردن جوانان نسبت به عوارض استفاده از قرصهای روان گردان انجام می شود اما متاسفانه ما گاهی اوقات از سر خیرخواهی و ناخواسته، دست به آموزشهایی می زنیم که اصلا نمی تواند برای سلامت جامعه مفید باشد. برای مثال وقتی برای کلمه‌ی “اکستاسی” روی اینترنت جستجو می کردم، در سایت اینترنتی رسمی نیروی انتظامی و یا سازمان امور زندانهای کشور وابسته به قوه ی قضاییه، ترکیبات محلول در این قرص و نحوه ی ساخت آن نیز آموزش داده شده بود! هرچند هدف این کار، در نظر یک هدف خیر می آید اما اینکه ما از چه کارشناسانی و با چه پیش زمینه ی ذهنی برای مبارزه با اینگونه آفات اجتماعی بهره می جوییم و چگونه این معضل را مهندسی اجتماعی می کنیم و به تبلیغات رسانه یی در مورد آن می پردازیم، بسیار مهمتر از نفس عمل مبارزه به نظر می رسد.

بر اساس نتایج آخرین تحقیقات در مورد اکستاسی، MDMA یا دی اکسی مت آمفتامین که ماده ی سازنده ی اصلی اکستاسی محسوب می شود، با تأثیر بر نرون‌های حاوی سروتونین و آکسون‌ها باعث اختلال در حواس شده و آثاری چون تغییر در ادراک زمانی، تغییر در ادراک بینایی، تغییرات گفتاری، کاهش دفاعی بدن و ... را 2 تا 4 دقیقه پس از مصرف ایجاد میکند و در ادامه باعث کاهش خواب، کاهش توان و تمایل به انجام کارهای فکری و بدنی، خستگی و ... میشود.

اکس، ضیافت جهنمی‌

بوی تند و گنگی فضا را پر میکند. سرش به دوران میافتد. توهمی به درونش چنگ میزند. گویی که کف سالن به سقف نزدیک و نزدیکتر میشود و برای لحظاتی قلب از تپش باز میماند. اولین مصرف، اولین تجربه، ترکیبی از ترس و سرخوشی کاذب. چشمهایش دو دو میزند. جیغ میکشد بدون معنا. چرخ میزند گیج و ناپایدار حول دایره ای پر از رنگهای سرد خاکستری. میخندد و باز میخندد، انگلیسیها برای سرخوشی سربازان در جنگ جهانی اول و برای نجات آنها از افسردگی، دارویی تهیه کردند که پس از جنگ نیز مدتی مصرف داشت تا این که مرگ مشابه 15 نفر در یک سال بر اثر مصرف این دارو به جمع‌آوری‌اش انجامید. آلمانی ها در جنگ جهانی دوم برای کم کردن اشتهای سربازان شان آن را مورد امتحان قرار دادند. سال 1980 تولید دارو در اروپا مجددا آغاز شد و سال 1985 در کشور هلند به عنوان ضد افسردگی مورد استفاده قرار گرفت. داروی یاد شده چیزی نبود جز ماده اولیه دارویی که امروزه در تمامی نقاط جهان از جمله کشورمان با خواص ویرا نگری که دارد مصرف پیدا کرده و امروزه به تهدیدی جدی برای جوامع بشری تبدیل شده است؛ دارویی به نام اکستازی با علامت اختصاری اکس.

با ورود اکستازی به بازار مصرف، برای فریب جوانان، نام شادی‌آور یا شادی بخش روی آن گذاشتند. این قرص به شکل گرد و بیضی در رنگهای سفید، زرد، صورتی و قهوه‌ای به حالت پودر حل شده در شربت یا نوشابه، تکه یخ و آدامس مورد استفاده قرار میگیرد. میهمانیها و پارتی های شبانه اکس با شعار «بخور که شاد شوی» برگزار میشود و معمولا از ابتدای شب تا نزدیک صبح طول میکشد. اکس امروزه در بازار مصرف ایران با نامهای دیگری نیز نظیر پرنده، امگا، دلفین، لنگر، دکس، تی‌ان‌تی، بیسکویت، سیب،‌الماس، صلیب سرخ، سان شاین، هوندا، بمب‌بی، سوپرمن، آدیداس، دوقلو، مثلث، کشنده، قرص عشق و قرص شیطان شناخته میشود.

در دهه 1950 نظامیان آمریکا آن را به صورت دارویی مرکب مورد آزمایش قرار دادند و در دهه 1960 مصرف وسیع آن توسط انسانها آغاز گردید و تا سال 1985 به دلیل توانایی MDMA در ایجاد روابط گرم و صمیمی و باز پزشکان و متخصصان آن را به عنوان درمان کننده بیماران روانی مورد استفاده قرار میدادند.

قرصها در بازار ایران

در حال حاضر، این قرصها در شکلهای مختلف!! و با اسامی مختلف از جمله نام کمپانی های ماشین سازی، ادیان آسمانی و نمادهای گروههای موسیقی مختلف در داخل کشور توزیع می گردد و نوع جدید آن نیز در حال تولید و عرضه به بازار است که مصرف آن معادل خوردن چندین قرص خواب آور در یک لحظه است و فرد را گاهی تا مرز یک هفته نیز به خواب فرو می برد.

از انقباض رگهای ماهیچه یی، کاهش قدرت دفاعی بدن و کاهش بینایی چشم و حتی کوری گرفته تا مرگ، مسمومیت و اختلال حواس همگی از آثار سو استفاده از این قرصها هستند و همینطور فک جنبانی چندین ساعته که شخص را وادار به استفاده از چندین آدامس یکجا می کند همگی تاثیرات منفی قرصهای روان گردان اکستاسی هستند و جالب اینکه در میان تمام تاثیرات این قرصها بر سیستمهای گوارشی یا دفاعی و گردش خون بدن، هیچ تاثیر مثبتی دیده نمیشود و جالبتر اینکه با وجود تمام این مشکلات که در درازمدت، فرد را دچار احساس پوچی و تباهی می کند و در اکثر موارد، باعث خودکشی یا خود سوزی (این قرصها معمولا حس سرما را به افراد القا می کنند و به همین دلیل شخص برای گرم کردن خود، به دلیل نداشتن تصور درست از اطراف، با آتش خود را می سوزاند!!) نیز می شود، هنوز جوانانی هستند که به این تولید ضد فرهنگی و ضد انسانی نازیستهای فالانژ آلمانی پاسخ مثبت می دهند و برای همیشه به تباهی خود منجر می شوند. گفته می شود تمایل فرد به شنیدن آهنگهای عجیب و با صداهای گوش خراش و انجام حرکات دایم سر و گردن به صورت سریع و تند، شاید از اثرات موضعی استفاده از قرصهای روان گردان باشد، اما معمولا همین مساله در ادامه به سر دردهای عصبی و میگرن های کشنده برای افراد منجر می شوند.

اما داستان به همینجا ختم نمیشود. امروز، غیر از اکستازی‌های تقریباً قدیمی و از مد افتاده، انواع تقریباً کمیاب‌ اما مخرب تری مانند کرک، لنگر، سان‌شاین، هوندا و نو را نیز میتوان در بازار ایران یافت.  از آمفتامین ها که نوعی هیدروکربن هستند، قرصهای روانگردانی مانند اکستازی نیست به دست میآید که در لغت نیز به معنای خلسه، شادی مفرط یا آرامش است.

در فاز توهم زایی پس از مصرف قرص، فرد معمولاً احساس تشنگی شدید میکند، درک خود از واقعیت را از دست میدهد و داده‌هایی که به مغز او میرسند را درست تحلیل نمیکند در نتیجه ممکن است یک ارتفاع پنجاه متری را مانند دو پله‌ی یک متری ببیند، بپرد و جانش را از دست بدهد.

متاسفانه بنا به گزارش سازمان ملل، اکستازی قرصی است که به راحتی در منازل نیز ساخته میشود و از همین رو رد گیری و خنثی سازی فعالیت باندهای توزیع و قاچاق این نوع مواد نیز امکانپذیر نیست.

 

اثرات تلقینی مصرف داروهای روان گردان، به بدینسان است که حتی زمانی که قرص ویتامین A را به شخصی تجویز میکنیم، این پیش زمینه‌ی ذهنی را در او ایجاد مینماییم که باعث ایجاد انرژی و سلامتی در او خواهد شد. با توجه به این تاثیرات وابسته به عوامل روحی و درونی و همینطور فضا سازی پیشنهاد دهندگان و سایر مصرف کنند گان است که تاثیرات قرصهایی مانند کراک و اکستازی نیز چند برابر میشود. به اعتقاد بسیاری از متخصصان  اکستازی مانند LSD جزو اصلی گروه مواد مخدر توهم زا و سرخوشی آور به شمار می رود. در ساخت اکستازی موادی همچون استون، نیترواتان، کلروفورم و یا حتی فورمامید به عنوان مواد پایه به کار می روند. موادی که همگی در صنعت شیمیایی و دارو سازی  کاربرد داشته و می توان به طور کاملا قانونی آن ها را تهیه و بعضی از این مواد را بدون هیچ منعی استفاده کرد. عموما ساخت این مواد در آزمایشگاه های زیرزمینی صورت می گیرد. اما در مورد اکستازی قضیه فرق می کند. این ماده نه تنها در لابراتوارهای کوچک زیرزمینی تولید می شود، بلکه در کارخانجات بزرگ هم هست. در سال 1989 فقط در مرز آلمان و هلند 3/1 میلیون عدد قرص اکستازی مصرف شده است.  اکستازی از طریق دهان و به صورت قرص همراه با آب مصرف می شود. در سطح خارجی این قرص ها اغلب اشکال و حروفی دارند که به همراه  رنگ و ترکیبات رنگی ، شدت و مدت زمان تاثیر و نوع ماده موثر آن را برای مصرف کننده مشخص می کند .

سکوت مرگ                                                                                                                                     

 اگر اقدامی‌ جدی‌ برای‌ آگاه سازی‌ جامعه‌ در مورد عوارض‌ و خطرات‌ داروهای‌ نشاط آور ازجمله‌ اکستازی‌ انجام‌ نشود، در آینده‌ با گسترش‌ بیشتر این‌ داروها در میان‌ جوانان‌ و گرایش‌ آنها به‌ مواد خطرناک تری‌ نظیر هرویین‌ و کوکایین‌ روبه‌رو خواهیم‌ بود. مطالعات‌ غیر ساخت‌ یافته‌ در ایران‌، روندی‌ بشدت‌ رو به‌ رشد را نشان‌ میدهد که‌ کاهش‌ قیمت‌ داروهای‌ اکستازی‌ یکی‌ از علل‌ است.

قرص عشق (Love Pill)

اکستازی قرص عشق نیز خوانده میشود. این قرص ادراک شخص را از رنگها و اصوات به میزان زیاد افزایش می‌دهد و در هنگام برقراری رابطه جنسی، درک حس ناشی از لمس شدن و نوازش را بالا می‌برد.

اکستازی یک قرص توهم‌زاست و بر مغز اثر می‌گذارد. مواد توهم‌زا تصاویر را در مغز افراد مخلوط می‌کنند. آنها می‌توانند تداعی‌گر صحنه‌ های غم ‌انگیز یا هراسناک زندگی گذشته فرد باشند. گاه شخص بدون آنکه آگاه باشد، این تصاویر را در ضمیر ناخودآگاه خود حفظ کرده است.

مصرف قرصهای عشق باعث افسردگی، گیجی، اضطراب بیش از حد، بدبینی، جنون گذرا و اختلالات روانی می‌شود.

سایر مواد اعتیاد آور

1- ال اس دی (LSD)      2 - استروئیدها                        3- ترکیب مواد مخدر

معرفی ال اس دی

آشنایی با ماده مخدر ال اس دی LSD ال اس دی یکی از قوی ترین مواد شیمیایی روان گردان است. ماده اصلی این ماده مخدر اسید لیزرجیک دی اتیل آمید است که از نوعی قارچ به اسم ارگوت که بر روی چاودار و سایر غلات رشد می کند به دست می آید و سپس در آزمایشگاه های غیر قانونی و زیر زمینی به کریستال های ال اس دی تبدیل می شود. کریستال ها نیز به راحتی برای مصرف به مایع بدون بو، بدون رنگ و تلخ مزه تبدیل می شود.

    ال اس دی به شکل قرص، کپسول و یا کپسول های ژلاتینی به صورت غیر قانونی تولید شده و با نام های مستعار زیادی از جمله ” اسید ” در خیابان ها فروخته می شود. ال اس دی مایع معمولا به ندرت فروخته می شود اما گاهی نوع مایع ال اس دی را در کاغذ های جذب کننده مایع ریخته و سپس این کاغذها را به مربع های کوچک تقسیم می کنند. گاهی این تکه های کاغذی را با تصاویر کارتون و یا نوشته هایی نیز تزئین می کنند. صرفنظر از شکل ماده مخدر ال اس دی، مصرف آن یک نتیجه یکسان دارد که آن قطع ارتباط مصرف کننده با دنیای واقعی و اسیر شدن در اوهام و خیالات می باشد. مصرف کنند گان ال اس دی این توهّمات که گاهی تا ١٢ ساعت به طول می انجامد را سفر می نامند. در صورتی که تجربه آنها خوب و خوشایند باشد آن را سفر خوب، و در صورتی که این سفر ناخوشایند باشد آن را سفر بد و یا زندگی در جهنم می نامند.

عوارض و تاثیرات : به طور کلی تاثیراتی که مصرف ال اس دی بر انسان می گذارد غیر قابل پیش بینی می باشد. این عوارض بسته به میزان مصرف، شخصیت فرد، حالت روحی او در زمان مصرف و شرایط محیطی وی تغییر می کند. حالت های فرد پس از هر بار مصرف مانند تاس انداختن است. هر تجربه مصرف اینگونه مواد می تواند بسیار خوب و لذت بخش و یا بسیار بد و وحشتناک باشد.

    به طور معمول اولین نشانه های مصرف ال اس دی حدوداً ٣٠ الی ٩٠ دقیقه پس از مصرف ظاهر می شود. در این مرحله معمولا مردمک چشم گشاد شده و دمای بدن فرد به شدت بالا یا پایین می رود. افزایش ضربان قلب، فشار خون و عرق کردن و لرزیدن نیز از جمله نشانه های مصرف اینگونه مواد می باشد.

افرادی که ال اس دی مصرف می کنند معمولا اشتهای خود را از دست می دهند بی خواب می شوند و یا مداوم دهانشان خشک می شود. همچنین درک بصری فرد دچار تغییر شده و ممکن است اطراف خود را به یک رنگ بخصوص مشاهده کند. تغییرات شدید رفتاری و شخصیتی نیز از جمله عوارض رایج می باشد. با این حال مهمترین عارضه ای که فرد مصرف کننده آن دچار می شود عدم توانایی تشخیص واقعیت و حقیقت در زمان مصرف است.

    برخی از مصرف کنندگان ال اس دی پس از مصرف دچار لذت شدیدی می شوند که باعث می شود زندگی روزمره خود را رها کرده و دائما به دنبال مصرف مواد و تکرار چنین تجربیاتی باشند. برخی نیز پس از مصرف به احساسات عجیب و غریب، ترس و وحشت زیاد، و احساس مرگ دچار می شوند ولی هنگامی که این تجربه آغاز می شود هیچ راهی برای متوقف کردن آن و بازگشت به حالت عادی وجود ندارد و آنها ممکن است تا ١٢ ساعت نیز در چنین حالتی به سر ببرند. برخی از افراد هیچگاه از تجربه سفر بد خود رها نشده و تا آخر عمر عوارض مصرف این نوع ماده مخدر را تجربه می کنند.

    در صورتی که مصرف ال اس دی بسیار زیاد باشد فرد دچار هذیان گویی و توهم بصری می شود. زمان، اندازه ها و تصور فرد از خودش دچار تغییر می شود. اشیا به حرکت در آمده و رنگ ها و صداها حالتی غیر عادی به خود می گیرند.  در چنین شرایطی حتی یک احساس لمس کردن ساده نیز می تواند احساساتی عجیب و یا ترسناک با خود به همراه داشته باشد. توهم ناشی از مصرف ال اس دی به گونه ای است که فرد دچار روی هم افتادگی احساسات می شود به گونه ای که ممکن است بعضی از رنگ ها را شنیده و یا صداها را مشاهده نماید. اینگونه احساسات بسیار شدید بوده و ممکن است باعث ترس و وحشت فرد شود. افرادی که به طور مداوم از این ماده استفاده می کنند به تدریج نسبت به آن مقاوم شده و مجبور می شوند برای تجربه احساسات قبلی، مقدار بیشتری از این ماده را مصرف کنند. این چرخه مصرف، رفته رفته باعث پیشرفت و گسترش بیماری اعتیاد شده و فرد را به مصرف این ماده معتاد می کند.

ترکیب مواد مخدر

ترکیب و مصرف هم زمان مواد مخدر

ترکیب کردن و یا مصرف همزمان مواد مخدر اقدامی بسیار خطرناک است. این ترکیب کردن می تواند مواد مخدر قانونی مانند نیکوتین و الکل، ترکیب کردن انواع قرص ها و داروها، و یا ترکیب بسیار خطرناک هروئین و کوکائین، با فنتانیل (نوعی داروی مخدر ضد درد) را شامل شود. صرفنظر از نوع ترکیباتی که به طور همزمان مصرف می شود، باید به این نکته توجه داشت که این کار باعث تداخل یافتن اثرات این داروها بر سیستم بدن شده و می تواند اثرات زیان بار و جبران ناپذیری برای فرد به همراه داشته باشد.

ماده روان گردان شیشه و اثرات مصرف آن بر فرد و جامعه

مت‌آمفتامین :سرسلسله مواد اعتیادآور صنعتی و ترکیبی، ماده‌ای از خانواده آمفتامین به نام «مت‌آمفتامین» می‌باشد. در گروه مت‌آمفتامین‌ها، «شیشه»، خطرناک‌ترین ماده اعتیادآوری است که امروزه مصرف آن در میان جوانان شایع شده است. در سال 1893 میلادی برای اولین بار ژاپنی‌ها «مت‌آمفتامین» را به عنوان یک داروی محرک اعصاب مرکزی تولید نمودند. پس از آن شرکت داروسازی مرک آلمان در سال 1912، با استفاده از این ماده، دارویی را به نام این دارو که نام علمی آن «متیلن­دی­اکسی­مت­آمفتامین» با علامت اختصاری MDMA می‌باشد، همزمان با کریسمس سال 1914 جهت کنترل اشتهای افراد چاق وارد بازار مصرف شد؛ اما بعدها آن را به عنوان داروی کاهش استرس و افسردگی، برای سربازان شرکت کننده در جنگ تجویز مینمودند. مصرف عمومی این ماده نیز در دهه 60 با قرار گرفتن بر روی پیشخوان مغازه ها و کافی­شاپ­ها آغاز شد.

با تحقیقاتی که در سال 1985 بر روی اکستاسی انجام شد، این ماده در گروه یک  فارماکولوژی (موادی که مصرف آنها برای انسان و سایر موجودات زنده، مضر و زیان آور است) قرار گرفت و 3 سال بعد در کنوانسیون 1988 تولید، توزیع و مصرف آن در سراسر دنیا ممنوع اعلام شد؛ از آن زمان به بعد تولیدات زبر زمین و قاچاق در قالب قرص، شربت، ژل و آدامس آغاز گردید که در این میان تولید و توزیع قرصهای رنگی با آرم های مختلف شایعتر میباشد.

بعد از تجربه قرصهای اکستاسی در کشورهای آسیایی به ویژه کشورهای جنوب شرقی آسیا، این قرصها خیلی زود، بازار مصرف خود را از دست ­داد. علت اصلی آن نیز تمایل به مصرف تدخینی مواد در این کشورها بود؛ لذا تولیدکنندگان قرص­های­اکستاسی با تغییراتی در ساختار ملکولی، آن را به ماده ای قابل تدخین و با اثر اتی شدیدتر تبدیل نمودند که در اروپا به «آیس»، در کشورهای جنوب شرقی آسیا به «شابو» و در کشور ما به «شیشه» و «کریستال» معروف شده است. آیس، کریستال ، شابو، کوارتز، مت، اسپید، گلس، هات‌آیس و... از دیگر نامهای تجاری این ماده در بازارهای مختلف دنیا به شمار میروند

اگر چه مصرف شیشه در کشورهای اروپایی و به طور کلی در جوامع صنعتی به دلایل مختلف شیوع بیشتری دارد، اما متأسفانه کشور ما نیز از چند سال گذشته با مشکل قاچاق، تولید و مصرف این ماده اعتیاد آور روبرو شده است. استعمال این ماده در ایران قبل از سال ۱۳۸۶ بسیار محدود بود و شیوع مصرف آن از سال ۱۳۸۷ همزمان با تولید زیرزمینی و آشپزخانه آغاز شد. از آن هنگام قیمت این ماده به شدت کاهش یافته و از گرمی ۱۲۰۰۰۰ تومان به ۲۵۰۰۰ تومان در سال ۱۳۸۸ و به حدود ۸۰۰۰ تومان در پاییز ۱۳۸۹ رسیده ‌است!

 

تبلیغات فریبنده و وجود باورهای غلط نسبت به شیشه، یکی دیگر از دلایل گرایش نسل جوان به مصرف این ماده خطرناک میباشد که به دو نمونه از آنها اشاره میکنیم:                                                                             

- شیشه نشئگی دارد، ولی اعتیاد نه!           - شیشه بهترین دارو برای رفع چاقی و درمان افسردگی است !

اخیرا با تبلیغات فریبنده‌ای که در محیطهای زنانه همچون آرایشگاهها و باشگاه های ورزشی صورت می‌گیرد، مصرف این ماده به منظور رفع افسردگی، لاغری و حفظ تناسب اندام به زنان و دختران توصیه میگردد. تقویت عضلات، آماده سازی بدن برای پذیرش انواع ورزشهای مناسب بدنسازی، ایجاد انرژی و مقابله با چین و چروک پوست، موارد دیگری هستند که تولیدکنندگان و فروشندگان شیشه در این مکانها به دروغ تبلیغ می‌کنند. متأسفانه برخی از خانمها تحت تأثیر این تبلیغات، به مصرف شیشه روی آورده و بعد از مدت کمی کاملاً به آن وابسته میشوند.

برخی به اشتباه تصور می‌کنند که مصرف شیشه باعث بی اشتهایی و لاغری می‌شود، درحالی که مصرف این ماده تا 48 ساعت فرد را دچار بی اشتهایی، بی خوابی و عصبیت می‌کند و بعد از آن به شدت فرد دچار پرخوری، پرخوابی و اشتهای زیاد می‌شود و افسردگی و حتی تمایل به خودکشی نیز به دنبال آن بروز می‌کند.

متاسفانه بسیاری از مصرف کنندگان این ماده تصور می‌کنند، شیشه اعتیاد آور نبست اما این ماده به شدت اعتیاد آور است و حتی مصرف تفننی آن نیز فرد را معتاد می‌کنند. شیشه علاوه بر اینکه اعتیاد آور است به شدت فرد مصرف‌کننده را دچار   وابستگی فکری و روانی‌ می‌کند و شواهدی که در معتادان به این ماده مشاهده شده است، نشان داده است که عوارض مصرف این ماده بسیار ببیشتر از هروئین و کراک است.                                                                                                                       

خدایا سپاس  ..........

خدایا من گنه کردم تو بخشیدی سپاس                   من ناسپاسی کردم و باز تو بخشیدی سپاس

ارزانی ام تو بیش از پیش نعمت ها را سپاس    شرمنده ام کردی مرا با  ای همه لطف و صفا سپاس  

من خود  ز  خود غافل شدم دستم تو بگرفتی  سپاس         در ناامیدی ها  دلم امید به رحمت میدهی  باز هم سپاس 

از آخرین الطاف تو الکن شوم من از سپاس             بهر دگر الطاف تو  از پیش میگویم  سپاس     

---

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه ششم خرداد ۱۳۹۵ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آنتی بیوتیک ها :موفقیت ها و ناکامی ها در درمان

                              آنتی بیوتیک ها :موفقیت ها و ناکامی ها در درمان

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی                        

به نام آنکه که قلم در کف انسان نهاد

و  بر حرمت آن قسم یاد کرد .

پر مصرف ترین داروها در جهان آنتی بیوتیک ها هستند و متاسفانه  کشور ما از این لحاظ در ردههای نخست قرار دارد.

مقدمه:

آنتی بیوتیک ها (یا در اصطلاح عموم چرک خشک کن ها) در بین داروهای امروزی، بیشترین داروهای تجویزی هستند. بدون تردید یکی از معجزه های قرن بیستم کشف آنتی بوتیک می باشد.آنتی بیوتیکها از طریق کشتن میکروبها یا توقف تکثیر آنها با عوامل بیماریزا مقابله میکنند. پنی سیلین ، اولین آنتی بیوتیکی بود که بطور تصادفی از محیط کشت کپک کشف شد.در سال 1950 در گیرو داد جنگ دوم جهانی یک ملیون تن پنی سیلین  Gبرای مجروحان جنگ به کار رفت. دیری نپایید کی این معجزه به یک معضل جهانی مبدل گردید وآنمسئله مقاومت باکتریایی بود. این جریان برای عفونت های بیمارستانی بسیار بسیار مطرح بوده وهست.امروزه متجاوز از صدها آنتی بیوتیک مختلف وجود دارد که پزشک برای درمان ناراحتی های کوچک تا عفونت های تهدیدکننده حیات از آنها استفاده میکند، ولیکن اگر نابجا مصرف شوند بسیار خطرناک خواهند بود. با شناخت اهمیت مصرف بجا و نابجای آنتی بیوتیکها، شما می توانید به سلامتی خود وخانواده خود کمک کنید.

پادزیست یا آنتی بیوتیک به فرانسوی( Antibiotique) به صورت کلی فراورده یا ماده‌ ای است که از یک میکروارگانیسم تولید یا از آن گرفته میشود و میکروارگانیسمهای دیگر را از بین میبرد یا مانع آنها میشود.

 

هرچند برخی آنتی بیوتیک ها علیه انواع گسترده ای از عفونتها مؤثر هستند ولی مهم است که بدانیم هر آنتی بیوتیکی تمام عفونتها را نمیتواند درمان کند و نیز آنها فقط علیه عفونتهایی بکار میروند که توسط باکتریها ٬ قارچ ها و انگل های بیماریزا بو جود آمده باشند و علیه بیماریهای ویروسی مثل سرماخوردگی و آنفولانزا تاثیری ندارند. بهترین کاری که شما میتوانید در این مواقع انجام دهید این است که اجازه دهید سرماخوردگی و آنفولانزا، دوره خود را که معمولا" 2 هفته ممکن است طول بکشد ٬ طی کند و فقط علایم را تسکین دهید.

آنتی بیوتیک های وسیع الطّیف، آنهایی هستند که در مقابل انواع مختلف میکرو ارگانیسمها فعّال میباشند.

 آنتی بیوتیک های با طیف محدود، آنهایی هستند که فقط در مقابل یک میکرو ارگانیسم یا طیف بسیار محدودی از میکروارگانیسمها فعّال میباشند.

آنتی بیوتیک ها مواد شیمیایی هستند که از دو راه طبیعی و ساختگی به دست میآیند. آنتی‌بیوتیکهای طبیعی از میکروارگانیسم هایی مانند قارچها و باکتریها گرفته میشوند. امروزه با پیشرفت شیمی پزشکی بیشتر آنتی‌بیوتیکهای حاصل تغییرات ملکولی بر روی آنتی‌بیوتیکهای طبیعی هستند. آنتی بیوتیک ها به دو گروه عمده آنتی بیوتیک های باکتریسیدال، که باعث کشتن سلول بیماریزا میشوند و باکتریوستاتیک، که باعث توقف رشد و ثابت ماندن تعداد سلول بیماریزا هستند طبقه بندی میشوند. کشف اولین ماده آنتی‌بیوتیک به سال ۱۹۲۸ توسط الکساندر فلمینگ صورت گرفت، او به طور اتفاقی متوجه اثر ضد باکتریایی ماده ترشحی توسط قارچ پنی‌سیلیوم نوتاتوم شد. هاوارد فلوری Howard Florey این ماده را تخلیص کرد و با تجویز آن موفق به درمان عفونتها به روش سیستمیک شد. پس از این یافته دانشمندان مواد طبیعی دیگری را هم به عنوان آنتی بیوتیک به دست آوردند شامل تتراسایکلین، استرپتومایسین و سفالوسپورین‌ها. پس از شناسایی ساختار این مواد توسط شیمیدان ها، با ایجاد تغییرات در آنها انواع صناعی آنتی‌بیوتیکها تولید شدند. در نهایت انواع جدید کاملاً صناعی آنتی‌بیوتیکها با اثر بخشی بیشتر و ثبات شیمیایی بیشتر نیز تولید شدند.

البته مدتها قبل از کشف پنی‌سیلین بشر آموخته بود بطور تجربی بعضی مواد خام را به عنوان عامل ضد میکروب مورد استفاده قرار دهد. ۶۰۰ - ۵۰۰ سال قبل از میلاد، چینی ها شیره کپک زده لو بیای شور را برای درمان عفونت ها بکار میبردند. اصطلاح آنتی بیوز (Antibiosis) اولین بار در سال ۱۸۸۹ به‌وسیله ویلمین برای توجیه ماهیت رقابتی جوامع بیولوژیک که در آن فقط قویترینو اصلح ‌ترین زنده میماند بکار برده شد و چند سال بعد این اصطلاح برای آنتاگونیسم میکروارگانیسم ها نیز مورد استفاده قرار گرفت.

 

طبقه بندی آنتی بیوتیک ها براساس دامنه فعالیت :

بعضی از آنتی بیوتیک ها فقط برروی باکتریهای گرم منفی موثرند.

بعضی از آنتی بیوتیک ها فقط برروی باکتریهای گرم مثبت موثرند.

بعضی از آنتی بیوتیک ها روی قارچها یا تک یاختگان اثر می کنند.

بعضی از آنتی بوتیک ها وسیع الطیف هستند و دامنه فعالیت وسیعی دارند و برروی تعداد زیادی از میکروارگانیسمها مختلف موثر می باشند.

 

آنتی بیوتیک های وسیع الطّیف، آنهایی هستند که در مقابل انواع مختلف میکرو ارگانیسمها فعّال میباشند. مانند تتراسایکلین که در مقابل بسیاری از باکتریهای گرم منفی، کلامیدیا، مایکوپلاسما و ریکتزیاها موثر است. آنتی بیوتیک های با طیف محدود، آنهایی هستند که فقط در مقابل یک میکرو ارگانیسم یا طیف بسیار محدودی از میکروارگانیسمها فعّال میباشند؛ مانند وانکومایسین که عمدتاً در مقابل کوکسی‌های گرم مثبت مانند استافیلوکوک ها و انتروکوک‌ها مورد استفاده قرار میگیرند.نوعی ژن مقاوم در برابر آنتی بیوتیک کولیستین که پیش از این در کشور چین کشف شده بود، در مالزی نیز شناسایی شد. این ژن که از آن به عنوان 'ام.سی.آر.وان' یاد می شود، برای نخستین بار در سال 2013 در یک خوک از مزرعه ای در چین شناسایی شد .

مکانیسم اثر آنتی بیوتیک ها:

1-   جلوگیری از ساخت دیواره سلولی باکتری       2- تغییر در عملکرد غشاء سلولی     

 3- مهار پروتئین سازی

4-   ممانعت از نسخه برداری  و ممانعت از ترجمه            5- آنتی بیوتیک های مهار کننده سنتز اسید نوکلئیک

 

               مکانیسمهای اثر بعضی از آنتی بیوتیک ها

خصوصیات آنتی‌بیوتیک موفق برای درمان بیماری ها

1-   روی عامل بیماری اثر داشته باشد بدون اینکه آثار جانبی سمی قابل توجهی ایجاد نماید.

2-   باید به حد کافی پایدار باشد بطوری که بتوان آنرا از محیط کشت جدا نمود و برای مدت معقولی ذخیره کرد بدون اینکه اثرش کاهش یابد.

3-سرعت دتوکسیفیکاسیون (سم زدایی) و دفع دارو از بدن به گونه‌ای باشد که غلظت کافی را برای مدت معینی در خون نگاه داشته و احتیاجی به دوزهای مکرر نباشد.

4-   دفع دارو به حد کافی سریع و کامل باشد و پس از قطع مصرف دارو بطور کامل دفع گردد.

مقاومت علیه آنتی بیوتیک ها

مقاومت به آنتی بیوتیک یعنی میکروبهای بیماریزا که برای مبارزه با آنان آنتی بیوتیک استفاده میشوند، با جهش ژنی نسبت به این داروها مقاومت پیدا کنند و نسلهای جدیدی به وجود بیایند که نتوان با آنها مبارزه کرد. از مهمترین عوامل این پدیده، مصرف خودسرانه و یا بیش از حد آنتی بیوتیک ها است. این پدیده کل جامعه انسانی را به خطر میاندازد به طوری که خطر آن را به تروریسم تشبیه کرده‌اند

 منشا مقاومت نسبت به آنتی بیوتیک ها:

مقاومت با منشا کروموزومی : این امر به صورت موتاسیون خودبخودی بر روی ژنهای کنترل کننده ی حساسیت باکتری روی می دهد. اینگونه مقاومت معمولاً براساس تغییر در گیرنده های دارو در باکتری عمل می کند.

مقاومت با منشا خارج کروموزومی : در این حال پلاسمیدهای R-Factor که حاوی ژنهای مقاومت نسبت به یک یا چند داروی ضد میکروبی هستند طی مکانیسمهای مختلف اکثراً از طریق کونژوگاسیون از یک باکتری به باکتری دیگر منتقل می شوند.

نکات مهم درباره ی آنتی بیوتیک ها:

1. آنتی بیوتیک ها، میان باکتری مفید و مضر تفاوتی نمی گذارند. می توانند با از بین بردن باکتری های مفید بدن، سیستم طبیعی آن را به هم بزند.
2. بدترین کار، مصرف نکردن مقادیر تجویز شده آنتی بیوتیک است؛ استفاده ی ناکافی از آنتی بیوتیک ها، باعث می شود باکتری های ضعیف از بین بروند اما انواع مقاوم، باقی می مانند.
3. باکتری ها با تغییر در DNA خود (جهش)، می توانند در مقابل آنتی بیوتیک ها مقاومت کنند. آنها میلیون ها باکتری مقاوم دیگر تولید می کنند و از بین بردن آنها بسیار سخت تر می شود.
4. استفاده نابجا از آنتی بیوتیک ها، یکی از دلایل اصلی ایجاد مقاومت باکتری ها در برابر آنهاست.
5. مشخص شده پزشکان بی تجربه و گرفتار که بیماران زیادی را در طول روز معاینه می کنند، بیشتر به تجویز آنتی بیوتیک تمایل دارند .
6. در سال های اخیر، آنتی بیوتیک جدیدی کشف نشده یا تعداد آنها بسیار محدود بوده است ساخت آنتی بیوتیک های جدید بسیار وقت گیر و پرهزینه است .
7. مشخص شده مصرف چای سبز با آنتی بیوتیک ها، می تواند فعالیت ضد باکتری آنها را افزایش دهد.
8. بسیاری از افراد، به اشتباه گمان می کنند آنتی بیوتیک های وسیع الطیف، قوی تر هستند و مصرف آنها را ترجیح می دهند اما اینطور نیست.
9. آنتی بیوتیک ها، نجات دهنده انسان ها بوده اند. قبل از کشف آنها، عفونت علت عمده مرگ و میر بود، اما امروزه علل عمده مرگ و میر، بیماری های قلبی عروقی، کلیوی و سرطان ها هستند.
10. امروزه میزان استفاده از آنتی بیوتیک ها در حیوان ها بیش از انسان هست

مقاومت متقاطع (Cross Resistance) :

میکروارگانیسم هایی که نسبت به یک داروی خاص مقاوم هستند ، ممکن است نسبت به داروهای دیگری که مکانیسم عمل مشابهی دارند نیز مقاوم باشند . این نوع مقاومت را مقاومت متقاطع می نامند . مقاومت متقاطع عمدتاً بین داروهایی وجود دارد که ساختمان شیمیایی بسیار نزدیکی دارند (مانند آمینوگلیکوزیدهای مختلف) یا نحوه اتصال یا عمل آنها مشابه است (مانند ماکرولیدها

توجه – توجه  مصرف خود سرانه آنتی بیوتیک و عواقب آن: استفاده بیش از حد یا نادرست از آنتی بیوتیک ها , یعنی مشارکت در گسترش مقاومت در باکتری ها

بنابراین:  افراد می توانند با دانستن موارد استفاده از آنتی بیوتیک و مصرف در هنگام ضرورت و کامل کردن دوره درمان، مقاومت به آنتی بیوتیک ها را کم کنند.

  در صورت عدم تاثیر آنتی بیوتیک ها نتایج زیر حاصل میشود :

بیماری طولانی تر میشود.      بیماری پیچیده تر میشود.  مراجعه متعدد به پزشک یا حضور طولانی در بیمارستان را به دنبال خواهد داشت.     نیاز به داروهای گرانتر و سمی تر خواهد بود.چه بسا عفونت های مقاوم منجر به مرگ ایجاد شود.

  فقط خود بیماران تنها کسانی نیستند که از این نتیجه رنج میبرند , بلکه افراد سالم جامعه هم ضربه خواهند خورد. باکتری های مقاوم، سریعا" بین اعضای خانواده , همکلاسی ها و همکاران گسترش خواهد یافت و سلامت افراد جامعه با گونه بیماریزای جدیدی که به سختی و با هزینه زیاد درمان میشود , تهدید خواهد شد.  

راه های مقابله با ایجاد مقاومت آنتی بیوتیکی:  1- در صورت داشتن بیماری ویروسی نباید از پزشک تقاضای آنتی بیوتیک کرد و پزشک را برای تجویز آنتی بیوتیک تحت فشار قرارداد.   2-  باید دوره درمان را ،حتی در صورت بهبود بیماری تکمیل کرد , در غیر اینصورت باکتری ها بطور کامل از بین نمی روند و باکتری های باقیمانده باعث عفونت مجدد میشوند که ممکن است این بار مقاوم شده و دیگر به آنتی بیوتیک ها پاسخ ندهند.

3- داروهای باقیمانده از چرخه ی مصرف خارج شود و از نگهداری دارو ها برای مصارف آتی خودداری شود  زیرا آنتی بیوتیک تجویزی روی همان عفونت بخصوص، مؤثر بوده و صرفاً برای فرد بیمار در آن ایام تجویز شده است.

4- دارو در ساعات معین توسط پزشک مصرف شود. آنتی بیوتیک زمانی مؤثر خواهد بود که بطور منظم مصرف شود.

5-     در صورت مشاهده ی علایم یکسان, از پیشنهاد آنتی بیوتیک خود به آن فرد خودداری شود, زیرا ممکن است برای بیماری آنها مناسب نباشد. دریافت داروی اشتباه ممکن است درمان صحیح را به تاخیر بیندازد و باکتریها در این فاصله تکثیر شوند.

.    ...........................................................

سپاس از 3 وجود مقدس:

1-  آنهایی که ناتوان شدند تا ما به توانایی برسیم.

2-  موهایشان سفید شد تا ما رو سفید شویم.

3-  عاشقانه سوختند تا گرما بخش  وجود ما و روشنگر را همان باشد.

پدرانمان ، مادرانمان ، استادانمان

---

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه بیست و نهم اردیبهشت ۱۳۹۵ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

آهن ومسمومیت های آن

                                    آهن ومسمومیت های آن 

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

انسان بزرگ نیست جز به وسیله فکرش ، شریف نیست جز به واسطه رفتارش  و قابل احترام نیست جز به سبب اعمال نیکش

                   تقدیم به انسان های بزرگ ، انسان های شریف و انسان های شایسته احترام .

            مقدمه

آهن یک ماده معدنی ضروری برای عملکرد صحیح بدن و سلامت جسم است. هر گلبول قرمز خون در بدن در هموگلوبین خود ، رنگ دانه ای که اکسیژن را از ریه ها به بافت های بدن می رساند – حاوی آهن است. اما کمبود آهن در خون موجب کم خونی ناشی از فقر آهن می شود که یک کمبود غذایی متداول در کودکان به شمار می رود. بدن برای ساختن هموگلوبین به آهن نیاز دارد . اگر مقدار کافی آهن موجود نباشد تولید هموگلوبین محدود می شود که در مقابل بر تولید گلبولهای قرمز اثر میگذارد. به کاهش مقدار هموگلوبین و گلبولهای قرمز در جریان خون آنمی یا کم خونی اطلاق می شود. از آنجایی که گلبولهای قرمز برای حمل و نقل اکسیژن در بدن لازم هستند کم خونی یا آنمی به کاهش اکسیژنی که به سلول ها و بافت ها می رسد منجر می شود و در نهایت بر عملکرد آنها تاثیر منفی می گذارد. آنمی ناشی از فقر آهن که معمولا در اثر کمبود مصرف آهن رخ می دهد متداولترین علت کم خونی در کودکان است .

در 30 سال گذشته بخاطر افزودن آهن به غذاهای مخصوص کودکان و نوزادان این نوع کم خونی با کاهش روبه رو بوده است. کم خونی ناشی از فقر آهن یک باره اتفاق نمی افتد بلکه کمبود آهن با گذشت زمان در فرد پیشرفت می کند که ابتدا با فقر آهن شروع می شود که در آن مقدار آهن موجود در بدن کاهش می یابد در حالی که آهن موجود در گلبولهای قرمز یکسان باقی می ماند. اگر فقر آهن بهبود نیابد ، به کمبود آهن و در نتیجه به آنمی یا کم خونی ناشی از کمبود آهن منجر می شود.

                       

آهن در ابتدای روده باریک و دوازدهه جذب میشود و از انجاییکه حدود 10 درصد آهن رژیم  غذایی  جذب میشود . در رژیم  غذایی  روزانه  حدود 1۰ میلی گرم  آ هن باید وجود داشته باشد .

هر گلبول قرمز خون در بدن در هموگلوبین خود –رنگ دانه ای که اکسیژن را از ریه ها به بافت های بدن می رساند – حاوی آهن است .

کمبود آهن در خون موجب کم خونی ناشی از فقر آهن می شود .

آنمی ناشی از فقر آهن که معمولا در اثر کمبود مصرف آهن رخ می دهد متداولترین علت کم خونی در کودکان است .

مقدار آهن سرم نماینده مقدار آهن موجود در جریان خون که به ترانسفرین متصل است  می باشد. مقادیر آن در طول شبانه  روز با هم مقداری متفاوت است . مقدار طبیعی آن در نوزادان 100-250 ، شیرخواران 40-100 ، کودکان 50-120 ، مردان50-160 ، وزنان 40-150 میکرو گرم درصد است .

اهن یک ماده ضروری می باشد که مقدار آن در بعضی رژیم های غذایی ناچیز است . میزان مورد نیاز اهن در خانم های 15- 11 سال 15 میلی گرم , در خانم های باردار30 میلی گرم و در بزرگسالان  با سن بیشتر از 50 سال 10میلی گرم در روزمیباشد .
در دورانی که کودکان به سرعت رشد می کنند(6-4  سالگی) روزانه 10میلی گرم اهن مصرف کنند .

 

آنمی و فقر آهن

کم خونی یک اختلال است که می تواند درشرایط مختلفی از جمله دوره های شدید قاعدگی، سرطان ، خونریزی در دستگاه گوارش ، و بیماری سلول داسی شکل، و بسیاری موارد دیگر رخ دهد. کم خونی فقر آهن یک نوع خاصی از کم خونی است که علت بروز آن معمولا به دلیل از دست دادن خون یا کاهش یافتن جذب آهن رژیم غذایی می باشد. کم خونی کمبود آهن می تواند خفیف یا شدید بوده و می تواند به طور حاد یا مزمن رخ دهد. و بیماری بسیار رایجی است ، میزان مبتلایان 1 تا 2 درصد ازافراد بزرگسال یا حتی بیشتر از آن در کشورهای توسعه یافته است اما در کشورهای در حال توسعه به  دلیل فقررژیم غذایی شایع تراست.      کم خونی کاهش تعداد سلول های قرمز خون تعریف شده است، که توسط  آزمایش خون تشخیص داده می شود.

پسرها در معرض کم خونی ناشی از کمبود آهن قرار می گیرند اما دختران نوجوان به خاطر ذخیره کم آهن و از دست رفتن

 خونریزی دوران قاعدگیشان ، در خطر بزرگ تری نسبت به پسران هم سن خود هستند .

 بعضی از علایم کم‌خونی فقر آهن عبارتند از :

رنگ پریدگی پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلک چشم‌ها، خستگی زودرس، سرگیجه و سردرد، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها، حالت تهوع و در کم‌خونی شدید گود شدن روی ناخن(ناخن قاشقی) .

بسیاری از مردم با کم خونی کمبود آهن هیچ علامتی ندارند . اما شایعترین علایم عبارتند از :

ضعف،  سردرد  ، کج خلقی، خستگی و مشکل در ورزش ( به دلیل کم آوردن نفس ، ضربان قلب سریع ).

 

علائم کمتر شایع فقر آهن عبارتند از :

ناخن شکننده ، زبان درد ، سندرم پاهای بی قرار ، ویار ( گرایش غیرطبیعی به خوردن اقلام مواد غیر غذایی ، مانند : خاک رس یا خاک ، محصولات کاغذی ، یا نشاسته.شیر گاو مقدار کمی آهن که برای رشد کودک و نوزاد مهم است را دارد و باید جایگزین مواد سرشار از آهن طبیعی شود . شیر جذب آهن را کاهش می دهد و می تواند موجب تحریک پوشش روده نیز شود که کمی خونریزی ایجاد می کند.

 

تشخیص :

یک شخص مبتلا به کم خونی کمبود آهن پس از انجام آزمایش خون برای ارزیابی علائم کم خونی و یا پس از انجام آزمایش برای دلیل دیگری  شناسایی شود. ارزیابی اولیه بیمار مشکوک به کم خونی معمولا شامل یک تاریخچه پزشکی ، معاینه فیزیکی و آزمایش خون  می باشد .

 

علائم مسمومیت :

کودکانی که با مصرف آهن دچار مسمو میت می شوند مشکلات فوری یا تاخیری پیدا می کنند .
اولین علامت مسمومیت آهن درد معده میباشد که منجر به بروز زخم معده میشود و همراه با تهوع و استفراغ میباشد.
با نفوذ آهن ارگان های داخلی به ویژه مغز و کبد آسیب دیده و منجر به شوک و مرگ در اثر آسیب کبدی میشود.

 

مراحل مسمومیت

مرحله ۱: این مرحله با درد شکم، استفراغ و اسهال مشخص می شود. استفراغ به طور مشخص، در مدت چند ساعت اول بعد از مصرف بروز می کند. استفراغ شایع ترین نشانه بالینی ثابت در مسمومیت حاد با آهن است. عدم وجود نشانه های گوارشی در مدت 6 ساعت از زمان مصرف تشخیص مصرف قابل توجه آهن را رد می کند . 

مرحله ۲: معمولا مرحله ۲ یا مرحله خاموش مسمومیت آهن اتفاق نمی افتد. در دوره ۶ تا ۲۴ ساعت بعد از زمان مصرف، نشانه های گوارشی برطرف می شود .      

مرحله ۳: این مرحله با مسمومیت در کل بدن مشخص می شود. خونریزی و متعاقب آن بروز شوک از علائم این مرحله است . 

مرحله ۴: مرحله کبدی در فاصله زمانی ۵ ـ ۲ روز بعد از مصرف، حاصل می شود و ممکن است به نارسایی کبدی منتهی شود .

مرحله ۵: این مرحله از مسمومیت شامل انسداد خروجی معده در نتیجه اثرات خورنده آهن روی معده است. این تغییرات نادر است و در مدت ۴ تا ۶ هفته بعد از مصرف، اتفاق می افتد. تشخیص مسمومیت بالینی است، اما برای بررسی سطح آهن، سرم

     یا استفاده از عکسبرداری برای مشاهده قرص های آهن نیز استفاده می شود. 

درمان مسمومیت

اولین اقدام استفاده از ماده شلات کننده مانند دفروکسامین برای تمیز کردن معده میباشد .شستشوی کامل روده ها باید انجام گیرد تا قرص های جذب نشده را خارج سازد .درمان های حمایتی مناسب برای خونریزی گوارشی ،اسیدوز متابولیک و شوک بایست همزمان آغاز گردد .   اگر این درمان با شکست رو به رو شد بایستی فرد مسموم دیالیز شود.

 دفروکسامین ‌یک ‌عامل‌ شلاته‌کننده ‌فعال‌ است که‌ به‌ عنوان‌ داروی کمکی ‌در درمان ‌مسمومیت ‌با آهن‌ به ‌کار برده ‌ می‌ شود . این  دارو همچنین ‌برای ‌تسریع‌ دفع‌ آهن  مصرف‌ می‌ شود .  دفروکسامین‌ از راه‌ تزریق ‌وریدی‌، عضلانی ‌و یا داخل صفاقی ‌برای کنترل ‌تجمع ‌آلومینیوم ‌در استخوان‌، در

مبتلایان به ‌نارسایی کلیه ‌و در درمان ‌مسمومیتهای عصبی ‌و یا ناهنجاریهای استخوانی‌ در بیماران تحت دیالیز به‌ کار برده میشود.

جهت جلوگیری از مسمومیت بایستی به نکات زیر توجه نمود.  فراورده های حاوی اهن می توانند باعث جراحات جدی یا مرگ در کودکانی که به صورت تصادفی اهن مصرف کرده اند شود. بسته بندیهای که کودکان قادر به باز کردن آ ن نمی باشند بایستی بعد

 از هر بار مصرف کاملا بسته شوند . فراورده های حاوی آهن, بایست دور از دسترس کودکان نگه داشته شوند                                                                                                                                          

 

زیبایی بهار به تکرار نیست بلکه به شکفتن و زنده شدن است که زندگی و حیات را عمق می بخشد  و ابدیت را نجوا میکند. آفرین به هر اندیشه ای که شکوفا گردد به هر کردار نیکی که به ثمر نشیند و .................................

‌

---

نوشته شده در تاریخ جمعه هفدهم اردیبهشت ۱۳۹۵ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

ایدز یا سندرم نقص ایمنی اکتسابی

ایدز یا سندرم نقص ایمنی اکتسابی

Acquired immunodeficiency syndrome

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

این مقاله را با سخنی چند از بزرگان آغاز می نماییم  :

ظرف که خالی باشد صدای بیشتری دارد.                                                                 ویلیام شکسپیر

سعی نکن انسان موفقی باشی بلکه سعی کن انسان ارزشمندی باشی.                                       انیشتن

دستانی که کمک میکنند پاک تر از دست هایی است که روبه آسمان دعا میکنند.                   کورش کبیر

من دریافته ام که ایده های بزرگ هنگامی که به ذهن راه می یابند که مصمم به داشتن چنین ایده هایی باشیم.  چارلی چاپلین

به همه اعتماد داشتن خطرناک است ، به هیچ کس اعتماد نداشتن خطرناکترین.             آبراهام لینکلن

                       

• عامل بیماری ایدز از طریق تماس مستقیم مخاط با خون و دیگر مایعات و ترشحات بدن منتقل می شود (از جمله ترشحات جنسی و شیر مادر). عامل بیماریزا ویروسی است که قدرت آلوده کنندگی و سرایت پذیری بالائی دارد و ویروسH.I.Vیا نقص ایمنی انسان  نامیده می شود، زیرا موجب ضعف دستگاه دفاعی بدن انسان می شود. مبداء اولیه این ویروس بطور دقیق مشخص نیست. ویروس ایدز در بدن انسان مراحل مختلفی را طی می کند که یکی از آنها دوره فعالیت پنهانی است ، در این مرحله ویروس در حال رشد و تکثیر است و پس از آنکه شرایط از هر نظر آماده شد، حملات خود را شروع می کند و سبب نابودی سلولهای دفاعی و مرگ انسان می شود . آلودگی به ویروس در تمام دوران زندگی انسان ادامه پیدا می کند ..

 

راه های انتقال:

1-تماس جنسی (واژینال ، مقعدی ، دهانی )                                                                                   

تماس با خون آلوده (دریافت خون آلوده ، استفاده از سرنگ آلوده)                                                                                                                       3 - انتقال از مادر به جنین یا نوزاد ( انتقال از طریق خون مادر، انتقال از طریق شیر مادر )

روند بیماری:

1-   مرحله عفونت حاد یا عفونت اولیه : 6-2 ماه

2-   مرحله نهفته بیماری : 9 سال

3-   -مرحله نهایی عفونت : 9 ماه

مرحله اول (عفونت حاد)

در اغلب موارد در صورتی که تعداد کافی ویروس ایدز وارد بدن فردی شود ، بعد از چند هفته  علائمی نظیر تب ، گلودرد،بزرگی غدد لنفاوی، درد مفاصل و عضلات ، سر درد، ضعف و بی حالی، بی اشتهایی ، تهوع و استفراغ، کاهش وزن، اسهال و گاهی دانه های جلدی و یا تظاهرات عصبی ظاهر میگردد. این علائم اختصاصی نبوده و مشابه  نشانه های بسیاری ازبیماریهای دیگر است . چون معمولا ظرف یک تا دو هفته بهبودی  حاصل می گردد ، کمتر اتفاق می افتد که بیماری دراین دوره تشخیص داده شود،بعلاوه از هنگام ورود ویروس ایدز تا مثبت شدن نتیجه آزمایشگاهی که نشانگر آلودگی فرد  است حدود 3 تا 12هفته ( گاه تا 6 ماه و بندرت بیشتر) طول می کشد. در این فاصله زمانی ، فرد، آلوده بوده و ممکن است سایرین را آلوده کند و متاسفانه با روشهای آزمایشگاهی فعلی نمی توان بو جود آن پی برد.

 

مرحله دوم (بدون علامت):

پس از بهبودی  خود بخودی مرحله حاد، بیمار وارد مرحله بدون علامت می شود که بر حسب نوع ویروس آلوده کننده از10تا17 سال طول می کشد. در این مدت شخص آلوده هیچگونه علامتی از بیماری را بروز نمی دهد و به ظاهر کاملاً سالم است ولی برای دیگران آلوده کننده می باشد .در این  مرحله آزمایش خون مثبت است و بالطبع شخص دیگران را مبتلا می کند . کنترل انتشار ویروس در این مرحله مشکل می باشد .

مرحله سوم  (بزرگی منتشر و پایدار غدد لنفاوی):دراین مرحله غدد لنفاوی بزرگ شده و به شکل قرینه و بدون درد در بیش از دو نقطه بدن بجز ناحیه کشاله ران ظاهر می شود و حداقل 3ماه باقی می مانند.

 

                           عوامل موثر در طول مرحله نهفته

  1- سیستم ایمنی افراد : افراد ضعیف و مسن زودتر از پا در می آیند.                   2- عفونت های دیگر: عفونت های نهفته دیگر باعث تسریع پیشرفت بیماری می گردند.   3- امکانات پزشکی : مراقبت های پزشکی مناسب دوره نهفته را طولانی تر می سازند.    4- زمینه ژنتیکی :برخی افراد به دلایل ژنتیکی در مقابل عفونت حساس تر و یا مقاوم تر هستند.

 

علائم بیماری:

1- بروز عفونت های فرصت طلب

2- بروز سرطان های مختلف (از جمله سارکوم کاپوزی ، سرطان دهانه رحم ، لنفوم)

3-علائم عمومی همانند تب ،عرق شبانه ، ضعف و لاغری

دوره پنجره یا window period

به دوره ای از عفونت اطلاق می گردد که فرد هنوز بر علیه ویروس آنتی بادی نساخته است بنابر این آن دسته از تست های تشخیصی که بر مبنای اندازه گیری آنتی بادی استوار هستند در این مرحله جواب منفی خواهند داشت . این دوره 6-3 ماه اول عفونت را در بر می گیرد.

روش های  تشخیص:  1- بررسی علائم بالینی 

2- اندازه گیری آنتی بادی های تولید شده بر علیه ویروس (عمدتا با تکنیک الایزا انجام می گیرد.)

3-تعیین حضور آنتی ژن ویروسی در بدن بیمار (عمدتا با تکنیک PCR انجام می گیرد.)

درمان:

بطور کلی دو نوع درمان اصلی  در این عفونت وجود دارد.

1-   درمان داروئی برای جلو گیری از تثبیت عفونت در بدن بیمار         Post-exposure prophylaxis (PEP)

2-   درمان داروئی برای کاهش عوارض عفونت و افزایش طول عمر Highly active antiretroviral           therapy(HAART)

 

• •       مزایای درمان: 1- بهبود کیفیت زندگی بیمار2- کاهش میزان ویروس در بدن بیمار3- کاهش تومورها

4-کاهش بروز عفونت های فرصت طلب   5- افزایش طول عمر تا حد اکثر 20 سال

مشکلات درمان:

1-این درمان عفونت را ریشه کن نمی سازد فقط پیشروی آن را کند می کند.

2- این درمان بسیار پرهزینه است .

3- این درمان پیچیده و دشوار است.

4-امکان بروز سویه های مقاوم به داروهای مورد استفاده وجود دارد.

• پیشگیری: عدم ایجاد ارتباط جنسی با افراد ناشناس ویا مشکوک و در صورت ارتباط استفاده از لوازم محافظت کننده همانند کاندوم                                                                                                                               
• 2- عدم استفاده از سرنگ هایی که قبلا مورد استفاده قرار گرفته اند.                                                               

3-   خودداری از بچه دار شدن در افرادی که عفونت در آنها محرز گشته است و اجتناب از شیر دادن به نوزاد درصورت بچه دارشدن .

اپیدمیولوژی: ایدز یک عفونت پاندمیک و چهارمین عامل مرگ و میر در جهان است.تاکنون 60 میلیون نفر در جهان به این عفونت گرفتار گشته اند و نزدیک 30 میلیون به دلیل بیماری ایدز فوت کرده اند.3/2 این افراد از قاره افریقا بوده اند. در حال حاضر حدود 2/ 33 میلیون فرد آلوده در جهان وجود دارد. هر ساله حدود 5/2 میلیون نفر به این تعداد اضافه می شود

 

خدایا:

نعمت عافیت مبدا همه نیازهاست   و عاقبت بخیری مقصد همه نیازهاست.

بین این مبدا تا ان مقصد والاترین نیازها دلخوشی ست.

به بزرگی ت ان را به تمامی دل پا کانت عطا فرما.

پارکینسون ودرمان دارویی وگیاهی

                  پارکینسون   ودرمان دارویی وگیاهی

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی فارماکولوژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران

به نام نامی که نام ها از او نامیده شد.                               به نام عالمی که علم ها از او خروشیده شد.

                                          به نام عاشقی که عشق ها از او جوشیده شد.

بیماری پارکینسون چیست ؟

 بیماری پارکینسون  یا فلج لرزان اختلالی است که متاثر از سلول های عصبی در قسمتی از مغز که در ارتباط با حرکات است می باشد. در پارکینسون میزان دوپامین در ناحیه ای از مغز به نام نیگرا استریاتوم به تدریج کاهش می یابد.

پارکینسون نام یک پزشک انگلیسی به نام جیمز پارکینسون بوده که در سال 1817 این بیماری را کشف نمود وبه نام خودش ثبت نمود. این بیماری shaking   نیز گفته میشود.

                       

افراد با بیماری پارکینسون اغلب تجربه سفتی ماهیچه ها، اشکال در راه رفتن ، مشکلات تعادلی و حرکات آهسته دارند. این نشانه ها معمولا بعد از سن ۶۰ سالگی رخ میدهد، هر چند که برخی افراد با این بیماری جوانتر از ۵۰ سال هستند.

 

هر ده سال که از عمر می گذرد 13 درصد از نورون های دوپامینرژیک دژنره واز بین میرود ولذا کندی حرکات و سختی عضلانی بیشتر می گردد. برعکس میزان استیل کولین افزایش می یابد. در آلزایمر میزان استیل کولین کاهش می یابد.

  بیماری پارکینسون بیماری پیشرونده است، به معنی اینکه علائم و نشانه ها به مرور زمان بدتر می شوند. هر چند که بیماری پارکینسون در نهایت منجر به ناتوانی میشود، بیماری اغلب به صورت آهسته پیشرفت می کند،

از این گذشته ، برعکس دیگر بیماری های عصبی وخیم، بیماری پارکینسون درمان پذیر است. یکی از راه های درمان داروها هستند . دیگر راه کاشتن وسیله ای است که مغز را تحریک می کند. دیگر روش ها شامل جراحی می باشد. و این در حالی است که تحقیقات برای دیگر درمان ها ادامه دارد.

 

نمونه بارز این بیماری را محمد علی کلی دارد که در سن 37 سالگی به این بیماری مبتلا گردید. اعتقاد بر این است که پارکینسون در این بوکسور معروف جهان  به علت ضربات سنگینی است که به سر این قهرمان نامی مسلمان وارد شده است.

علائم و نشانه ها

اولین نشانه بیماری پارکینسون می تواند آنقدر ظریف باشد مانند تکان نخوردن شانه ها وقتی که راه می روید، یک لرزش ملایم در انگشتان از یک دست و لکنت بیان که مشکل می توان سخنان بیمار را فهمید. ممکن است فرد دچار کاهش انرژی شود، احساس افسردگی یا مشکل در خواب داشته باشد. یا ممکن است دوش گرفتن فرد، اصلاح، خوردن یا انجام امور معمولی و روزمره 

دیگر طولانی تر شود

 

دیگر علائم و نشانه های بیماری پارکینسون شامل موارد زیر می باشد:

  لرزشTremor . اغلب با یک لرزش ملایم در دست ها شروع شده یا حتی در انگشتان. اغلب اوقات لرزش علت سایش شصت به انگشت اشاره دست است که شناخته شده به نام پول شمردن است. لرزش همچنین ممکن است در پاها باشد. این علائم ممکن است یکطرفه یا دو طرفه بدن باشد و ممکن است زمانی که فرد دچار تنش می باشد زیاد قابل توجه باشد. اگر چه لرزش می تواند

خیلی ناراحت کننده باشد، معمولا ناتوان کننده نیست و اغلب زمانی که فرد خواب است ناپدید می شود. خیلی از افراد با بیماری پارکینسون لرزش اساسی ندارند.

 

حرکات آهسته(bradykinesia) . به مرور زمان، بیماری پارکینسون موجب راه رفتن آهسته درهم و برهم با گام های بی ثبات با طرز ایستادن همراه با خشوع و تواضع میگردد. و ماهیچه های پا ممکن است به طرف بالا خشک شود ، و راه رفتن طبیهی را سخت کند. این بخصوص ناراحت کننده است جون موجب می شود که انجام کارهای ساده مشکل و وقت گیر شود.

   ماهیچه های سفت. سفتی ماهیچه ای اغلب در پاها و گردن اتفاق می افتد، بعضی اوقات سفتی می تواند آنقدر شدید باشد که اندازه حرکت را محدود کرده و موجب درد شود.

   به هم خوردن تعادل. طرز ایستادن ممکن است ناپایدار شود، اغلب این مشکل به صورت فرعی برای سالها می ماند.

    از دست دادن حرکات اتوماتیک. پلک زدن، لبخند زدن و حرکت شانه ها در زمان راه رفتن همگی اعمال ناخود آگاهی هستند که قسمتی از زندگی فردی می باشند.در بیماری پارکینسون این اعمال تمایل به کاهش یا حتی از بین رفتن دارند. ممکن است زیاد قیافه نگیرند یا وقتی صحبت می کنند با روح و سرزنده به نظر آیند. خیلی از افراد با بیماری پارکینسون مشکلات زیادی با صحبت کردن دارند، و صدای آنها اغلب تک صدایی و خیلی نرم میشود. این ممکن است یک مشکل خاص برای افراد بالغ پیرتر باشد چون صدای نرم فردی با بیماری پارکینسون  برای فردی با شنوایی کم قابل شنیدن نیست. اشکال در بلع. این در مراحل دیرتر بیماری تظاهر میکند، اما در مواردی هم دیده نمی شود، اغلب افرادی که مشکل بلع دارند می توانند خودشان غذا بخورند.

 

علل

 از قریب ۲۰۰ سال پیش که این بیماری برای اولین بار توصیف شده است، تحقیقاتی انجام شده که برخی از روندهای این اختلال پیچیده را درک کنند.

اکنون دریافته اند که خیلی از علائم و نشانه های بیماری پارکینسون وقتی توسعه می یابند که سلول های عصبی معینی(نرون) در ناخیه ای از مغز به نام substantia nigraصدمه دیده یا نابود میگردند. به طور طبیعی، این سلول های عصبی ترشح دوپامین می کنند- یک ماده شیمیایی که علائم را بین substantia nigra   و قسمتی دیگر از مغز ، corpus striatum  هدایت می کند. این علائم موجب می شود که ماهیچه ها نرم شده، و حرکات موزون و تحت کنترل داشته باشند.

 هر فردی مقداری از نرون های تولید کننده دوپامین را به عنوان قسمتی از روند مسن شدن از دست می دهد. اما افراد با بیماری پارکینسون نیم یا بیشتر سلول های عصبی را در substantia nigra از دست می دهد.اگر چه سلول های دیگر مغز نیز دچار فرسودگی و نابوی قرار می شوند، سلول های حاوی دوپامین برای حرکت حیاتی هستند و در مرکز صحنه قرار دارند. چه باعث این می شود موضوعی است که هنوز پایه تحقیقات قرار دارد. دانشمندان معتقد هستند که بیماری پارکینسون ممکن است نتیجه ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی باشد. داروهای مشخصی، بیماریها و سموم همچنین ممکن است علت نشانه های شبیه به آنچه در بیماری پارکینسون دیده می شود باشند.

عوامل ارثی

دانشمندان معتقدند که ژنها در ارتباط با توسعه پارکینسون هستند، اما هنوز واضح نیست، که آیا توارث نقش فرعی یا اصلی در این بیماری را دارد.

 مشخص شده است که بعضی اوقات خویشاوندان درجه یک مانند پدر و مادر، بچه ها و خویشاوندان، بسیار مساعد به گرفتن بیماری هستند تا آنها که هیچ ارتباط خانوادگی ندارند. اگرچه خطر در فامیا درجه یک کم می باشد – کمتر از ۵%- هرگز پیشنهاد ارتباط ژنتیکی نمی توان داد. به این دلیل دانشمندان تمرکز بر خانواده های نادری که در آنها افرادی چند پارکینسون دارند می کنند- و این تحقیقات دیدگاه بررسی علل این بیماری را به طور کلی بررسی میکند.

 در خانواده های با بیماری پارکینسون ، محققان دو گونه از عوامل ژنتیکی را مشخص نموده اند. یکی شامل پروتئینی غیر طبیعی به نام alpha-synuclein، پروتئینی که در سلول های عصبی منهدم شده در افراد با بیماری پارکینسون تجمع می یابد. دیگری شامل مشکلاتی با سیستم بدن می شود که  که پروتئینی نا خواسته ایجاد می کنند. اکنون روشن شده است که هر دو این عوامل نقش کلیدی در ایجاد پارکینسون در همه افراد بازی میکنند.

 عوامل محیطی

 افراد در تماس غیر معمول با علف کش ها و حشره کش ها به احتمال بیشتری دچار پارکینسون میگردند تا افرادی که چنین تماس هایی نداشته اند. محققان هنوز ارتباط خاصی را بین این بیماری با آفت کش های گیاهی و حشره کش ها نیافته اند.

در این رابطه محققین دریافتند که وقتی جوانان غربی از یک آلاینده خیابانی  به نام متیل- فنیل تترا هیدرو پیریدون(MPTP)برای سر خوشی استفاده می نمودند دچار رعشه وسایر علائم بیماری میگردند.از آنجاییکه مکانیسم این ماده کم کردن دوپامین در مغز بوده محققین به این نتیجه دست یافتند که در این بیماری کاهش دوپامین مطرح است. مطالعات با اسکن از سر این جوانان وبررسی استریاتوم در مغز وتغیرات  آناتومی فرضیه کاهش دوپامین را در منطقه استریاتوم یا نیگرا استریاتوم تایید نمود. 

 داروها

تعدادی از داروها در مقدار زیاد و استفاده طولانی مدت می تواند ایجاد بیماری پارکینسون کند. این داروها شامل هالوپریدول، کلرپرومازین، که برای برخی از عارضه های روانی تجویز می شوند می باشد. در بیماری جنون که یک بیماری روانی است دوپامین برعکس بیماری پارکینسون افزایش می یابد. داروهای مذکور ضد دوپامین بوده ودر دوز بالا سبب کاهش دوپامین والقاء پارکینسون می نماید.

به همان نسبتی که داروهای ضد تهوع ، مانند متوکلوپرامید این کار را می کند. داروی ضد تشنج والپرات همچنین ایجاد برخی از خصوصیات پارکینسون ، به خصوص لرزش میکند.

این داروها ایجاد بیماری پارکینسون نمی کنند، هرچند که ، علائم وقتی که مصرف دارو متوقف شود از بین می رود.

 عوامل خطر

 سن یکی از عوامل اصلی خطر در بیماری پارکینسون می باشد. هر چند که این بیماری می تواند بالغین را در سن ۲۰ سالگی مبتلا کند، معمولا در در میانه یا اواخر زندگی شروع می شود. خطر با افزایش سن ادامه می یابد. برخی محققان تئوری داده اند که افراد با این بیماری ممکن است صدمات عصبی ناشی از عوامل ژنتیکی یا محیطی داشته باشند که با مرور زمان بدتر می شود.

دیگر عوامل خطر عبارتند از:

توارث. داشتن یک یا بیشتر ارتباط نزدیک با بیمار پارکینسونی شانس اینکه شما نیز این بیماری را بگیرید بیشتر میکند، اگر چه خطر شما هنوز کمتر از 5%است.

جنسیت. مردان بیشتر مساعد به گرفتن بیماری پرکینسون هستند تا زنان. تماس با آفت کش ها و حشره کش ها. در معرض تماس با آفت کش ها و حشره کش ها بودن شانس خطر شما را کمی افزایش می دهد.افرادی که کشاورزی می کنند، یا در محیطهای روستایی زندگی می کنند.

 کاهش میزان استروژن. کاهش میزان این هورمون ممکن است شانس بیماری پارکینسون را بالا ببرد. این بدان معنی است که زنان یائسه که میزان کمی هورمون دریافت می دارند یا اصلا دریافت نمی کنند و آنهایی که رحم آنها برداشته شده است در خطر بیشتری هستند. زنان یائسه ای که هورمون درمانی می شوند در خطر کمتری هستند. اما همه تاثیرات هورمون درمانی مثبت نیستند. هورمون درمانی به صورت ترکیبات استروژن و پروژسترون می تواند شما را در معرض عوارض جانبی وخیم قرار دهد.

تشخیص

 به علت اینکه هیچ آزمایش معینی برای بیماری پارکینسون وجود ندارد، تشخیص بیماری بخصوص در مراحل اولیه مشکل است. علائم ونشانه های پارکینسون مانند تغییر در راه رفتن، لرزش و به زحمت صحبت کردن یا نوشتن ممکن است به عنوان عوارض پیری فراموش شوند، به خصوص در افراد پیرتر با این بیماری.پزشکان بعضی اوقات بیماری پارکینسون را در افراد جوانتر به دلیل اینکه معتقد هستند که این بیماری فقط افراد پیر را درگیر میکند فراموش میکنند.

 تشخیص بیماری پارکینسون مبتنی بر تاریخچه پزشکی، معاینات و مشاهدات علائم عصبی و معاینات عصبی می باشد. به عنواان قسمتی از تاریخچه پزشکی پزشک از شما سئوالاتی در مورد هر داروی مصرفی که شما گرفته اید یا اینکه تاریخچه پزشکی خانوادگی داشته اید می کند.

معاینات عصبی شامل ارزیابی راه رفتن، هماهنگی و برخی از در خواست های چرخشی می باشد. پزشک همچنین ممکن است متوجه علائم مخفی بیماری پارکینسون شود، مانند کاهش ژست یا یک لرزش دقیق وقتی که او در حال تاریخچه گرفتن است.

 عوارض

نیمی از بیماران با بیماری پارکینسون به طرف افسردگی می روند. در برخی از موارد ، افسردگی ممکن است ماه ها یا حتی سالها قبل از تشخیص بیماری پارکینسون وجود داشته باشد. اگرچه محدودیتهای فیزیکی در نتیجه این بیماری می تواند تنش زا و موجب سرخوردگی شود، افسردگی در فردی با بیماری پارکینسون که عمولا یک واکنش به بیماری و عدم توانایی نیست. در عوض، این به علت تغییرات زمینه ای در مغز در ارتباط با خود بیماری می باشد.بعلاوه برخی افراد با بیماری پارکینسون در نهایت دچار دمانس مغزی می شوند، وضعیتی که در آن حافظه را از دست میدهند، قضاوت  و تغییرات شخصیتی مختل میگردد.

 داروهای مصرفی برای بیماری پارکینسون همچنین می تواند موجب بروز عوارضی شود، مانند حرکات غیر ارادی بازوها و پاها( دیسکینزی)، هذیانات، خواب آلودگی، و سقوط فشار خون در زمانی که فرد ایستاده است.

 دیگر عوارض بیماری پارکینسون شامل:

   اشکال در بلع و جویدن. در مراحل اخر بیماری، ماهیچه هایی که برای بلع استفاده می شوند در گیر میگردند، و خوردن را بسیار مشکل میکنند.

   مشکلات ادراری. بیماری پارکینسون می تواند هم بی اختیاری ادراری و هم نگه داری ادرار دهد. اغلب داروهایی که برای درمان بیماری استفاده می شوند، بخصوص داروهای آنتی کولینرژیک ، می توانند فرد را دچار نگه داشت ادرار کنندو ادرار کردن را سخت کنند.

  یبوست. افراد زیادی با بیماری پارکینسون دچار یبوست میگردند چون سیستم گوارشی اهسته کار میکند. یبوست همچننین می تواندعارضه داروهای مصرفی برای درمان نیز باشد.

   مشکلات خواب. افراد با بیماری پارکینسون اشکال در بخواب رفتن دارند و ممکن است چند بار در شب بیدار شوند. آنها دارای خواب های بی آرامی هستند.

ناتوانی جنسی. برخی از افراد با بیماری پارکینسون ممکن است متوجه کاهش میل جنسی شوند. این ممکن است ناشی از عوامل روحی و جسمی باشد، یا این به علت عوامل جسمی به تنهایی باشد.

درمان

 برای خیلی از افراد پاسخ به درمان مهیج باشد. با مرور زمان، هرچند که فواید دارو اغلب کاهش می یابد ، اگر چه نشانه به مقدار کمی بهبود می یابند و تحت کنترل می روند. بعلاوه داروها، پزشک ممکن است توصیه تغییر در شیوه زندگی در شما کند، مانند فیزیوتراپی، غذای سالم و ورزش .

فیزیوتراپی می تواند مفید برای افراد با بیماری پارکینسون باشد- هم در مراحل اولیه و هم در مراحل آخر که بیماری پیشرفت میکند. آن می تواند تحرک را بهبود بخشد، میزان حرکت و قدرت ماهیچه ای را بهتر کند. اگرچه ورزش های بخصوص نمی تواند پیشرفت بیماری را متوقف کند، ، بهبود قدرت ماهیچه ای می تواند کمک به شما در احساس توانایی کند. یک فیزیوتراپیست با شما کار خواهد کرد که راه رفتن و تعادل شما را بهبود بخشد. کار کردن با یک آسیب شناس تلفظ می تواند کمک به بهبود مشکلات با صحبت کردن و بلع کند.

 وقتی که تغییر در شیوه زندگی دیگر مفید نباشد، پزشک شما داروهایی را توصیه خواهد کرد، گاه به تنهایی و گاه به صورت ترکیبی می باشد.

 

در خلال درمان اولیه، عوارض جانبی از کاربی دوپا-لوودوپا معمولا مشکل عمده نمی باشد. هرچند که دارو با پیشرفت بیماری کارآیی کمتری دارد. به عنوان یک نتیجه ، برخی افراد ممکن است تجربه حرکات غیر ارادی داشته باشند وقتی که دارو به حداکثر میزان خونی خود برسد. میزان زمانی که دارو موثر است ممکن است با مرور زمان کوتاه شود و نیاز به تکرار دوز است.

 دیگر مشکل که در ارتباط با استفاده طولانی مدت کاربی دوپا- لودوپا است، اثر خاموش روشنی آن است، که ممکن است ایجاد حرکات در ارتباط با پارکینسون کند و ناگهان و غیر قابل پیش بینی ناپدید شود. دیگر اثرات جانبی ممکن است شامل هذیان و افت فشار خون در حالت ایستاده باشد. برخی افراد ممکن است دچار تهوع با درمان کابی دوپا- لوودوپا شوند.

کاربی دوپا- لوودوپا به افراد با پارکینسون اجازه می دهد که زندگی توام با توانایی بیشتری داشته باشند و در خیلی از موارد برای سالها موثر است. اگونیست های دوپامین اثرات دوپامین در مغز را دارند و موجب می شوند که سلول های عصبی به مقدار کافی به دوپامین موجود پاسخ دهند. اگونیست های دوپامین هم همراه با کاربی دوپا- لوودوپا استفاده می شود و هم در ابتدای بیماری، بخصوص در افراد جوانتر.

 عوارض جانبی اگونیست های دوپامین شبیه به کاربی دوپا– لوودوپا می باشد، اگر چه آنها کمتر موجب حرکات غیر ارادی می شوند و بیشتر موجب هذیان یا بی خوابی می شوند. این داروها همچنین ممکن است خطر  رفتارهای اجباری را مانند تماس جنسی زیاد ، قمار کردن ، و خوردن بیش از حد را بالا ببرد. اگر شما این داروها را مصرف میکنید و شروع به کارهایی کرده اید که خارج از شخصیت شما می باشد با پزشک تماس بگیرید.

 این گروه از داروها شامل بروموکریپتین، پرگولیدpergolide آپومورفین، pramipexole ، ropinirole می باشد. بروموکریپتین و پرگولید اکنون کمتر از زمان های گذشته استفاده میشوند چون این داروها موجب واکنش های التهابی در ریه ها یا دریچه های قلب میگردند. از مصرف داروهای اگونیست دوپامین در صورتی که هذیان یا پریشانی دارید پرهیز کنید.

 –  Selegiline(Eldepryl). این دارو، با یا بدون کاربی دوپا – لوودوپا استفاده می شود، و کمک به جلوگیری از شکست دوپامین طبیعی و دوپامین تشکیل شده توسط لوودوپا میکند. این کار را توسط مهار فعالیت آنزیمی به نام منو آمین اکسیداز ب (MAO-B) – آنزیمی که دوپامین را در مغز متابولیزه میکند . تحقیقات نشان داده است که Selegline ممکن است نیاز به

کاربی دوپا- لوودوپا را برای یک سال به تاخیر بیاندازد، و وقتی که با کاربی دوپا – لوودوپا استفاده شود ممکن است تاثیر آنها افزایش یابد. زمانی فکر میشد که این دارو ممکن است پیشرفت بیماری پارکینسون را کند کند ، اما امروزه مشخص شده است که چنین نیست.

–  مهار کننده های COMT . این داروها تاثیر درمان کاربی دوپا- لوودوپا را بوسیله مسدود کردن آنزیمی که موجب شکسته شدن دوپامین می شود افزایش می دهند. Tolcapone یک مهار کننده COMT قوی است که به راحتی از سد مغزی نخاعی میگذرد..Entacapone یک مهار کننده COMT است که برخی از خصوصیات تولکاپون را دارا می باشد ولی به داخل مغز نمی رود. این کمک به مدیریت تغییرات در پاسخ به کاربی دوپا- لوو دوپا در افراد با بیماری پارکینسون میکند. انتا کاپون موجب مشکلات کبدی نمی شود و اکنون به صورت ترکیب با  کاربی دوپا و لوو دوپا در دارویی به نام stalevo است.

 –  آنتی کولینرژیک ها. این داروها اصلی ترین درمان بیماری پارکینسون قبل از آمدن لوودوپا بودند. به طور کلی، آنها کمک به کنترل لرزش در مراحل اولیه بیماری میکنند. هر چند که، آنها فقط مقدار کمی موثر هستند و اغلب اوقات فواید آنها به وسیله عوارض جانبی آنها مانند خشکی دهان، تهوع، احتباس ادراری _ بخصوص در مردان با پروستات بزرگ – و یبوست شدید از بین می رود.

آنتی کولینرژیک ها همچنین می توانند موجب مشکلات روحی ، شامل از دست دادن حافظه، گیجی و هذیان شوند. تعدادی از داروهای آنتی کولینرژیک، مانند تری هگزیفینیدیل و بنزتروپین در دسترس هستند. داروی آنتی هیستامین مانند

دیفن هیدرامین و ضد افسردگی ها مانند آمی تریپتیلین خیلی شبیه به آنتی کولینرژیک ها عمل میکنند، و پزشکان ممکناز آنها در بیمارانمسن تر که تحمل آنتی کولینرژیکها را ندارند استفاده کنند.

 –  آمانتادین. پزشکان ممکن است این داروی ضد ویروس را به تنهایی برای راحتی کوتاه مدت در مراحل اولیه بیماری پارکینسون ملایم استفاده کنند. آمانتادین همچنین ممکن است اضافه به درمان کاربی دوپا- لوودوپا در افراد در مراحل انتهایی بیماری پارکینسون استفاده شود، بخصوص اگر آنها مشکلات با حرکات غیر ارادی بوجود آمده به وسیله کاربی دوپا- لوو دوپا

( دیسکینزی) داشته باشند. عوارض جانبی شامل زانوهای ورم کرده و ارغوانی شدن پوست می باشد.

 – کو آنزیم Q10 . ساختمان های کوچکی در سلول های شما به نام میتوکندری موادی می سازند که برای کار طبیعی سلول لازم است. یکی از این مواد کو آنزیم Q10 است ، که الکترون ها را در خلال تنفس سلولی منتقل میکند – روندی که طی آن سلول ها انرژی خود را از اکسیژن میگیرند. افراد با بیماری پارکینسون تمایل به داشتن میزان پایین کو آنزیم Q10 دارند ، و تحقیق نشان دلالت بر این دارد که مکمل های کو آنزیم Q10 ممکن است پیشرفت بیماری پارکینسون را در مراحل اولیه کند کند. شما می توانید کو آنزیم Q10  را خریداری کنید ، ولی همه تولیدات ممکن است به اندازه هم موثر نباشند. برای خرید این محصولات با پزشک تماس بگیرید.

جراحی

 زمانی پزشکان به طور مرسوم از جراحی برای درمان بیماری پارکینسون استفاده میکردند. ولی با پیدایش لوودوپا و دیگر داروهای درمانی ، دیدگاه جراحی مورد بازبینی قرار گرفت. روش های زیر ممکن است یک انتخاب باشند در زمانی که نشانه ها با دارو درمانی کنترل نشوند.

 

–  Thalamotomy . این روش برای سال ها برای کاهش لرزش در افراد با بیماری پارکینسون بکار رفته است، تالاماتومی در بر گیرنده خرابی قسمت کوچکی از بافت تالاموس است – مرکز عمده مغزی برای رله پیامها و انتقال حس ها. جراحی ممکن است موجب حرف زدن در گوشی و نامفهوم شود و گاهی اوقات کاهش هماهنگی وقتی که هر دو سمت مغز صورت گیرد . به این دلیل ، معمولا در یک طرف مغز صورت میگیرد و فواید به یک طرف بدن محدود می گردد.

 –  Pallidotomy . علاقه جدیدی برای انجام این عمل از زمان پیدایش تکنیکهای تصویری که اجازه به جراحان میداد تا تمرکز بر نواحی که باید درمان شود کنند بوجود آمد. در این شیوه ، از یک جریان الکتریکی برای تخریب قسمت کوچکی از بافت پالیدومglobus pallidus ، قسمتی از مغز که مسئول خیلی از نشانه های بیماری پارکینسون است استفاده می شود. پالیدوتومی می تواند لرزش را بهبود بخشد ، سفتی و حرکات آهسته را با تداخل در شبکه عصبی بین گلوبوس پالیدوس و تالاموس بهتر میکند. بخصوص کمک کننده در حرکات غیر ارادی که به وسیله دارو درمانی ایجاد می شود است .

اگرچه پالیدوتومی مفید برای برخی از جنبه های بیماری پارکینسون است.، این یک علاج نیست و در خیلی از موارد، فواید ممکن است زیاد طول نکشد. بعلاوه، جراحی خطرات نیز به همراه خواهد داشت، شامل نحوه صحبت در گوشی، ضعف و ناتوانی و مشکلات بینایی، بخصوص وقتی که در دو طرف مغز صورت گیرد.

 – تحریک عمقی مغز. یک وسیله کاشتنی در مغز اکنون به طور وسیعی استفاده می شود که کمک به کنترل خیلی از نشانه های بیماری پارکینسون میکند. تحریک کننده عمقی مغز شامل دستگاهی شبیه به ضربان سازpacemaker است که در قفسه سینه کار گذاشته می شود و نوسانات الکتریکی را از طریق یک سیم به الکترودهای ظریفی که در عمق مغز قرار دارند می فرستد. مرکز اختصاصی مغز که مورد هدف است، هسته زیر تالاموس، کنترل خیلی از اعمال حرکتی را به عهده دارد.

 به ندرت، این شیوه ممکن است موجب خونریزی مغزی و مشکلات شبیه به سکته مغزی شود. عفونت همچنین می تواند خطری برای تحریک عمقی مغز باشد، و ممکن است در برخی افراد نیاز باشد که برخی از قطعات تعوض شود. بعلاوه، باطری قرار گرفته در زیر قفسه سینه باید هر چند سال به وسیله جراحی تعویض شود. تحریک عمقی مغز برای افرادی که کاربی دوپا- لوو دوپا پاسخ نمی دهند مفید نمی باشد. و وسیله برای افرادی که مشکل با فکر کردن و حافظه دارند استفاده نمی شود چون ممکن است علائم آنها را بدتر کند.

خوردن غذاهای سالم

 خوردن غذاهایی که شامل میوه های تازه، سبزیجات و غلات باشد. این غذاها شامل فیبر زیاد ، که کمک کننده برای جلوگیری از یبوست است. اگر شما از مکمل های فیبری استفاده می کنید، مانند پودر psyllium ، متا موسیل یا سیتروسل ، مطمئن باشید که به مرور اضافه کنید و مایعات به مقدار کافی استفاده کنید. در غیر این صورت یبوست شما بدتر خواهد شد. اگر شما دریافتید که فیبر به نشانه های شما کمک میکند، آن را بر اساس یک برنامه منظم برای بهترین نتیجه استفاده کنید

ورزش

 ورزش منظم مهم است اگر شما بیماری پارکینسون دارید. این کمک به بهبود تحرک شما، تعادل، میزان حرکت و حتی احساس سرخوشی احساسی میکند. پزشک شما و فیزیوتراپی ممکن است توصیه به یک برنامه ورزشی کنند، ولی هیچ کدام از فعالیت ها شامل راه رفتن، شنا یا باغبانی مفید نیست. ورزش های سنگین مانند راه رفتن، پریدن، و رقص ممکن است کمک کننده باشد.

بیماری پارکینسون می تواند احساس تعادل را در شما مختل کند، و راه رفتن را با یک خرامش طبیعی مشکل میکند. این پیشنهادات ممکن است کمک کننده باشند.

چه مواد مغذی در این بیماری موثر هستند؟

- ویتامین‌ها

ویتامینC : یک آنتی اکسیدان است که احتمالا پیشرفت بیماری را کند کرده و نیاز به دارو درمانی را به تعویق می‌اندازد. در یک مطالعه در سال 1979 با تجویز توام 3000 میلی‌گرم ویتامین C و 3200 واحد بین‌المللی ویتامین E در روز، برای بیمارانی که در مراحل اولیه بیماری بودند، پیشرفت بیماری تا بیش از سه سال کندتر شد.

ویتامین E : این آنتی‌اکسیدان به عنوان از بین برنده رادیکال آزاد، سلول‌های مغز را از آسیب‌ حفظ می‌کند. مصرف مقادیر زیاد ویتامین C و E برای این بیماری پیشنهاد می‌شود. این مقادیر به‌طور معمول از طریق مواد غذایی تامین نشده و باید مکمل یاری صورت گیرد.

ویتامین‌های گروه B : نقش بسیار مهمی در عملکرد مغز و فعالیت آنزیم‌ها دارند.

ویتامین B5 : در انتقال سریع پیام از یک سلول عصبی به سلول دیگر دخالت دارد.

ویتامین B3 : گردش خون را در مغز بهبود می‌بخشد، ولی در صورت ابتلا به اختلالات کبدی ، نقرس و یا فشار خون بالا نباید از این ویتامین استفاده کرد.

ویتامین B6 : تولید دوپامین در مغز بستگی به وجود این ویتامین دارد، اما در صورت مصرف لوودوپا نباید این مکمل را مصرف کرد.

- مواد معدنی

سلنیوم: یک آنتی اکسیدان قوی است.

کلسیم: همراه با منیزیم عمل می‌کند و برای انتقال تحریک عصبی مورد نیاز است.

- اسیدهای آمینه

 تیروزین: برای تنظیم و بهبود حالات و رفتار فرد مفید است.

L فنیل آلانین: علائم را کاهش داده و در بهبود افسردگی موثر می‌باشد. در افراد باردار و یا شیرده در موارد اضطراب بی‌مورد، دیابت، فشارخون بالا و یا فنیل کتونوری نباید مصرف شود.      L گلوتامیک اسید: برای انتقال تحریک عصبی مفید می‌باشد.

- Ginkgo Biloba : این عصاره از برگ‌های خشک درخت جینگو به دست می‌آید که بومی ایران نیز هست. اثرات بسیار مفیدی از این گیاه دیده شده، از جمله بهبود گردش خون و اکسیژن برای بهتر شدن عملکرد مغز، کاهش کرامپ‌پا، لرزش، رعشه و افزایش احساس بهبودی.

 

توصیه‌های تغذیه‌ای

تاکید بر مصرف مواد غذایی حاوی فنیل آلانین: از آنجا که اسید آمینه- L فنیل آلانین ممکن است به کاهش علائم بیماری پارکینسون کمک کند، مواد غذایی مانند بادام، مغزها، ماهی، گردو، کدوتنبل، کنجد، لوبیا، نخود و عدس را در رژیم غذایی خود بگنجانید.

در صورت مصرف لوودوپا باید دریافت ویتامین B6 کنترل شود: ویتامین B6 ممکن است با اثرات این دارو تداخل پیدا کند.

بنابراین در صورت استفاده از این دارو باید میزان دریافت مواد غذایی حاوی ویتامین B6 مانند: موز، ماهی، گوشت، جگر، جودوسر، بادام‌زمینی، سیب‌زمینی و غلات کامل کنترل شود.

تغییر سبک زندگی

ورزش: فعالیت جسمانی و داشتن تمریناتِ متوسط روزانه می‌تواند به عملکرد طبیعی عضلات کمک کند. تمرینات انتخابی مثل قدم زدن ، آهسته دویدن، شنا و حرکات کششی سبب حرکت عضلات و پمپ قلب می‌شود.

سموم: آفت کش‌ها، پاک‌کننده‌ها و سایر ترکیبات شیمیایی که به‌طور معمول در محیط زندگی استفاده می‌شوند، با بیماری پارکینسون ارتباط دارند. اگر چه ممکن است قرار گرفتن در معرض چنین موادی مکرر نباشد، ولی حتی مقادیر کم آنها هم می‌تواند مشکلاتی را در بچه‌ها، کهنسالان و افراد بیمار ایجاد کنند.

سپاس از 3 وجود مقدس:

1-      آنهایی که ناتوان شدند تا ما به توانایی برسیم.

 2- موهایشان سفید شد تا ما رو سفید شویم.

2-      عاشقانه سوختند تا گرما بخش وجود ما و روشنگر را همان باشد.

 پدرانمان ، مادرانمان ، استادانمان  

---

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه بیست و ششم فروردین ۱۳۹۵ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

بیماری آلزایمر و درمان دارویی و گیاهی

 … بیماری آلزایمر و درمان دارویی و گیاهی

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

 

حمد و سپاس بی کران پروردگار یکتا را که هستی مان بخشیده و به طریق علم و دانش رهنمون مان شد و به همنشینی رهروان علم و دانش مفتخر مان نمود و استفاده از علم و معرفت را روزی مان ساخت. در سالِ 1931 روان شناس و عصب شناسِ آلمانی "الویس آلزایمر" اولین موردِ این بیماری را کشف و در مورد آن نوشت، که بعدها به بیماری آلزایمر معروف شد. بیمار یک زنِ 90 ساله بود به اسم آگوست دتر". الویس آلزایمر" این زن را از زمانِ بستری شدنش در آسایشگاهی در شهر فرانکفورت تا زمانِ مرگ او در سالِ ۱93۱ همراهی کرد.

بیماری آلزایمرچیست؟ به انگلیسی (Alzheimer's disease) که به اختصار آلزایمر خوانده می شود، یک نوع اختلال عملکرد مغزی است که بتدریج توانایی های ذهنی بیمار تحلیل می رود. بارزترین تظاهر زوال عقل اختلال حافظه است. اختلال حافظه معمولاً بتدریج ایجاد شده و پیشرفت می کند. در ابتدا اختلال حافظه به وقایع و آموخته های اخیر محدود می شود ولی بتدریج خاطرات قدیمی هم آسیب می بینند. بیمار پاسخ سئوالی را که چند لحظه قبل پرسیده است فراموش می کند و مجدداً همان سؤال را می پرسد. بیمار وسایلش را گم می کند و کجا گذاشته است. در خرید و پرداخت پول دچار مشکل می شود و نمی تواند حساب دارائیش را نگه دارد. بتدریج در شناخت دوستان و آشنایان و نام بردن اسامی آنها نیز مشکل ایجاد می شود. کم کم مشکل مسیر یابی پیدا شده و اگر تنها از منزل بیرون برود ممکن است گم شود. در موارد شدیدتر حتی در تشخیص اتاق خواب، آشپزخانه، دستشویی و حمام در منزل خودش هم مشکل پیدا می کند. بروز اختلال در حافظه و روند تفکر سبب آسیب عملکردهای اجتماعی و شخصی بیمار شده و در نتیجه ممکن است سبب افسردگی، عصبانیت و پرخاشگری بیمار شود .یکی از مشکلات زوال عقل بروز توهم و هذیان است. مللاً بیمار فکر کند همسرش به وی خیانت کرده است و یا همسایگان و پرستارش قصد آسیب رساندن و توطئه علیه وی را دارند. بیمار ممکن است به فرزندانش بدبین شود. گاهی اوقات بیمار افرادی را که نیستند می بیند مللاً والدین فوت شده یا اقوام دیگر . در موارد شدید بیمار برای انجام کارهای اولیه شخصی نیاز به کمک پیدا می کند و ممکن است توانایی کنترل ادرار و مدفوع را هم از دست دهد. بیمار دچار زوال عقل ممکن است در تکلم و یافتن کلمات مناسب مشکل پیدا کند و در نتیجه کم حرف و گوشه گیر شود. در موارد پیشرفته تر بیمار آگاهیش را نسبت به بیماری از دست داده و نمی داند دچار ناتوانی در انجام برخی کارها است و ممکن است کارهای خطر ساز انجام دهد. بتدریج ممکن است توانایی حرکتی بیمار هم دستخوش آسیب شده و مکرراً تعادلش را از دست داده زمین بخورد . آلزایمر رایج ترین شکل زوال عقل است. علائم این بیماری با از دست دادن قدرت حفظ اطلاعات بخصوص حافظه موقت در دوران پیری آغاز شده و به تدریج با از دست دادن قدرت تشخیص زمان، افسردگی، از دست دادن قدرت تکلم، گوشه گیری و سرانجام مرگ در اثر ناراحتی های تنفسی حادث می گردد. مرگ پس از پنج تا ده سال از بروز علائم اتفاق می افتد؛ اما بیماری حدود بیست سال قبل از ظهور علائم آغاز شده است. این بیماری با از دست رفتن سیناپسهای نورونها در برخی مناطق مغز، نکروزه شدن سلول های مغز در مناطق مختلف سیستم عصبی، ایجاد ساختارهای پروتئینی کروی شکلی به نام پلاک های پیری (SP) در خارج نورون های برخی مناطق مغز و ساختارهای پروتئینی رشته های به نام NFT در جسم سلولی نورون ها، مشخص می شود. این بیماری علاج ناپذیر را اولین بار روانپزشک آلمانی به نام اَلویز آلزایمر در سال 1906میلادی معرفی کرد. غالباً این بیماری در افراد بالای 65 سال بروز می یابد؛ گرچه آلزایمر زودرس )با شیوع کمتر( ممکن است زودتر از این سن رخ دهد. در سال2006 میلادی 6/26 میلیون نفر در جهان به این بیماری مبتلا بودند و پیش بینی می شود که در سال 2050 میلادی از هر 85 نفر یک مبتلا به آلزایمر وجود داشته باشد.

روز جهانی آلزایمر:

همه ساله روز21 سپتامبر یا30 شهریور به مناسبت روز جهانی آلزایمر در دنیا مراسم و همایش های مختلف بر گزار می شود. شعار سال 2008 این روز (No time to lose)است، به این معنی که زمانی برای تلف کردن نداریم . پنج درصد جمعیت ۱۰ ساله و بالاتر به بیماری آلزایمر متوسط تا شدید مبتلا هستند واین در حالیست که ۱۹ تا ۱۰ درصد سالمندان در همین گروه سنی از بیماری آلزایمر خفیف رنج می برند. پروتئنهای آمیلوئیدی : در بیماری آلزایمر ساختارهای پروتئینی کروی شکلی در خارج نورون های برخی مناطق مغز و ساختارهای پروتئینی رشته ای در جسم سلولی نورون ها، تشکیل می شود. این ساختارهای پروتئینی که به آنها اجسام آمیلوئیدی گفته می شود، در الر برخی تغییرات در پروتئومسلول های عصبی وبهم خوردن تعادل و تغییر در میزان و یا ساختار پروتئین های پرسینیلین، آپولیپوپروتئین E ، سینوکلئین، و پپتید آمیلوئیدبتا یکی از مهم ترین پروتئین هایی که در ایجاد آلزایمر نقش دارد، پروتئین پیش ساز آمیلوئید (APP)نام دارد. این پروتئین در سلول های دستگاه عصبی بیان می شود و در اتصال سلول ها به هم، تماس سلول ها و اتصال به ماتریکس خارج سلولی و اسکلت سلولی نقش دارد.

پروتئین APP به وسیله سه نوع آنزیم پروتئولیتیک پردازش می شود. آنزیم های آلفا، بتا و گاما سکرتاز، به ترتیب پروتئین - APP را دراسیدهای آمینه ۱۷۱ ،۱۷۵ و711 برش می دهند. با الر آنزیم های گاما و بتا سکرتازبلا بر پروتئین APP ، به ترتیب،پپتیدهایی به نام آمیلوئیدبتا 40 )دارای 40 اسید آمینه( وآمیلوئیدبتا 42 )دارای 42اسیدآمینه( ایجاد می شوند. در حالت عادی مقدار این قطعات در سلول ها کم است و به سرعت تجزیه می شود؛ اما اگر در پروتئوم سلول های عصبی این تعادل بر هم بخورد و مقدار این قطعات افزایش یابد، ساختارهای پروتئینی کروی و درنتیجه آلزایمر ایجاد می شود. در بیماران مبتلا به سندروم داون( تریزومی21 ( میزان بیان پروتئین APP افزایش می یابد و علائمی شبیه آلزایمرمشاهده می شود که ممکن است به علت افزایش مقدار پپتید آمیلوئید بتا 42 باشد؛ زیرا ژن پروتئین APP بر روی کروموزوم21قرار دارد . درمان بیماری آلزایمر افرادی که در مرحله ی پیش رفته ی آلزایمر هستند ممکن است توانایی راه رفتن، حرف زدن و یا واکنش نشان دادن به دیگران را از دست بدهند. سرانجام ممکن است بیماری مانع فعالیت های حیاتی مانند بلعیدن شود. در این مرحله پزشکان مراقبت در بیمارستان را موثر تر می دانند، زیرا امکان تجویز مسکن ها و مراقبت ویژه ازبیماران در آنها راحت تر انجام می شود. در حال حاضر درمان بیماری آلزایمر بیشتر شامل درمان های علامتی، درمان اختلالات رفتاری و داروهای کاهنده سیر پیشرفت بیماری است . درمان های غیر دارویی:از راه های غیر دارویی کاستن از پرخاشگری و بیقراری، شناسایی و رفع عللی است که سبب پرخاشگری بیمار می شود. مللاً از تغییر محیط زندگی و جابجا کردن وسایل وی باید اجتناب کرد. گاهی اوقات حضور افراد بیگانه و ناآشنا سبب ترس و بی قراری وی می شود. ماساژ بیمار و معطر کردن محیط و موزیک آرام در برخی بیماران سبب کاهش بیقراری می شود. ورزش های سبک و کارهای ساده ملل قدم زدن یا حتی کندن علف های هرز باغچه می تواند سبب آرامش بیمار شود. درمانهای دارویی: گرچه هنوز درمانی برای بیماری آلزایمر وجود ندارد اما با استفاده از داروها می توان سیر پیشرفت بیماری را کم کرد و از شدت اختلال حافظه و مشکلات رفتاری بیمار کاست.

داروهای مورد تایید برای بیماری آلزایمر شامل موارد زیر است . داروهای آرامبخش و ضد جنون: اگر با روش های غیر دارویی نتوان رفتارهای آزاردهنده، بی قراری و پرخاشگری بیمار را کمتر کرد می توان از داروهای جدید ضد جنون ملل اولانزاپین، کوتیاپین و ریسپریدون استفاده کرد. گاهی اوقات افسردگی سبب پرخاشگری بیمار است که با استفاده از داروهای ضد افسردگی مثل فلوکستین می توان آن داروهای ضد کولین استراز: در بیماری آلزایمر مقدار استیل کولین که یکی از واسطه هایی شیمیایی مداخله گر در حافظه است کم می شود. داروهای مختلفی برای افزایش مقدار استیل کولین پایانه های عصبی استفاده می شوند از جمله ریواستیگمین (Exelon) ، دانپزیل (Aricept) ، و گالانتامین (Razadyne) این داروها سبب بهبود حافظه، عملکردشناختی و عملکرد اجتماعی بیمار می شوند. این داروها تا حدودی رفتارهای غیر طبیعی بیمار را نیزاصلاح می کنند. مشکل عمده این داروها عوارض گوارشی، تهوع، استفراغ، دل پیچه و اسهال است که با افزایش تدریجی دارو، مصرف همراه صبحانه و شام و با مایعات یا آب میوه از شدت عوارض کاسته می ممانتین (Ebixa, Namenda): داروی دیگری که در درمان موارد متوسط تا شدید بیماری آلزایمر استفاده می شود و تا حدودی هم الرات محافظتی بر روی سلولهای مغزی دارد ممانتین است. این دارو نیز سبب بهتر شدن توانایی شناختی و حافظه بیمار می شود.گیجی و منگی مهمترین عوارض این دارو هستند. دارو را میتوان همراه با غذامصرف کرد. داروها مختلف شیمیایی و گیاهی وجود دارند که بر اساس برخی مطالعات برای بیماری آلزایمر توصیه شده اند اما الر بخشی آنها هنوز به تایید نرسیده است. ویتامین ها ملل ویتامین E ، ویتامین های گروه ب، امگا 9، استروژن، جینکوبیلوبا،داروهای ضد التهاب مثل بروفن از این دسته داروها هستند . رژیم غذایی سالم شامل مصرف روزانه سبزی و میوه و کاهش مصرف چربی های اشباع به علاوه مصرف مناسب مواد غذایی حاوی ویتامین های A، C و E یکی از راه های مهم پیشگیری از آلزایمر است . گاما سکرتاز سابق برای درمان آلزایمر مورد آزمایش قرار گرفته بود.

مریم گلی ( Salvia officinalis):

گیاهی است بوته ای با ساقه منشعب و پوشیده از برگ های باریک در انتهای ساقه های خوشه ای از گل های آبی رنگ می روید. ساقه ها عطری خوشایند و طعم تلخ دارد. مسکن و برطرف کننده درد است. و اسانس رقیق آن را برای کاهش سردرد به شقیقه ها می مالند. اسانس آرام بخش و نشاط آور در عطریات و فرآورده های آرایشی و بهداشتی به کار برده می شود. به علاوه مریم گلی یک تقویت کننده حافظه بسیار قدرتمند می شود. این گیاه، هزاران سال است که در درمان بیماری های مغزی و عروقی مورد استفاده قرار می گیرد ترکیبات استخراج شده از ریشه ی گیاه مریم گلی از آنزیم های بازدارنده آنزیم استیل کولین استراز می باشند. ضعف حافظه ناشی از بیماری آلزایمر با افزایش فعالیت آنزیم استیل کولین استراز در ارتباط می باشد. افزایش فعالیت آنزیم استیل کولین استراز، منجر به کاهش میزان استیل کولین در نورون های کولینرژیک و نیز غیر کولینرژیک مغز می گردد. در مغز بیماران مبتلا به آلزایمر، پلاک هایی به نام پلاک های امیلوییدی تشکیل می گردند. پروتئین آمیلوئید بتا، جزء اصلی ساختار تشکیل دهنده ی این -پلاک های آمیلوئیدی می باشد. این پروتئین عمر کرد آنزیم استیل کولین استراز را در اطراف پلاک های آمیلوئیدی افزایش می دهد. استفاده از گیاه مریم گلی، از افزایش فعاگیاهی است بوته ای با ساقه منشعب و پوشیده از برگ های باریک در انتهای خوشه ای از گل های آبی رنگ می روید. ساقه ها عطری خوشایند و طعم تلخ دارد. مسکن و برطرف کننده درد است. و اسانس رقیق آن را برای کاهش سردرد به شقیقه ها می مالند. اسانس آرام بخش و نشاط آور در عطریات و فرآورده های آرایشی و بهداشتی به کار برده می شود. به علاوه مریم گلی یک تقویت کننده حافظه بسیار قدرتمند محسوب می شود. این گیاه، هزاران سال است که در درمان بیماری های مغزی و عروقی مورداستفاده قرار می گیرد ترکیبات استخراج شده از ریشه ی گیاه مریم گلی از آنزیم های بازدارنده آنزیم استیل کولین استراز می باشند. ضعف حافظه ناشی از بیماری آلزایمر با افزایش فعالیت آنزیم استیل کولین استراز در ارتباط می باشد. افزایش فعالیت آنزیم استیل کولین استراز، منجر به کاهش میزان استیل کولین در نورون های کولینرژیک و نیز غیرکولینرژیک مغز می گردد. در مغز بیماران مبتلا به آلزایمر، پلاک هایی به نام پلاک های امیلوییدی تشکیل می گردند. پروتئین آمیلوئید بتا، جزء اصلی ساختار تشکیل دهنده ی این -پلاک های آمیلوئیدی می باشد. این پروتئین عمر کرد آنزیم استیل کولین استراز را در اطراف پلاک های آمیلوئیدی افزایش می دهد. استفاده از گیاه مریم گلی، از افزایش فعالیت آنزیم استیل کولین استراز در اطراف پلاک های امیلوئیدی جلوگیری نموده و بدین واسطه نیز مریم گلی می تواند به عنوان یک مهار کننده آنزیم استیل کولین استراز برای کمک به درمان بیماری آلزایمر مورد استفاده قرار بگیرد.

زعفران (( Crocus sativu

از ادویه های مورد استفاده در کلیه منازل است که خواص درمانی بسیار گوناگونی دارد. قسمت مورد استفاده این گیاه انتهای خامه و کلاله گل است. مهمترین خاصیت زعفران که از قدیم مورد توجه بوده، درمان افسردگی است. زعفران از رسوب پلاکت های آمیلوئید در بیماران مبتلا به آلزایمر جلوگیری می کند. بنابراین باعث تقویت حافظه می شود. مصرف روزانه زعفران توانایی یادگیری و حافظه را به طور قابل توجهی افزایش می دهد. زعفران بوی قوی و طعمی تلخ دارد، باعث تحریک اعصاب شده، الر مسکن دارد و دارای خاصیت آرام بخشی و خواب آوری است و اگر می خواهید همیشه شاد و خندان باشید، زعفران بخورید. با توجه به این مواد معطرگیاه در حالت پودر شده، بسیار سریع تر از پودر نشده آن تبخیر می شود پس بهتر است زعفران را تا موقع مصرف پودر نکنید یا در صورت پودر کردن، در ظرف در بسته نگه داری کنید. مصرف زیاد زعفران برای بدن مضر است و در زنان باردار تنها در مقادیر بسیار محدود قابل استفاده می

بادرنجبویه ( Mellissa officinal):

گیاهی علفی، پایا، پرشاخه و پرپشت، ساقه های راست و برگ های متناوب بیضی شکل و گل هایی با کاسبرگ های رنگی اول زردرنگ بعد سفید و سپس به بنفش تبدیل می شوند.تمام گیاه پوشیده از پرزهای ریز بوده و عطر لیموی تندی از خود متصاعد می کند. این گیاه در اکلر مناطق کشور از جمله تهران، گیلان، آذربایجان و کردستان می روید. اندام دارویی بادرنجبویه برگ های آن است که خاصیت آرام بخش و خواب آور داشته و در مواردی تسکین دهنده درد معده و سرگیجه می باشد. علاوه بر آن سبب کاهش تعداد ضربان قلب می شود و بهترین دارو برای اشخاصی است که هنگام اضطراب دچار ناراحتی معده می شوند. یافته های جدید محققان حاکی از آن است که این گیاه الر قابل توجهی در کاهش علایم آلزایمر دارد. باید در مصرف آن در هنگام اختلالات تیروئیدی احتیاط گردد. تولید اولین داروی گیاهی ضد آلزایمر در ایران: ستاد توسعه علوم و فناوری، گیاهان دارویی و طب سنتی با حمایت از شرکت‌های دانش بنیان فعال در این حوزه موفق به تولید اولین داروی گیاهی کاهش دهنده علایم بیماری آلزایمر با نام "سافروتین" شد ضمن آنکه به زودی داروخانه گیاهان دارویی در کشور از سوی این ستاد راهبردی راه اندازی می‌شود.

آلزایمر و تغذیه:

پژوهشگران دانشگاه پزشکی شیکاگو با بررسی عادت غذایی ۱۹۹۹ نفر دریافتند که آن دسته از افرادی که دچار مشکلات فراموشی و نظایر آن نیستند، در عادت غذایی خود غذاهای سرشار از ویتامین ای گنجانده اند. ویتامین ای، رادیکال های آزاد را که محتملا" می توانند به سلول های مغز آسیب بزنند، مهار می کند . هنوز راه لابت شده ای برای جلوگیری از ابتلاء به آلزایمر وجودندارد، چراکه عامل و یا عوامل اصلی این بیماری ناشناخته است . با این حال یکی از بهترین راههایی که امروزه برای پیشگیری از ابتلاء به آلزایمر بیان می شود، همان راههایی است که برای کاهش خطر ابتلاء به بیماری های قلبی بیان می شوند . کنترل موارد مهمی که برسلامت قلب تالیر دارد، مانند، فشارخون بالا، چاقی و دیابت ممکن است بتواند به پیشگیری از ابتلاء به آلزایمر کمک کند . افزایش تحرک و فعالیت جسمی، روابط اجتماعی و رژیم غذایی سالم می تواند، خطر ابتلاء به آلزایمر را کاهش دهد . سپاس از 3 وجود مقدس: 3- عاشقانه سوختند تا گرما بخش وجود ما و روشنگر را همان باشد. 1- آنهایی که ناتوان شدند تا ما به توانایی برسیم. 2- موهایشان سفید شد تا ما رو سفید شویم. پدرانمان ، مادرانمان ، استادانمان   
         

---

نوشته شده در تاریخ شنبه چهاردهم فروردین ۱۳۹۵ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

بررسی دارو های استروئیدی در باشگاه های ورزشی بر ارگان های مختلف

بررسی دارو های استروئیدی  در باشگاه های  ورزشی بر ارگان های مختلف

        دکتر حسین جعفری: عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

به نام خداوند گاری که نعمت نفس را بر ما ارزانی داشت باشد که در هر نفسی  بجا آوریم شکر، بی همتایی اش را

استروئیدهای آنابولیک موادی مصنوعی هستند که ساختمان شیمیایی آنها شبیه هورمون های جنسی

مردانه (آندروژن ها) است و به این خاطر نقش های زیستی این هورمون ها را تقلید می کنند.

آنها رشد ماهیچه های اسکلتی (اثرات آنابولیک) و نمو خصوصیات جنسی مردانه (اثرات آندروژنی) را تقویت می کنند و اثراتی دیگری نیز دارند. بنابراین ، واژه « استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک » نام مناسب تری برای این ترکیبات است.به هرحال، استفاده از واژه استروئیدهای آنابولیک مرسوم شده است.

مکمل های استروئیدی چیست

مکمل هایی مانند دی هیدرواپی اندرسترون(DHEA) و اندروستن دیون (آندرو) می توانند در بدن به تستوسترون یا ترکیبات همانند آن تبدیل شوند. از این رو، برخی عقیده دارند که آنها اثر آنابولیک دارند و از آنها استفاده می کنند.

اما اینکه چنین تبدیلی، تستوسترون کافی را برای رشد ماهیچه ها فراهم می کند یا خود این ترکیبات رشد ماهیچه ها را تقویت

می کنند،روشن نیست

 

در مورد اثرهای جانبی این ترکیبات نیز اطلاعات اندکی در دست است. به هر حال اگر مقدار زیادی از این ترکیبات مصرف شود به طوری که سطح تستوسترون در بدن افزایش چشمگیری پیدا کند، این مواد نیز همانند استروئیدهای آنابولیک اثرهای جانبی خواهند داشت.

تاریخچه: استروئیدهای آنابولیک در دهه ۱۹۳۰ میلادی جهت درمان کم کاری غدد جنسی مردان ساخته شدند. در این بیماری بیضه ها به مقدار کافی تستسوسترون تولید نمی کنند. در نتیجه رشد ونمو واعمال جنسی بیمار مختل می شود. کاربرد اصلی این مواد در پزشکی، درمان به تأخیر افتادن بلوغ ، بعضی انواع ناتوانی جنسی و تخفیف ضعف و تحلیل بدن طی عفونت HIVویروس ایدز و بیماری های دیگر است.

در دهه ۱۹۳۰ میلادی دانشمندان دریافتند استروئیدهای آنابولیک می توانند رشد ماهیچه های اسکلتی را در جانوران آزمایشگاهی تقویت کنند. پس از این کشف، نخست وزنه برداران و بدن سازان و سپس ورزشکاران سایر رشته های ورزشی از این ترکیبات استفاده کردند. به این ترتیب، استفاده نادرست از استروئیدها چنان در میان ورزشکاران شایع شد که بر نتایج مسابقات تأثیر گذاشت. تاکنون بیش از ۱۰۰ نوع استروئید آنابولیک تولید شده است.

چگونگی مصرف استروئیدهای آنابولیک :

برخی استروئیدهای آنابولیک به صورت خوراکی، برخی به صورت تزریق درون ماهیچه یی و برخی نیز به صورت ژل و کرم (که روی پوست مالیده می شوند) مصرف می شوند. از آنجا که استفاده کنندگان از این استروئیدها معتقدند اثری که مصرف چند استروئید مختلف بر اندازه ماهیچه ها دارد،از مصرف جداگانه آنها بیشتر است، به طور معمول از دو یا چند استروئید آنابولیک مختلف استفاده می کنند و از مخلوطی از استروئیدهای خوراکی، تزریقی و پمادهای پوستی بهره می گیرند.

مقداری که مصرف می شود ممکن است 10 تا 100 برابر از مقداری که برای اهداف پزشکی تجویز می شود، بیشتر باشد. مصرف کنندگان استروئیدهای آنابولیک اغلب مقدار مصرف خود را طی یک دوره 6 تا 12 هفته یی افزایش می دهند. آنها در آغاز دوره از مقدار اندکی استفاده می کنند و به کندی مقدار مصرف را بالامی برند. در نیمه دوم دوره، این مقدار به کندی کاهش داده می شود تا به صفر برسد.

گاهی در ادامه این دوره، دوره دیگری را پی می گیرند که در آن شخص بدون استفاده از دارو به ورزش خود ادامه می دهد. آنان معتقدند این شیوه،امکان میزان شدن بدن با مقدار بالای استروئیدها را فراهم می سازد، اما این باورها هنوز به صورت علمی بررسی نشده اند.

روش های مصرف شامل موارد زیر هستند:

روش دوره ای: در این روش دارو در یک دوره زمانی دریافت شده و سپس برای یک دوره قطع می شود چرا که اعتقاد بر این است که دوره فاقد دارو به بدن اجازه بازسازی سطوح نرمال هورمون را می دهد.

روش منشوری: دریافت دوزهای دارو در دوره های شش تا دوازده هفته ای. در این روش دارو با دوز پایین شروع شده و سپس به تدریج افزایش می یابد و پس از آن دوز دارو کاهش می یابد تا به صفر برسد. اعتقاد بر این است که این روش اجازه تطابق بدن را با دوزهای بالا می دهد.

روش متراکم: دو نوع یا بیشتر استروئید در این روش دریافت می شود. اشکال خوراکی و تزریقی دارو با هم تلفیق می شوند، چرا که تداخل داروهای مختلف اثر آنها را افزایش می دهد.

آثار ناشی از مصرف : آثار جسمانی : کلفت شدن صدا، رویش موی مردانه بر سطح بدن، تاس شدن سر، جوش های چرکی، بسته شدن زودرس صفحات رشدی استخوانی و در نتیجه کوتاهی قد و کاهش تولید اسپرم. ب ه دلیل تغییر در میزان چربی های مفید و افزایش خطر عوارض قلبی ناشی از آن نیز خطرناک هستند . انفارکتوس قلبی، بزرگ شدن قلب، اثرات کبدی و یرقان، تومورهای خوش خیم و بدخیم کبد، سرطان پروستات، کوچک شدن حجم بیضه ها، بزرگ شدن پستان ، قاعدگی نامنظم و اختلال در خواب. آثار روانی :تحریک پذیری، خشونت، شیدایی، افسردگی، هذیان های بدبینی و بزرگ منشیعوارض در زنان اکثراًغیر قابل بازگشت است .

استفاده نادرست از استروئیدهای آنابولیک با اثرات جانبی متنوعی ارتباط دارند. بعضی از این اثرات از نظر ظاهری ناخوشایند هستند، مانند آکنه (التهاب موضعی پوست که به ظهور جوش یا زخم هایی بر پوست می انجامد) ونمو پستان ها در مردان . بعضی زندگی مصرف کننده را به خطر می انجامد، مانند حملات قلبی وسرطان کبد. بیشتر این اثرات در صورت توقف مصرف دارو برگشت پذیرند، اما بعضی از آنها پایدار ودایمی هستند.

اثر بردستگاه هورمونی

استفاده نادرست از استروئیدهای آنابولیک در تولید عادی هورمون ها اخلال ایجاد می کند و باعث تغییرات برگشت پذیر و برگشت ناپذیر می شود. تغییرات برگشت پذیر عبارتند از: کاهش تولید اسپرم وتحلیل رفتن بیضه ها.

تغییرات برگشت ناپذیر عبارتند از: ریزش مو و بزرگ شدن پستان ها. در یک مطالعه روی مردان بدن ساز مشخص شد که بیش از نیمی از آنان به تحلیل بیضه ها و بقیه به بزرگ شدن پستان ها دچار هستند. محققان معتقدند، بزرگ شدن پستان ها به علت به هم خوردن تعادل عادی هورمون ها ، رخ می دهد.

استروئیدهای آنابولیک در زنان باعث مرد نمایی می شود. اندازه پستان ها وچربی بدن کاهش می یابد، پوست زمخت وکلفت می شود. صدا کلفت و مردانه می شود. همچنین، با وجود ریزش موی سر، رشد بیش از اندازه مو در بخش های دیگر بدن دیده می شود. در صورت ادامه مصرف استروئیدهای آنابولیک، بعضی از این اثرات برگشت ناپذیر می شود.

افزایش مقدار تستوسترون و دیگر هورمون های جنسی که در دوران بلوغ صورت می گیرد باعث جهشی عادی در رشد می شود. پس از آن، وقتی این هورمون ها به مقدار معینی رسیدند، باعث توقف رشد استخوان ها می شوند. در این حالت این فرد به بیشترین حد ارتفاع خود می رسد و پس از آن رشد طولی بیشتری نخواهد داشت. وقتی استروئیدهای آنابولیک نادرست استفاده شوند، مقدار هورمون جنسی بالا می رود که باعث توقف رشد استخوان ها پیش از زمان عادی می شود.

استفاده نادرست از استروئیدهای آنابولیک با بیماری قلبی عروقی از جمله حمله قلبی وسکته حتی در ورزشکاران جوان (زیر ۳۰ سال) مرتبط است. این مواد با تغییر میزان لیپوپروتئین ها که کلسترول را در خون جابجا می کنند، به این مشکلات می انجامند.

استروئیدها، بخصوص نوع خوراکی آنها، میزان لیپوپروتئین کم چگال کلسترول بد (LDL) را افزایش ومیزان لیپوپروتین پرچگال کلسترول خوب (HDL) را کاهش می دهند. LDL بالا و HDL پایین خطر آتروسکلروز را افزایش می دهد. در این عارضه  مواد چرب درون سرخرگ ها رسوب می کنند وجریان خون را با مشکل رو به رو می سازند. اگر خون کافی به قلب نرسد، شخص ممکن است به حمله قلبی و اگر خون کافی به مغز نرسد، به سکته مغزی دچار شود.

استروئیدها خطر شکل گیری لخته را در رگ های خونی افزایش می دهند. این امر می تواند باعث اختلال در جریان خون وآسیب ماهیچه قلب شود. در نتیجه ، قلب خون را بخوبی پمپ نمی کند

مصرف استروئیدهای آنابولیک با سرطان کبد وشکل گیری کیست های پر از خون در این اندام ارتباط دارد. پاره شدن این کیست ها باعث خونریزی داخلی می شود.

آکنه (التهاب موضعی پوست که با جوش های صورت همراه است) کیست ها وپوست وموی چرب از عوارض استفاده نادرست از استروئیدهای آنابولیک است.

بسیاری از کسانی که استروئیدهای آنابولیک تزریقی مصرف می کنند، از سرنگ های غیر استریل استفاده می کنند یا آن ها را به صورت اشتراکی به کار می برند.به علاوه بعضی از این مواد به طور غیر قانونی و در شرایط غیر استریل تهیه می شوند. این عوامل خطر عفونت های ویروسی مانند ایدز و هپاتیت را افزایش می دهد. به علاوه عفونت های باکتریایی که می توانند باعث التهاب جدار داخلی قلب و درد وتورم در محل تزریق شوند، ممکن است به وجود آید

اثر استروئیدهای آنابولیک بر رفتار

برخی گزارش کرده اند استروئیدهای آنابولیک، بخصوص در مقادیر بالا، تندخویی وستیزه جویی را تشدید می کنند. بعضی از مصرف کنندگان این مواد گفته اند که آنان اعمال تهاجمی (مانند برخورد فیزیکی ، سرقت مسلحانه یا استفاده از زور برای به دست آوردن چیزی) مرتکب شده اند. برخی نیز گزارش کرده اند به اعمالی مانند دزدی از فروشگاه ها وتخریب دارایی های دیگران دست زده اند. این افراد گفته اند هنگام مصرف استروئیدهای آنابولیک به این گونه اعمال ترغیب می شوند.

بعضی محققان معتقدند استروئیدهای آنابولیک نمی توانند به طور مستقیم در این اعمال دخیل باشند و چون مدتی است تحقیقات پزشکی به ارتباط بین استروئیدها و ستیزه جویی معطوف شده است، این افراد این ارتباط را بهانه ای برای سلب مسؤولیت از خود در قبال این گونه اعمال قرار داده اند.

یک راه برای پی بردن به درست یا نادرست بودن این دوعقیده متفاوت، این است که به گروهی از داوطلبان به مدت چند روز یا چند هفته مقدار زیادی استروئید آنابولیک داد و سپس وضعیت رفتاری آنان را با گروه شاهد مقایسه کرد.تاکنون چهار مطالعه از این نوع انجام شده است. در سه مطالعه مشخص شد که استروئیدهای آنابولیک در مقادیر بالا تندخویی وستیزه جویی را تشدید می کنند، اما در یک مطالعه چنین اثری مشاهده نشد . از این رو، برخی از محققان اظهار داشته اند برخی استروئیدها و نه همه آنها باعث تشدید تند خویی وستیزه جویی می شوند. اثرات رفتاری دیگری که برای استروئیدهای آنابولیک گزارش شده است عبارتند از : سرخوشی ،افزایش انرژی ،تحریک جنسی، نوسانات روحی ، آشفتگی روحی ، فراموشکاری وگیجی. درصد ی از مصرف کنندگان استروئید های آنابولیک به این داروها معتاد می شوند وعلارغم مشکلات فیزیکی ، اثرات منفی بر روابط اجتماعی یا عصبی بودن وستیزه جویی ، به مصرف آنها ادامه می دهند. آنان هنگام ترک این مواد به نوسانات روحی،خستگی، بی قراری، کاهش اشتها، بی خوابی،کاهش اشتیاق جنسی و افزایش میل به استفاده از استروئیدها دچار می شوند .

افسردگی خطرناک ترین عارضه ترک این مواد است، زیرا گاهی به خودکشی منجر می شود. این افراد باید زیر نظر متخصصان درمان شوند، زیرا بعضی از نشانه های افسردگی سال ها پس از قطع مصرف این داروها باقی می مانند.

  مهمترین عامل بهبودی ، کاهش یا قطع مصرف است .  از آنجا که علائم انرژی زا و شادی بخش این دارو ها پس از چند هفته یا چند ماه و در همراهی با ورزش شدید بارز می شود، خطر ی از بابت آثار فوری موادی هم چون تریاک و هروئین را ندارند.  به دلیل بروز افسردگی و خطر خود کشی مراقبت دائم لازم است.

آموخته ام که وقتی ناامید میشوم  خداوند با تمام عظمتش ناراحت میشود وعاشقانه انتظار میکشد که به رحمتش امیدوار شوم .

---

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه بیستم اسفند ۱۳۹۴ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

داروهای موثر بر ناتوانی جنسی

                                          داروهای موثر بر ناتوانی جنسی           

 دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

         به نام خالقی که تنهاست        ولی تنهایی را برای مخلوقاتش  نمی پسندد

یکی از معضلات  عصر حاظر ناتو انی جنسی در مردان و زنان می باشد. بدون تردید یکی از عوامل مهمی که منجر به طلاق می گردد این مسئله است. آمارها نشان داده است که 40% از طلاق ها در کشور ما این مسئله است و بعضی از آمارها 60% را بیان می نمایند. علل این معضل اجتماعی می تواند موارد زیر باشد:

ا- آلودگی هوا

2- بیماریها وداروهای مصرفی این بیماری ها ( افسردگی ، جنون ، مانیا  و .......)

3- استفاده از غذاهای نامناسب ( فست فودها و غذاهای مشابه)

5- مصرف آب های آشامیدنی حاوی نیترات ، الکل ، سیگار و نوشابه های غیر استاندارد

6- مصرف لبنیات حاوی پالمیتات ، استئارات و ...

7- مواجه با امواج الکترومغناطیس (موبایل ، ماکروفر ، کارت های بانکی ، دانشجویی ، شناسایی ، تغذیه و .... درجیب)

8- مواجه شدن با کامپیوتر در همه جا و همه وقت

9 – مشاهدات  فیلم های ماهواره ای غیر مجاز و استفاده از فضای مجازی در این ارتباط

10 استفاده از داروهای روان گردان ، باشگاهی و اینترنتی

با توجه به این معضل هر 2 سال یک بار کنگره ای تحت عنوان  " خانواده و مشکلات جنسی " در بیمارستان میلاد تهران و یا سالن همایش های بین المللی  رازی در تهران برگزار می گردد.

چند سال است که یک کلینیک معروف  در خیابان ایتالیا در تهران تحت عنوان " کلینیک ناتوانی های جنسی " افتتاح گردیده است . این کلینیک در کنار بیمارستان مصطفی خمینی و وابسته به دانشکده پزشکی دانشگاه شاهد است.

در این مرکز آموزش لازم با دادن   دارو( گیاهی و صناعی ) ، کتاب ، دستگاه ، درمان های روانی و .......  به افراد داده میشود.

ناتوانی جنسی چیست؟

گفته می شود که شایع ترین مشکل درمان نشده در جوامع مختلف ناتوانی جنسی است و تنها 1% افراد مبتلا به ناتوانی جنسی تحت درمان قرار می گیرند.

علل ایجاد ناتوانی جنسی مردان

یکی از علل عضوی، بیماری های قلبی عروقی می باشد که در آن جریان خون به داخل آلت کاهش یافته و شخص نعوظ کافی پیدا نمی کند. به علاوه گهگاه ورید ها که وظیفه احتباس خون در داخل آلت را به عهده دارند به خوبی عمل نکرده و شخص نمی تواند  نعوظ خود را به مدت کافی جهت انجام نزدیکی پایدار نگه دارد. به این حالت ناتوانی جنسی وریدی می گویند. جراحی های وسیع لگنی که برای کنترل سرطان پروستات، مثانه و روده بزرگ به کار گرفته می شود، به علت اینکه جراح سعی در برداشتن کامل تمام بافت های اطراف سرطان را دارد، سبب صدمه به عروق و اعصاب مسئول ایجاد نعوظ گردیده و نهایتا" ناتوانی جنسی ایجاد می کنند.

علت پنهان ناتوانی جنسی همسران

آمارها نشان می‌دهد امروزه درصد زیادی از همسران به دلیل اختلالات و ناتوانی جنسی شریک زندگی‌شان، به بهانه‌های مختلف از ادامه زندگی مشترک سرباز می‌زنند. اختلالاتی که اغلب درمان‌پذیر بوده و اصل اساسی آن آگاهی از علل پیدایش و پشتکار در مهار و مداوای آن است.

صدمات نخاعی به علت مرکزیت این عضو برای انتقال دستورات مغزی به اعضای بدن می تواند سبب ناتوانی گردد.از مواد شیمیایی مؤثر در ایجاد ناتوانی جنسی باید به داروهای ضد فشار خون و داروهای عصبی و ضد افسردگی اشاره نمود. به این نوع، ناتوانی جنسی دارویی می گویند. البته در اینجا پزشک جهت ادامه یا قطع دارو توصیه لازم را خواهد نمود و قطع خودسرانه دارو عوارض دیگری را می تواند در پی داشته باشد. الکل نیز باعث آسیب کبدی، اختلالات هورمونی و صدمات رشته های عصبی گردیده و در بعضی از مواقع منجر به ناتوانی جنسی دائمیمی گردد.نارسایی کبد و کلیه نیز به علت ایجاد تغییرات هورمونی اغلب این عارضه را به دنبال خواهند داشت. بیماری عروقی قلب (نارسایی قلب، آترواسکلروز، نارسایی ریوی، نارسایی کلیوی، عوارض جراحی (پروستاتکتومی) و جراحی عروق، جراحی نخاع، پیوند کلیه ، تروما (آسیب دیسک، ضایعات نخاعی)، اختلالات اندوکرین و متابولیک (بیماری های هیپوفیز، تیروئید، آدرنال، دیابت، هیپرپرولاکتینمی، هیپوگنادیسم)، اختلالات نورولوژیک یا عصبی( MS، آسیب های مغز و نخاع، صدمات عروق مغز، نوروپاتی محیطی، نوروپاتی دیابتیک، ترمورها، کم خونی وخیم، سیفیلیس، مشکلات اورولوژیک مشکلات افسردگی، اعتیاد، داروها (آنتی کولنرژیک ها مانند آتروپین و هیوسین، سایمتدین، دیگوکسین، مدرها، داروهای ضدافسردگی، استروژن ها، اپیوئیدها، داروهای ضدفشارخون مانند آلفا بلاکرها، بتابلاکرها مثل ایندرال، بلاکرهای کانال سدیم مثل نیفدیپین،داروهای آنتی سایکوتیک، متوکلوپرامید و ...

تشخیص ناتوانی جنسی

بررسی سابقه پزشکی و گرفتن تاریخچه، معاینه بالینی جسمی، معاینه روانپزشکی و تست nocturnal penile tumescence (نعوظ در خواب)، بررسی های آزمایشگاهی مانند UA، CBC، کراتینین، BUN، FBS، کلسترول تری گلیسرید، HDL، LDL، هموگلوبین، تستوسترون سرم، پرولاکتین، TSH، T4، T3، FSH و ...

امروزه راه های مختلفی برای درمان ناتوانی های جنسی وجود دارد. مانند روان درمانی، دارو درمانی، دستگاه های خلأ و جراحی. که در ادامه به دارو درمانی این بیماری پرداخته می شود.

درمان:

تادالافیل(Tadalafil  ):از دسته داروهای مهار کننده فسفودی استراز تایپ 5 می باشد. سایر اعضای این دسته داروهای سیلدنافیل و واردنافیل هستند.

تادالافیل در سال 2003 توسط FDA  تأیید شد. این دارو به علت 36 ساعت طول اثر به weekend pill مشهور است.

یکی از مزایای تالادافیل نسبت به سیلدنافیل و واردنافیل ( طول اثر 4 تا 5 ساعت ) طول اثر آن 36 ساعت می باشد.

 

فارماکوکینتیکس: تاثیر بدن بر دارو

دارو را می توان همراه یا بدون غذا مصرف نمود. فراهمی زیستی( Bioavailibility )دارو متغیر است. میزان اتصال به پروتئین PB)) دارو 94% است.

متابولیسم دارو کبدی و از طریق سیتوکروم CYP3A4 می باشد.

نیمه عمر دارو 17/5 ساعت است. دفع دارو بیش از 60% از طریق مدفوع و بیش از 30% از طریق ادرار است.

داروهای سیلدنافیل، تادالافیل و واردنافیل از دسته مهارکننده های آنزیم فسفودی استراز تایپ 5 هستند.

( PDE5 inhibitors) و از تبدیل GMP ( گوانوزین منو فسفات)جلوگیری کرده و موجب افزایش       cGMPمی شوند (cGMPتوسط گوانیلیل سیکلاز در اثر تحریک نیتریک اکساید NO تولید می شود ) افزایش  cGMPباعث شل شدن عضلات و عروق آلت شده و موجب Erection )نعوظ) می شود.

این داروها محرک گیرنده های پاراسمپاتیک هستند و اثر فعالیت عروقی  استیل کولین را تشدید می کنند.

راه مصرف	شروع اثر	اوج اثر	طول اثر
PO ( خوراکی)	فوری	نیم ساعت تا 6 ساعت	ناشناخته

دوزاژ:

بالغین 10mg خوراکی به صورت تک دوز و قبل از فعالیت جنسی، محدوده دوزاژ 5-20 mg برپایه کارایی دارو و تحمل آن می باشد. ماکزیمم یکبار در روز می باشد.

داروها در چه موارد قدغن و منع مصرف دارند؟

1-  وقتی بیماران داروهای زیر را مصرف می نمایند:

سایمتدین، سیزاپراید، ایترومایسین، کتوکونازول و کتوکونازول وایتراکونازول

این داروها تنبل کننده کبد بوده در نتیجه داروهای ناتوانی جنسی متابولیسم نشده و دوز آنها افزایش و عوارض آنها  آشکار می گردد. غلظت پلاسمایی  سیلدنافیل را افزایش می دهند.

2-  مصرف همزمان نیترات ها ( به عنوان ضد آنژین صدری ) مانند نیتروگلیسرین، ایزوسورباید دی نیترات، ایزوسورباید مونو نیترات، پنتا اریتریتول تترا نیترات، آمیل نیتریت به ویژه با  تادالافیل

نتیجه تداخل اخیر افت شدید فشار خون و تاکی کاردی رفلکسی ( افزایش ضربان قلب به علت کاش شدید فشار خون ) و شدیدتر شدن آنژین صدری و گاهی مرگ می شود.

3-  آلفابلاکرها (آلفا بلاکرهای غیر انتخابی مانند فتتولامین، فنوکسی بنزامین . آلفا 1 بلاکر مانند پرازوسین، ترازوسین،  این داروها برای کم نمودن فشار خون مصرف میشوند. در عضلات صاف عروق گیرنده های آلفا -1 وجود دارند  که داروهایی آنها را تحریک و بر عکس داروهایی دیگر آنها را بلوک می نمایند.

4-  مترونیدازول، گریزئوفولوین، ، فنوباربیتال، فنی توئین ، ریفامپین، وراپامیل، و الکل.

این داروها سبب اختلال نعوظ  میشوند.  این داروها عملکرد کبدی را تحریک و یا وقفه میدهند و در نتیجه  سبب وقفه و یا تحریک بیش از حد  نعوض میشوند.

5-  ایزونیازید ( داروی ضد سل و تب مالت )،  استاتین ( داروی ضد کلسترول) ، دگزامتازون (کورتون ) ، اتوسوکسماید( داروی ضد صرع ) و داروهای ضد آریتمی با داروهای مورد نظر ما تداخل دارند و مصرف همزمانی  تبعات ناگوار به دنبال دارند.

عوارض جانبی:

در اشخاصی که به تالادافیل حساسیت دارند نباید مصرف شود و علائم آلرژی  شامل بثورات جلدی، خارش، کهیر، تورم، گیجی و مشکلات تنقسی می باشند. سردرد،

فلاشینگ (قرمز شدن پوست )، احتقان بینی ، کمردرد، دردهای عضلانی، درد در اندام ها، اسهال، سوزش سر دل، عوارض شبه سرماخوردگی، تاری دید می باشد.

در صورت وجود بیماری قلبی ممکن است آنژین شدیدتر شده و حمله قلبی و مرگ ایجاد شود. در مواردی هم اختلالات کوری ناگهانی و کری ناگهانی گزارش شده است.

عوارض چشمی و قلبی تادالافیل و واردنافیل کمتر از سیلدنافیل می باشد.

سیلدنافیل ( ویاگرا):

ویاگرا نام تجاری داروی سیلد نافیل می باشد. در زبان غیر رسمی به آن ویتامین V هم می گویند.این دارو به مردانی که دچار اختلال نعوظ می باشند کمک میکند تا توانایی جنسی خود را بازیابند. و در واقع این دارو پایه اصلی تمامی داروهایی است که در این زمینه در بازار دارویی وجود دارد. قرص های این دارو آبی رنگ هستند که در یک طرف آن نام Pfizer(نام شرکت سازنده) و در طرف دیگر آن VGR xx به معنی دوز قرص است که 25 یا 50 یا 100 میلی گرم است.

ویاگرا اولین بار برای درمان آنژین صدری مورد استفاده قرار گرفت که طی آن افزایش erect  شدن آلت تناسلی مردان مشاهده شد که از آن به بعد از 27 مارس 1998 به عنوان اولین داروی impotence در آمریکا استفاده شد.

تحریک جنسی موجب رها شدناکسید نیترو می شود. میزان اتصال این دارو به پروتئین های پلاسما 96 درصد است. نیمه عمر این دارو 4 ساعت می باشد. دفع این دارو عمدتا" مدفوعی است.

این قرص به راحتی و به سرعت از دستگاه گوارش جذب می شود. ویاگرا توسط آنزیم های کبدی متابولیزه می شود و کبد و کلیه در دفع آن نقش دارند. اگر به همراه یک رژیم غذایی پرچرب استفاده شود باعث کاهش جذب و سرعت اثر و غلظت آن در خون می شود.

این دارو به صورت قرص 1 ساعت قبل از تصمیم به مقاربت مصرف می شود و در طی یک ساعت نباید بیش از یک قرص مصرف شود.

در مورد اغلب بیماران درمان با قرص 50 میلی گرمی آغاز می شود. حتی در صورت استفاده از ویاگرا باز هم جهت ایجاد نعوظ احتیاج به تحریکات فیزیکی و ذهنی و تمایل بیمار با ایجاد نغوظ وجود دارد.

عوارض جانبی:

قلب و عروق: آریتمی بطنی- مرگ ناگهانی- MI- برافروختگی

سیستم اعصاب مرکزی سردرد- سرگیجه- خونریزی مغزی

: گوش و حلق و بینی: آبی رنگ دیدن اجسام- احتقان بینی (پرخونی بینی) فتوفوبی(کوررنگی) ،وز وز گوش

پوست: راش- خارش- تعریق

سایر ارگان ها :قرمزی و احساس گرما در صورت و قسمت فوقانی

ناراحتی معده ،آبریزش بینی ،عطسه های مکرر ،تغییرات بینایی

مصرف این دارو در موارد زیر قدغن است:

حساسیت مفرط   و مصرف نیترات های ارگانیک

موارد احتیاط:

MI اخیر ، نارسایی قلبی  ،بیماری کرونری

زخم پپتیک فعال ،اختلال کبدی یا کلیوی

تداخلات دارویی:

برخی از داروها باعث تغییر اثربخشی و عوارض این دارو می شوند، برای مثال داروهای قلبی حاوی نیترات، سایر داروهای مورد استفاده برای اختلال نعوظ، برخی داروهای ضد ایدز، سایمتدین، فنوباربیتال، کاربامازپین و ریفامپین با سیلدنافیل تداخل اثر دارند و مصرف همزمان آنها باید بسیار با احتیاط صورت گیرد. نیتروگلیسیرین یا داروهای نیتراتی مانند ایزوسورباید مونو نیترات و ایزو سورباید دی نیترات، قرص ها یا اسپری زیر زبانی نیتروگلیسیرین، نوارها و برچسب های نیتروگلیسیرین یا داروهای نیتراتی مانند ایزوسورباید مونو نیترات و ایزو سورباید دی نیترات، قرص ها یا اسپری زیر زبانی نیتروگلیسیرین، نوارها ،چسب های نیتروگلیسیرین

اگر از ویاگرا استفاده شود و درد قفسه سینه احساس شود بایستی به پزشک مراجعه شود.

سیلدنافیل مهمترین دارویی است که در بین این داروها در داروخانه های ایران وجود دارد و مصرف آن نسبتآ زیاد است.

توصیه مهم در مورد ویاگرا( سیلنافیل ):

 1- استفاده از این دارو در افراد مسن، خصوصا" کسانی که از داروهای خاصی مثل نیترات ها استفاده می کنند، باید با نظر مستقیم پزشک مربوطه و تجویز او صورت گردد، در غیر این صورت می تواند مخاطره آمیز باشد. در صورتی که نعوظ بیش از 4 ساعت به طول انجامد، به دلیل احتمال آسیب به آلت تناسلی، مراجعه به پزشک ضروری است.

2- مصرف سیلدنافیل در بیماران مبتلا به اختلالات خونریزی دهنده یا زخم معده و دوازدهه بایستی با احتیاط صورت گیرد.  در صورتی که در حین نزدیکی علائمی مثل منگی، گیجی، تهوع، یا دردهای قلبی (درد سینه، احساس فشار و سفتی سینه، کرختی، گزگز و درد قفسه سینه یا شانه و فک تحتانی) در مصرف کننده پدید آمد، از ادامه فعالیت جنسی باید خودداری کرد ..

3- مصرف بیشتر از یک قرص سیلدنافیل در روز توصیه نمی شود.

4- دارو را باید از نور و رطوبت در دمای زیر 30 درجه سانتیگراد ، درون جعبه دربسته نگهداری کرد.

5- با توجه به احتمال بروز عوارض قلبی شدید ناشی از مصرف این دارو توصیه می شود که تحت نسخه پزشک مصرف شود. مهم ترین توصیه این است: هیچ گاه از سر تفنن یا کنجکاوی این دارو را مصرف نکنید.

در فرصتی دیگر در مورد داروهایی که در ناتوانی جنسی خانمها موثر است بحث خواهیم نمود.

........................................................................................................................................................

دو قدم مانده به خندیدن برگ                     یک نفس مانده به ذوق گل سرخ
چشم در چشم بهاری دیگر....                 تحفه ای یافت نکردم که کنم هدیه تان
یک سبد عاطفه دارم                          همه ارزانی تان

**********************************************************

معرفی کتاب از دکتر جعفری

---

نوشته شده در تاریخ سه شنبه یازدهم اسفند ۱۳۹۴ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

بهمن 94

دارو درمانی در نوزادان و کودکان

بسمه تعالی دارو درمانی در نوزادان و کودکان 
دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی به نام نامی که نام ها از او نامیده شد.                               به نام عالمی که علم ها از او خروشیده شد.                                          

به نام عاشقی که عشق ها از او جوشیده شد. کاربرد صحیح داروها در کودکان زندگی داخل رحمی انسان شامل  دوره  رویان (جنینی) یا  embryonicو یا به عبارتی fetal و زندگی خارج رحمی مشتمل بر :
1- دوران نوزادی  (pediatric)               
2- بلوغ(adult )                    
3- سالمندی(Geriatric)  میباشد. ما دارودرمانی  در دوران های بارداری و اثر جنینی داروها و همچنین دارو درمانی دوران سالمندی را در مقالات قبلی مورد بحث قرار دادیم. دارو درمانی دوران  طفولیت بنابر دلایل زی حائز اهمیت است: ای دوران خود مشتمل بر 3 مرحله زمانی با شرایط خاص آناتومی ، فیزیولوژی و ...  می باشد. الف ) از بدو تولد تا پایان 30 روز که دوران  Neonatal   یا نوزادی نامیده میشود. ب) از یک ماه تا 12 ماه Infancy گفته میشود که  بعضی از یک ماه تا 24 را به این نام Infancy ( نخستین مرحله رشد و تکامل ) میدانند.  ج) مرحله toddler یعنی طفلی که تازه به راه می افتد. در این مراحل 3 گانه معمولا" به کودکان دارو از راه خوراکی تجویز می گردد و در این شیوه تجویز چند پارامتر مهم دخیل می باشد. حرکات دودی گوارشی ، آنزیم ها ، سرعت گردش خون ، بیماری ها و میزان اسیدیته و به عبارتی PH بسیار مهم هستند.  مقدار داروی وارد شده به خون و به عبارتی  میزان جذب دارو ( فراهمی بیولوژیک) برای تعدادی از داروها در کودکان و بالغین متفاوت است و این مسئله بایستی مورد توجه پزشکان اطفال ، پرستاران و مادران قرار بگیرد. در جدول زیر  مقایسه  میزان جذب را برای تعدادی از داروها ملاحظه می فرمایید.

 

در جدول فوق ملاحظه میشود که جذب  3 داروی استامینوفن ، فنوباربیتال و فنی تویین در نوزادان نسبت به بالغین کاهش و برعکس جذب آمپی سیلین و پنی سیلین - جی افزایش می یابد. دیازپام ، دیگوکسین و سولفونامیدها در 2طیف سنی طبیعی و جذب ویتامین های D و E در نوزادان با اختلال همراه است. جذب پوستی داروهای کورتیکوستروییدی (کورتون) در  بیماری های پوستی مثلا" اگزمای حاد  در اطفال بیشتر است. استفاده از اسپری آنتی بیوتیک های آمینو گلیکوزیدی( استربتومایسین ، جنتامایسین و .... ) وپلی میکسین ممکن است سبب ناشنوایی در اطفال بشود. نفتالین در اطفالی که  آنزیم معروف  گلوکز – 6- فسفات دهیدروژناز را ندارند یرقان و کم خونی همولیتیک را سبب می گردد. ترجیح داده میشود  داروهایی مانند  دیازپام از طریق روده ( Rectually) در کودک تجویز بشود. انتشار داروها در اطفال  نسبت به بالغین  متفاوت  بوده و علت آن اختلاف در عوامل موثر بر توزیع  داروها می باشد. این عوامل شامل :  مایعات داخل سلولی ، آب بدن ، میزان چربی در بدن و درصد باندهای پروتینی می باشد. میزان مایعات درون سلولی در کودکان  50-25 درصد و آب بدن 85-60 درصد ، چربی 30-3 درصد نسبت به بزرگسالان کاهش داشته و میزان اتصال داروها به پروتئین ها در خون نوزادان  نسبت به بالغین بسیار کم میباشد. کاهش آلبومین پلاسمایی سبب ایجاد عوارض داروهایی چون فنی تویین(داروی ضد تشنج) ، فنوباربیتال (خواب آور و ضد اضطراب ) ودیازپام (خواب آور و ضد اضطراب ) و آمپی سیلین می گردد. البته  مصرف فنوباربیتال  در نوزادان برای جلوگیری از یرقان وکرنیکتوروس ( اسیب سلول های مغزی با بیلی روبین)  مفید است زیرا این دارو محرک آنزیم ها در کبد شده و در نتیجه متابولیسم بیلی روبین را سرعت بخشیده و به دفع آن کمک می نماید. مایع مغزی- نخاعی (CSF)  و سد خونی مغزی(BBB) پارامتر مهم برای  ورود داروها به مغز و نخاع  می باشد. در مننژیت اطفال داروهای آنتی بیوتیک بایستی از موانع فوق عبور و وارد مغز بشوند. پنی سیلین ها ، سفالوسپورین ها ،ریفامپیسین و وانکومایسین از این موانع عبور در حالی که آنتی بیوتیک های آمینو گلیکوزیدی  مانند جنتامایسین و استربتومایسین و همچنین تتراسیکلین ها ، اریترومایسین و کلیندامایسین کمتر از 2مانع فوق عبور می نمایند. بعضی مواقع جنتامایسین بایستی در نخاع تزریق گردد. در بیماری مننژیت سفالوسپورین های نسل سوم مناسب هستند زیرا قادر به عبور از موانع و سدهای بیولوژیک هستند. متابولیسم داروها در کبد و سایر ارگان ها در نوزادان و اطفال نسبت به بالغین متفاوت می باد و به راحتی انجام نمی گیرد در نتیجه بایستی مقدار و  دوز دارو کاهش یابد. آنزیم های میکروزمال کبدی در متابولیسم داروها نقش بسزایی دارند. این آنزیم ها در نوزاد و کودک کم و تکامل  نیافته اند. اعمال متابولیسم مانند اکسیداسیون و گلوکورونیداسیون داروها در سنین پایین کاهش میابد. سولفاتاسیون و  د متیلاسیون در نوزاد و کودک به طور جدی کاهش میابد و بایستی متخصصین اطفال و ماماها به این مسئله عنایت جدی داشته باشند. فارماکوژنتیک  نیز  در دارودرمانی نوزاد و کودک مهم است . متابولیسم کلرامفنیکل در بعضی از نوزادان  کاهش و خطر بروز  تب خاکستری ( Gray – baby)را به دنبال دارد.  در این سندرم خطرناک نوزاد و کودک با کلاپس قلب و عروق مواجه میشود. یکی از متابولیت های گزانتین  در نوزاد تشکیل نشده  در نتیجه نوزاد با آپنه تنفسی  مواجهه می گردد. متابولیسم دارو های ضد صرع و  ایزونیازید( ضدسل و تب مالت ) در کودکان در سنین 8-1 سال بیشتر از افراد بالغ صورت میگیرد. در دفع داروها نوزادان و اطفال مانن افراد بالغ عمل  نمی کنند. عمل فیلتراسیون در گلومرول نفرون های کلیه 40-30 درصد نسب به بالغین کاهش دارد و همچنین ترشح در لوله های اداری 30 – 20 درصد بالغین می باشد. اطلاع در این مورد در تجویز داروهای خطرناکی چون دیگوکسین ، جنتامایسن و پنی سیلین – جی  که سبب نارسایی کلیه میشوند  بسیار مهم است. غلظت پلاسمایی و نیمه عمر داروها در نوزادان  با افزایش همراه است. در جدول زیر نیمه عمر ند دارو در نوزادان و بالغین مقایسه شده است.  

اختلال متابولیک در پاسخ دهی داروها در این دوره های سنی تاثیر گذار است. در دهیدراسیون جذب داروهای اسیدی کم میشود. در اسیدوز دیابتی دوز انسولین افزایش می یابد. در هیپوکسی  جنتامایسین غیر فعال می گردد. در فقدان انزیم  گلوکز 6 فسفات دهیدروژناز  خطر هیپرترمیا  و یرقان وجود دارد. شکل مصرفی داروها در این دوران الکزیر و سوسپانسیون بوده و این نکته خیلی مهم فراموش شود که آنتی بیوتیک ها در دوز نامعقول سبب ناشنوایی و نارسایی کلیه  میگردند . دوز مصرفی داروها بایستی در کودکان کاهش یابد. پرستاران ، پزشکان ، ماما ها و والدین بایستی دوز داروهای مصرفی را بر مبنای قوانین ، فرمول ها محاسبه نمایند تا با خطر افزایش مقدار و دوز داروها  مواجه  نگردند. در پایان فرمول های روتین مورد استفاده برای محاسبات دارویی جهت نوزادان و کودکان  مطرح ی گردد. تعیین دوزاژ دارو برای کودکان بر مبنای وزن، سن و یا  سطح بدن (Body  Surface Area) BSA  میباشد. مطابق قانون یانگ  دوز دارو برای کودک از کسر  :              12+ سن کودک/ سن کودک ( سال )    ضرب در  دوز بالغین    محاسبه میگردد .  قانونی به نام  قانون کلارک  وجود دارد  که دوز دارو را بر حسب وزن کودک محاسبه می نماید. در این قانون دوز بالغین در کسر   60 /  وزن کودک (کیلوگرم)   حاصل می گردد (وزن فرد بالغ 60 کیلوگرم لحاظ میگردد). در بعضی کشورها مساحت بدن طفل در نظر گرفته میشود و برای تعیین دوز  کسر        مترمربع 7/1 / ( مترمربع ) سطح بدن   را در دوز فرد بالغ ضرب می نمایند. بایستی توجه داشت که دوز دارو  برای نوزادان و اطفال  نمی تواند دوزی باشد که در کتب داروها وجود دارد .در کتب و بروشورهای دارویی عدد نوشته شده برای افراد بالغ بوده و لذا  بایستی محاسبات دارویی به دقت انجام بشود. عدم رعایت این مسئله مهم مواجه شدن کودک  را با سمیت ها و خطراتی جبران ناپذیر  درپی خواهد داشت. 

خدایا سپاس  .......... خدایا من گنه کردم تو بخشیدی سپاس                             من ناسپاسی کردم و باز تو بخشیدی سپاس ارزانی ام تو بیش از پیش نعمت ها را سپاس                       شرمنده ام کردی مرا با  ای همه لطف و صفا سپاس   من خود  ز  خود غافل شدم دستم تو بگرفتی  سپاس         در ناامیدی ها  دلم امید به رحمت میدهی  باز هم سپاس  از آخرین الطاف تو الکن شوم من از سپاس                     بهر دگر الطاف تو  از پیش میگویم  سپاس    

---

نوشته شده در تاریخ سه شنبه سیزدهم بهمن ۱۳۹۴ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

دی 94

دارودرمانی در دوران بارداری ( بخش دوم)

                       بسمه تعالی

                       به نام خالقی که تنهاست          ولی تنهایی را برای مخلوقاتش  نمیپسندد

                   دارودرمانی در دوران بارداری  ( بخش دوم)

دکتر حسین جعفری عضو  هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی  تهران گروه فارماکولوژی

معرفی تعدادی از داروهایی  که در بارداری به طور قطع خطرناک هستند  :

1. داروهای ضد فشارخون که آنزیم   مبدل را درکلیه وقفه داده واز تشکیل آنژیوتنسین 2 ممانعت   می نمایند مانند انالوپریل ، کاپتوپریل     مصرف در 3ماهه دوم   وسوم قدغن میباشد.
2. باربیتورات ها( داروهای خواب آور  و ضداضطرآب   وضد تشنج) مانند  فنوباربیتال

                   مصرف در 3ماهه اول ،دوم وسوم قدغن میباشد.

3. دیازپام (والیوم)   داروی خواب آور     و ضداضطرآب وضد تشنج :  مصرف در 3ماهه اول ،دوم وسوم قدغن میباشد.
4. کاربامازپین ( داروی ضد صرع بزرگ ) : مصرف در 3ماهه اول قدغن میباشد.

کوکایین ، اتانول و هرویین :   مصرف در 3ماهه اول ،دوم وسوم قدغن میباشد.

5. کربنات لیتیم ( داروی ضد جنون    ) و  مترونیدازول ( آنتی بیوتیک اختصاصی)   : مصرف در 3ماهه اول قدغن میباشد.

فنی تویین( داروی ضد آریتمی وضد تشنج ) ،استربتومایسین و تتراسیکلین (آنتی بیوتیک) ، وارفارین (ضد  انعقاد)، والپروات سدیم ( داروی ضد صرع بزرگ  و صرع کوچک )  مصرف در 3ماهه اول ،دوم وسوم قدغن میباشد.

.....................................................................................................................................................................................................................................

                       اثرات ناخواسته تعدادی از داروها  بر جنین

الف)کلرامفنیکل ( آنتی بیوتیک ضد  حصبه) در 3ماهه سوم :سندرم طفل خاکستری( Gray baby syndrome)میدهد.

       

ب) باربیتورات ها در تمامی دوران  بارداری : وابستگی و اعتیاد به دارو را سبب می گردد.

      ج) هیدروکورتیزون  وداروهای  مشابه:  سبب تغییر در جهره  نوزاد می گردد.

د) دیازپام در تمامی دوران بارداری  :وابستگی و اعتیاد به دارو را سبب می گردد.

(تصویر2: دیازپام و وابستگی واعتیاد).

ه) اتانول ( الکل اتیلیک) در تمامی  دوران ها : سندرم جنینی الکل را به دنبال دارد. سندرم جنینی الکلدر مقاله قبلی مطرح گردید

  اتانول و سندرم جنینی الکل).

و) هرویین و متادون در تمامی دوران ها : وابستگی و اعتیاد به دارو را  در نوزاد سبب می گردد

 

ز ) فنی تویین در تمامی دوران  ها  : سبب تغییر در چهره نوزاد می گردد.

(تصویر 5 فنی تویین و لب بریده)

ح) تتراسیکلیندر تمامی دوران ها  : سبب رنگین شدن دندانهای شیری میگردد 

ط) وارفارین در 3ما هه سوم : سبب خون ریزی در نوززاد  می گردد.

............................................................................................................................................................................................................................

مصرف داروهای زیر در شیردهی  قدغن میباشد.

هیدرات کلرال (داروی خواب اور)  ، کلرامفنیکل ، دیازپام ، هرویین ، تئوفیلین  ( داروی قلبی ریوی) ،کربنات لیتیم ،

پروپیل تیواوراسیل  و یداید(داروهای موثر بر هیپو تیروییدی)، تتراسیکلین  .

تتراسیکلین : رنگین شدن دندانها  ( دندان قرمز ، آبی ، سبز و ... ).

کلرامفنیکل : سندرم طفل خاکستری( تصویر 8 سندرم طفل خاکستری)

     دراین سندرم کودک به رنگ خاکستری  درآمده و گردش خون طفل دچار کلاپس  میگردد.                   فنی تویین : داروی مصرفی در تشنج وصرع ،اما  مصرف آن در بارداری تغییر وحشتناک در چهره

    صرع بزرگ که فنیتوین یکی از داروهای مصرفی این بیماران

  مادر مصروع دربارداری فنی تویین مصرف نموده است.

سیگار و آسپیرین : زخم معده شیرخوار     

کربنات لیتیم   : نارسایی  کلیه

باربیتورات : خواب آلودگی واعتیاد          ایزونیازید : کمبود ویتامین پیرودوکسین

تریاک ومشتقات آن ( مرفین ، هرویین  و متادون ) : سبب وابستگی میشود

دیازپام : سبب تجمع دارو در بدن  شده که تجمع دارو در بدن طفل میشود. مادری  که برای بیماریش ید  رادیو رادیو اکتیو

مصرف نموده ودر عین حال شیر میدهد  خطر بروز سرطان تیرویید را  در کودکش    چندین برابر می نماید.

مادرانی که شیمی درمانی  میشوند و بیماری کلاژن  و لوپوس اریتمتوس  دارند وداروهای مربوطه را  دریافت می  نمایند از شیر نبایستی شیر بدهند.

..........................................................................................................................................................................................

سازمان غذا و دارو  (FDA) داروها را بر مبنای   اثرات بر جنین و مصرف به 5 دسته X,D,C,B,A تقسیم نموده است.

دسته A :مانندتیروکسین ، فولیک اسید. خطرات ناشی از مصرف این داروها در  3ماهه اول و سایر ماهها تایید نشده است.

دسته B : مانند پنیسیلین  ها ،سفالوسپورین ها، استامینوفن و  هیدروکلروتیازید

خطرات  ناشی از مصرف این داروها  در تمام دوران بارداری در بانوان و حیوانات  دیده نشده است.

دسته C : مانند کلسیم بلوکرهاو داروهای  ضد آریتمی

خطرات ناشی از مصرف این داروها  فقط در حیوانات تایید شده و در خانمها گزارش  نشده است.

دسته D : فنی تویین ، فنوباربیتال  و والپروییک اسید.

 خطرات مصرف این داروها در خانم  ها تایید شده است و خانم ها در بیماری های  حاد از آنها استفاده نموده آند.

دسته X:  مانند استروژن  ها.

خطرات مصرف این داروها در دوران  بارداری خانم ها و حیوانات تایید شده است.

...................................................................................................................................................................................................................................

خدایا کمکم کن دیرتر برنجم ، زودتر ببخشم ، کمتر  قضاوت کنم و بیشتر فرصت دهم .....................

بخاطر بسپاریم

همراهی  خدا با  انسان مثل نفس کشیدن است   آرام ، بی صدا ، همیشگی  . ...

---

نوشته شده در تاریخ یکشنبه بیستم دی ۱۳۹۴ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

.: Weblog Themes By Blog Skin :.

آذر 94

دارودرمانی در دوران بارداری ، اثرات تراتوژنیک داروها

بسمه تعالی

 

 

 

دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

دوران بارداری از دوران های خاص زندگی بانوان بوده و تجویز و دریافت دارو در این زمان بسیار حائز اهمیت میباشد. در این دروران با 2 موجود زنده  مادر و فرزند مواجه هستیم.        چند مسئله مهم  در این دوران قابل تعمق است :

1-     خواص فیزیکی شیمیایی داروها                          

2-       سرعت عبور داروها از جفت

3-مدت زمان مواجه مادر و فرزند با داروها          

4- زمان مواجه دارو در دوران 9ماهه(مثلا" 3ماهه اول یا سوم)

4-     انتشار دارو در بافت های مختلف جنین              

5-      مراحل تکامل جفت و جنین و

6 - اثرات تجمع داروهای استفاده شده

 

 

مهمترین تغییرات بدن در دوران بارداری شامل :

 استروژن

به وسیله تخمدان ها و جفت تولید می شود.

استروژن مسئول:

مسئول رشد رحم،پستان و ناحیه ی ژنیتال.

تغییر در احتباس آب و سدیم.

تغییر دهنده تجمع چربی.

تحریک کننده هورمون محرکه ی ملانوسیت ها و افزایش پیگمانتاسیون پوست.

     پروژسترون

بوسیله جسم زرد و تخمدان و سپس جفت تولید می شود.

پروژسترون مسئول:

آماده کردن آندومتر برای جایگزینی سلول تخم.

ممانعت از انقباضات رحمی و پیشگیری از سقط.

فراهم کردن رشد مجاری ثانویه در پستان ها به منظور شیر دهی.

تحریک ترشح سدیم.

کاهش تونیسیته عضلات صاف

    اکسی توسین

توسط هیپوفیز خلفی تولید می شود.

محرک انقباضات رحمی.

آثر آن در طی حاملگی بوسیله ی پروژسترون مهار میشود.

کمک به انقباض رحم پس از تولد.

تحریک رفلکس ترشح شیر در طی دوران شیر دهی.

بجز هورمون های فوق تیروکسین ، پرولاکتین و ریلاکسین نیز تغییر می نمایند.

 

 

تغییرات فیزیولوژیک

تغییرات فیزیولوژیک موجود در اندامها را می توان به دو دسته تقسیم نمود:

دسته اول: تغییراتی هستند که در دستگاه تولید مثل ایجاد می شوند که پس از زایمان بازگشت این تغییرات به وضعیت اولیه به کندی صورت میگیرد.

دسته دوم: تغییراتی هستند که در سایر اندام ها مانند قلب و عروق سیستم تنفسی کلیه و گوارش و ... صورت می گیرد. این دسته از تغییرات با سرعت بیشتری پس از زایمان به وضعیت اولیه بر میگردند.

 

تغییرات دستگاه تولید مثل شامل:

تغییرات رحم، تغییرات تخمدان ها و تغییرات واژن  و تغییرات در سایر ارگان ها  شامل:

تغییرات سیستم قلبی - عروقی    افزایش فاکتورهای انعقاد خون

تغییرات سیستم تنفسی           تغییرات سیستم گوارشی

     تغییرات سیستم ادراری          تغییرات سیستم عضلانی- اسکلتی وسیستم پوششی

تکرر ادرار به دلیل رشد رحم و فشار بر مثانه در اوایل بارداری رخ می دهد.

همچنین در اواخر بارداری با مستقر شدن جنین بر روی حفره لگن دوباره بر مثانه فشار وارد شدهو تکرر ادرار مجددا ایجاد می شود.

بزرگ شدن رحم،هورمون های استروئیدی،افزایش حجم خون و برون ده قلبی عواملی هستند که عملکرد سیستم تنفسی را دچار تغییر می کنند.

افزایش میزان تنفس(بهبود تبادل دی اکسید کربن و اکسیژن)

تنفس فرد باردار به منظور حفظ اکسیژن برای خود و جنین عمیق تر می شود.

افزایش حرکات تنفسی و تهویه ریوی یک نوع آلکالوز تنفسی را در مادر ایجاد می نماید چراکه دی اکسید کربن بیش از حد توسط ریه ها دفع می گردد.

مصرف اکثر داروها در دوران بارداری خطرناک است

محققان علوم پزشکی می گویند بسیاری از زنان باردار داروهایی استفاده می کنند که نقایص جنینی به دنبال دارند.

مصرف اکثر داروها در دوران بارداری ممنوع است و زنان بارداری فقط در صورتی که پزشک آنان اجازه دهد می توانند از برخی داروها و به مدت محدود استفاده کنند.

برخی داروها ، ممکن است سبب سقط جنین شوند و برخی داروها نیز در صورت مصرف در دوران بارداری ،‌ نقایص مادرزادی برای جنین در پی خواهند داشت.

با توجه به گزارشات جدیدی که در مورد تراتوژن بودن اکثریت داروها رسیده، بهتر است از تجویز هر نوع دارویی در دوران حاملگی خودداری شود.

 

در سال 1960 یک داروی آرام بخش به نام تالیدوماید وارددنیای پزشکیشد و مادران حامله در کشورهای اروپایی  آنرا مصرف نمودند. حادثه عجیبی رخ داد و آن تولد نوزادانی با دست ها و پاهای خیلی کوتاه بود

این جریان فاجعه تالیدوماید در تاریخ پزشکی موسوم است. این نوزادان نمردند ولی حرکات و انجام کار برای آنها مشکل است ، این اثر فوکوملیا نامیده میشودحرکات آنها شبیه حیوان فوک و پنگوئن بوده وبایستی از ویلچر مخصوص استفاده نمایند. هرکه به اروپا سفر کرده باشد این افراد که حدود 55 سال سن دارند مشاهده می نماید. خوشبختانه این دارو به ایران نیامد. این دارو به زودی جمع آوری شد و در حال حاضر برای سرطان های خاصی مصرف میشود.

          

ایزوتره تینوئین (آکوتان )یک تراتوژن عمده در انسان است .این دارو جهت درمان آکنه مصرف شده و نوجوانان 13تا 20ساله که تصمیمی برای باردار شدن ندارند ،ناآگاهانه آن را مصرف می کنند .این دارو دارای برچسب اخطاری است که نشان می دهد دارو در تراتوژن است و در طی بارداری منع مصرف دارد

در مطالعه 154مورد حاملگی که ایزوترتینوئین در اوایل دوره بدو تولد ،12مورد سقط خو دبه خود ،95 مورد سقط الکتیو و 26مورد تولد نوزاد سالم نشان داده شده است .

 

سندرم جنین الکلی در فرزندان مادرانی که بطور مزمن الکل می نوشند دیده می شود و شامل عقب ماندگی جسمی قابل مشاهده که قبل از زایمان شروع شده و پس از تولد ادامه می یابد، است. گروه تحقیق در مورد جنین الکلی در انجمن بررس الکلیسم، معیارهای مشخص را برای تشخیص وضع نموده است. حداقل یک خصوصیت از هر کدام از سه گروه باید تواماً وجود داشته باشد تا تشخیص سندرم بر اساس معیارهای معتبر باشد.

1- عقب ماندگی رشد قبل یا بعد از تولد.

2- آنومالی های صورت شامل شکاف های کوچک در پلک ها، پل بینی صاف، کوتاهی و درازی بینی، نازک بودن لب بالا، گوش های پایین قرار گرفته غیر هم سطح  و نقص تکاملی بخش میانی صورت است.

3- اختلال عملکرد سیستم عصبی مرکزی شامل میکروسفالی، درجات مختلف عقب ماندگی است.مصرف الکل در دوران بارداری سبب اختلالاتی در مغز نیز میشود که اهم آن عبارتند از اختلال در :  

 حافظه، خواندن و نوشتن، هماهنگی ،تمرکز  ،صحبت کردن همچین

بی حوصلگی و بی انگیز گی را سبب میشود. 

 

مصرف الکل در سه ماهه اول بارداری سبب صدمات مغزی ، کلیوی ،قلبی و تغییر در چهره و سقط میگردد. در 3 ماهه اختلال در تکامل مغز ،سبب صدمات ب استخوان ، دندان ، پوست شده و سقط به همراه دارد. در 3 ماه سوم سبب اختلال در مغز ، عدم تکامل در ریه ها و سقط را به همراه دارد

 

 

 

رژه لب برای سلامتی جنین باردار بسیار مضر میباشد

 مواد اولیه استفاده شده در مواد آرایشی کیفیت لازم را ندارد  و امکان وجود سرب و فلزات سنگین در آن ها است که برای انسان ایجاد مسمومیت میکندسرب بر روی سیستم اعصاب مرکزی تاثیر منفی دارد و اثرات آن نیز در بلند مدت مشخص میشود تاثیر این فلز بر روی جنین نیز بیشتر است به همین دلیل خانوم های باردار نباید از مواد آرایشی استفاده کنند سرب از جفت عبور کرده و در صورتی که وارد بدن جنین شود اختلالات مانند عقب ماندگی-کاهش یادگیری و اختلال روانی در کودک ایجاد میشود

 

 

داروهای ضد تشنج مانند فنی تویین ( دیلانتین) کاربامازپین ،والپروات

خطر بروز مالفورماسیون در فرزندان زنان مبتلا به صرع بزرگ که در طی بارداری داروهای ضد تشنج مصرف می کنند ،تقریباً 2برابر جمعیت طبیعی است .

 شکاف در لب (لب شکری) در اثر مصرف فنی تویین (داروی ضد صرع) و میکروسفالی (مغز کوچک ) در اثر مصرف الکل در بارداری ایجاد میشود.

همچنین مصرف داروهای ضد صرع در حاملگی سبب ایجاد سوراخ در نخاع میگردد (Spina Bifida ).

ازدواج برای خانم های صرعی اشکالی ندارد ولی به عنوان یک اصل کلی نبایستی  این بانوان باردار بشوند زیرا با داروهایی که این افراد مصرف می نمایند   نوزادان ناهنجار به دنیا می آورند.  

آندروژنها ممکن است سبب بروز صفات مردانه در جنین مونث در حال تکامل شوند.

داروهایی که نبایستی در دوران بارداری مصرف شوند همراه با مصرف داروها در دوران شیر دهی در مقاله بعدی عرضه می گردد.

آغوش گرمم باش  بگذار فراموشش کنم لحظه هایی راکه در سرمای بی کسی لرزیدم.........

 

---

نوشته شده در تاریخ دوشنبه بیست و سوم آذر ۱۳۹۴ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

.: Weblog Themes By Blog Skin :.

آبان 94

دارو درمانی در دوران های خاص

...اوست خدای که از آسمان و زمین آب نازل کرد تا هر نبات را بدان برویاند و سبزه ها را از زمین بیرون آورد.

                                                                                      سوره 6 آیه 99

 

دارو درمانی در دوران های خاص:

دکتر  حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

دوران های مهم زندگی انسان عبارتند از :دوران جنینی، دوران نوزادی ، دوران شیرخوارگی ، دوران کودکی و طفولیت ، دوران نوجوانی و جوانی و دوران سالمندی . در خانم ها بایستی دوران حاملگی  و شیردهی را مد نظر داشت .

در بین دورانهای فوق دوران جنینی ، نوزادی ، کودکی ، دوران سالمندی و در بانوان دوران حاملگی بسیار حائز اهمیت است. ما در مقالاتی  دارو درمانی را در این زمان ها مورد بحث قرار خواهیم داد.

 

بخش نخست : دارو درمانی در سالمندان       

 Drug Therapy in Aging (Geriatric clinical pharmacology)(  

با توجه به این مسئله که  جمعیت سالمند  در کشور ما روبه افزایش است و Aging در کشور ما نظیر کشورهای غربی از مسایل مهمی است که باید در دستور کار دولتمردان و مسئولین و خانواده ها قرار بگیرد مطالعه عمیق این مقاله را به کاربران عزیز توصیه می نماییم.

دارو درمانی در سالمندان بنا به دلایل زیر مهم است :

 

1-     در کشور ما بیش از 30 درصد جمعیت را تشکیل می دهند .(در کشورهای غربی آمار سالمندان بیش از این است).

2-     سالمندان به عوارض جانبی داروها بسیار حساس هستند.

3-     آنها همزمان چند بیماری مزمن دارند و طبعا" تعداد داروهای دریافتی آنها زیاد است.گسترش روز افزون داروهای قابل دسترس اعم از داروهای بدون نسخه و یا با نسخه باعث شده .اکثر سالمندان نسبت به گذشته، داروهای بیشتری مصرف کنند(50 درصد آنها دارو را با نسخه می گیرند).

 

تغییرات بیوشیمیایی و فیزیولوژیکی و فارماکوکپینیتکی در سالمندان منجر به مصرف بیش از حد یا .نادرست دارو گردیده همچنین اشتباه در مصرف دارو که در اثر خود درمانی و از دست دادن حافظه یا گیجی  رخ میدهد بایستی مد نظر قرار بگیرد.

            داروهای مصرفی این بیماران داروهای قلبی- عروقی ، آنتی بیوتیک و  داروهای موثر بر اعصاب مرکزی می باشد.

داروهای عصبی مصرفی شامل داروهایزیر است :

الف) داروهای ضد تشنج ، داروهای ضد پارکینسون ، داروهای ضد جنون ، داروهای ضد آلزایمر  داروهای ضد افسردگی نسل اول ( سه حلقه ای ) ، داروهای مسکن  و داروهای خواب آور و آرام بخش هستند.

داروهای قلبی و عروقی مور استفاده شامل : داروهای ضد فشار خون بالا ، داروهای ضد آریتمی (موثر بر طپش قلب) داروهای مدر (دیورتیکها) و داروهای موثر بر نارسایی قلبی ( گلیکوزید های قلبی).

سن سالخوردگی فرآیندی است که در طول زمان به تدریج کمبودهائی را درفرد سالمند فراهم می آورد. برخی از این تغییرات، سبب ایجاد تغییراتی در فارماکوکینتیک داروها .و برخی دیگر سبب پدید آمدن تغییراتی در فارماکودینامیک آنها می شوند.

هر دارو  دارای فارماکوکینتیک و فارماکودینامیک مخصوص میباشد. فارماکوکینتیک یعنی اثر بدن بر دارو  و  فارماکودینامیک به تاثیر دارو بر بدن گفته میشود.

در سالمندان فارماکوکینتیک و فارماکودینامیک داروها نسبت به افراد جوان دستخوش تغییرات می گردد مثلا"  سرعت جذب  موادی نظیر تیامین ، یون های کلسیم و یون های آهن کاهش می یابد ( جذب : وارد شدن دارو در خون می باشد و در جذب سرعت مهم می باشد ).

با افزایش سن، تغییرات مهمی از نظر جذب داروها در بدن ایجاد نمی شود. اما تغییرات ناشی از عادات تغذیه ای، مصرف بیشتر ملین ها یا آنتی اسید ها و تغییرات پدید آمده در تخلیه معده- که معمولاً در سالمندان کندتر است- ممکن است بر سرعت جذب برخی از داروها تاثیر بگذارند. نظر به اینکه عمده داروهای مصرفی خصوصاً در بیماریهای مزمن از طریق خوراکی مورد استفاده قرار می گیرند و از طرف دیگر در مقایسه با سایر طریق مصرف جذب گوارشی داروها می تواند تحت تأثیر عوامل متعدد قرار گیرد از مهمترین این تغییرات می توان کاهش اسیدیته معده کاهش سرعت تخلیه معده، کاهش حرکات روده، کاهش توانایی سلولها برای حمل فعال مواد و کاهش جریان خون دریافتی را نام برد. قابل ذکر است جذب موادی که به صورت فعال حمل می شوند مثل ویتامین ها، کلسیم ، آهن و غیره با افزایش سن کاهش می یابد، از طرف دیگر به دلیل افزایش اختلالات گوارشی و مصرف داروهای درمان کننده آن بروز تداخلات دارویی در این قسمت به  شدت محتمل می شود مثلا مصرف آنتی اسید جذب داروهایی چون کلرو پرومازین، سایمتیدن و تتراسایکلین را کاهش می دهد.

حرکات دودی در معده و روده سالمندان کم است و این امر سبب اختلال جذب بعضی از داروها می ‌شود. تغییرات نسبت آب و چربی در بدن سالمندان نیز می‌ تواند حجم توزیع داروهایی را که حلال در آب یا حلال در چربی هستند، تغییر دهد.

پروتئین خونی آلبومین که تمایل به داروهای اسیدی (مانند وارفارین، دیازپام و فنی توئین) دارد در روند ناتوانی تدریجی سالمندان کاهش می یابد. در نتیجه داروهای اسیدی مولکول های آزاد بیشتری خواهند داشت و قابلیت سمیت آنها افزایش می یابد.

آلفا-1-اسید-گلیکوپروتئین که به داروهای با ماهیت قلیایی (مانند لیدوکائین و پروپانولول) متصل می شود، در بدن سالمندان با غلظت بالاتری ظاهر می شود.

در سالمندان، آلبومین سرم خون که به بسیاری از داروها مخصوصاً اسیدهای ضعیف متصل می شود، کاهش یافته، در نتیجه نسبت داروی متصل به حجم بدن انسان با ورود به مرحله میانسالی کاهش می یابد. توده عضلانی که بافت گوشتی بدن را تشکیل می هد نیز کاهش یافته و در عوض ذخیره چربی افزایش می یابد. چربی بدن در مردان بین 36-18 درصد و در خانمها بین 48-33 درصد افزایش می یابد. همچنین مقدار آب بدن نیز در سن 80 سالگی حدود 15-10

درصد کاهش پیدا می کند شده به داروی آزاد تغییر قابل توجهی پیدا می کند. همچنین حجم توزیع به دلیل تغییرات بخشهای مختلف بدن در سالمندان، تغییر می نماید و داروهایی مانند باربیتوراتها که در بافت چربی توزیع می شوند، دستخوش افزایش حجم توزیع خواهند شد (بدین معنی است که با یک دوز مشخص، انباشتگی بافتی بیشتر ولی توزیع خونی کمتری خواهد داشت و این امر ممکن است سبب طولانی شدن اثرات دارو گردد).  داروهایی مانند لیتیوم که در آب و مایعات بدن توزیع می شوند، دستخوش کاهش حجم توزیع خواهند شد و قاعدتا باید توجه شود که به میزان کمتری از دوز درمانی تجویز شود.

بعضی از سالمندان معتقد ند که در ماه رمضان داروها اثر خود را از دست می دهند، علت این است که از یک طرف آلبومین سرم خون در فرد سالمند به طور طبیعی کاهش می یابد و از طرف دیگر بعد از 24 تا 72 ساعت روزه داری، سرعت دفع داروهایی که به آلبومین می چسبند- مانند .دیازپام، فنی توئین و وارفارین- تسریع می شوند

هر گاه تاکید می کنیم که میزان مصرف داروهایی مانند دیگوکسین در یک بیمار سالمند دچار نارسائی احتقانی قلب، حتماً باید کم شود، در واقع به دلیل همین کاهش حجم توزیع ظاهری آن .دارو است

 

افزایش چربى و کاهش عضله در فرد مسن باعث کاهش آب بدن و کاهش حجم توزیعى داروهاى محلول در آب مانند نیترات‌ها،آنتی بیوتیک های آمنیوگلیگوزیدی و بعضى داروهاى ضد فشار خون مى‌گردد. براى جلوگیرى از تجویز دوز اضافى داروهاى محلول در آب، درمان افراد مسن باید با حداقل دوز دارو آغاز .شده و با بررسى مرتب سطح دارو ادامه یابد در این افراد سرعت انتشار  داروهای محلول در چربی  داورهای محلول در آب کاهش می یابد. همچنین  در اتصال به پروتئین های خون (آلبومین و گلوبولین ) کاهش می یابد.

در سالمندان، برخی از داروها آهسته تر در فرآیند سوخت و ساز به مصرف می رسند. این امر می تواند ناشی از کاهش جریان خون کبدی باشد . در این افراد بیشترین تغییرات در سوخت و ساز داروهایی صورت می گیرد که توسط سیستم اکسید از با اعمال مختلف میکروزومی در فرآیند سوخت و ساز وارد می شوند. بنابراین آن دسته از داروهایی که در کبد، توسط واکنشهای کونژوگاسیون در فرآیند سوخت و ساز به کار گرفته می شوند در یک فرد سالمند نسبت به یک فرد جوان تغییر زیادی نمی کنند. آلپرازولام، باربیتوراتها، کلردیازپوکساید، دیازپام، فلورازپام، ایمی پرامین،نورتریپ تیلین، پروپرانولول،کینیدین و تئوفیلین، برخی از داروهایی هستند که سوخت و ساز آنها در سالمندان آهسته تر صورت می گیرد.

تغییرات فارماکوکینتیک در نتیجه افزایش سن برخی از سیستم های یون تحت تاثیر فرآیند پیری قرار می گیرند و نقش عمده ای در بروز تغییرات فارماکوکینتیک دارند ازجمله این تغییرات افزایش  اسیدیته معده، تأخیر عمل تخلیه معده، کاهش کلی آب بدن، کاهش آلبومین، افزایش مجموع چربی بدن، گردش خون کبد، کاهش فعالیت آنزیمها.

از داروهایی که سوخت و ساز آنها در افراد سالمند تغییر زیادی نمی کند، می توان به .ایزونیازید،لیدوکائین، لورازپام، نیترازپام، اکسازپام،پرازوسین و وارفارین اشاره نمود.

بنابراین در مورد بیمار سالمندی که اخیرا به بیماری کبدی مبتلا بوده است، حتی اگر ظاهراً بهبودی کامل بدست آورده باشد باید تعیین میزان داروهایی که عمدتاً توسط کبد پاکسازی می .شوند، با احتیاط صورت گیرد

تا دهه ششم زندگی، حدود ۳۰% از توده کبد و فعالیت آن کاسته مى‌شود. این مسئله خطر زیادى ایجاد نمى‌کند، مگر توسط کاهش جریان خون (افت فشار خون یا کاهش حجم) یا مصرف داروهائى که آنزیم‌هاى کبدى را مهار کرده (مانند سایمتیدین) یا از جریان خون کبدى مى‌کاهند (مانند سایمتیدین و پروپرانولول)، تشدید شود. در این شرایط احتمال مسمومیت با داروهائى .(مانند نیترات‌ها، پروپرانولول، مورفین) که توسط کبد غیرفعال مى‌شوند افزایش مى‌یابددر این افراد سرعت گردش خون در کبد کند و همچنین مقاومت آنها در مقابل هپاتیت ویروسی  و الکل  کاهش پیدا می کند. سرعت جریان خون در کلیه ، میزان کراتینین داخل بدن آنها کاهش  و وارد شدن ادرار به درون لوله های کلیوی کم میشود. سرعت فیلتر ه شدن داروها در کپسول بومن ( گلومرول) در دامنه سنی  40  تا 90   سالگی به میزان 35 درصد کم میشود.  در بانوان ورود  دارو  به درون  لوله های ادراری 85 درصد نسبت به مردان کم می شود.

در ۲۰% افراد مسن بستری سوتغذیه وجود دارد و کاهش سطح آلبومین سرم به علت سوء تغذیه (یا به علت واکنش فاز حاد در برابر عفونت) مى‌تواند باعث افزایش سطح سرمی داروها که به پروتئین‌ها اتصال مى‌یابند (مانند کینیدین، وارفارین، ریفامپین، پروپرانولول) شده، احتمال مسمومیت با آنها را افزایش دهد. بیماران دچار هیپوآلبومینمى که چنین داروهائى دریافت .مى‌نمایند، باید به دقت از نظر عوارض جانبی توکسیک بررسی شوند

متابولیسم کبدی و کلیوی داروها در دوران سالمندی 

هر کدام از ما 2 سن داریم؛ یک سن شناسنامه ‌ای یا تقویمی که از روز تولد تا امروز ما را تعیین می ‌کند و دیگری سن فیزیولوژیک. اندازه ‌گیری سن فیزیولوژیک، دشوار است و آن، سنی است که میزان استهلاک بافتی، دستگاهی و کل بدن را تعیین می‌ کند. به عنوان نمونه، مردی که به 50 سالگی می ‌رسد و داروی زیادی در مدت عمرش مصرف نکرده است، با مردی که به 50 سالگی رسیده و حدود 30 سال از عمرش را دارو مصرف می ‌کرده، بسیار متفاوت است؛ زیرا تمام این داروهای مصرف ‌شده به کلیه و کبد فرد، بار بیشتر و کار زیادتری را تحمیل کرده ‌اند. به هر حال، از 50 سالگی به بعد، برخی از تغییرات اساسی در کارکرد دستگاه‌ ها و اندام‌ های بدن رخ می‌ دهد. از 50 سالگی به

عنوان نمونه، فعالیت یا قدرت تصفیه‌ کنند گی کلیه  بعد به طور متوسط سالی یک درصد کاهش می‌ یابد. بنابراین ظرفیت تصفیه‌ کنند گی و دفع فضولات و سموم کلیه یک فرد 60 ساله 10 درصد کمتر از یک کلیه 50 ساله است. در 70 سالگی این کاهش به 20 درصد می ‌رسد.

همان‌ طور که می‌ دانید کلیه محل اصلی دفع داروها است و بیشتر داروها از طریق کلیه دفع می ‌شوند. بنابراین وقتی قدرت دفعی کلیه در مدت 10 سال 10 درصد کاهش پیدا می ‌کند، به این معناست که خطر مسمومیت‌ های دارویی و تجمع داروها در بدن سالمندان به طور فزاینده‌ ای افزایش می ‌یابد .همچنین فعالیت کبد از 50 سالگی کاهش پیدا می ‌کند و در نتیجه داروهایی که باید در کبد متابولیزه شوند، کمتر تحت این فرآیند قرار می ‌گیرند و خطر تجمع آنها در بدن افزایش پیدا می‌ کند. از طرفی، جذب گوارشی داروها در سالمندان به دلیل تغییرات ترشح اسید کاهش پیدا می‌ کند. می دانیم اندام اصلی بدن که در فرآیند پاکسازی داروها، دخالت دارد، کلیه ها هستند. آزمون پاکسازی کرآتینین نشان می دهد که با افزایش سن توان کلیه ها کم می شود و پاکسازی کرآتینین( میلی لیتر در دقیقه ) و تولید آن  (میلی گرم در 24 ساعت ) کاهش می یابد اما غلظت کرآتینین سرم (میلیگرم در دسی لیتر) تقریباً بدون تغییر باقی می ماند. در نهایت نتیجه عملی این تغییرات، طولانی شدن نیمه عمر بسیاری از داروها ست که در صورت عدم عملکرد کلیه ها از آنجاکه وابسته به سرعت فیلتراسیون گلومرولی و ترشح توبولی می باشد، با افزایش سن کاهش می یابد.

پس از سن 40 سالگی به ازاء گذشت هر دهه از عمر، 6 تا 10 درصد از عملکرد کلیوی کاهش می یابد. به عنوان مثال یک مرد 70 ساله سالم می تواند 40 تا 50 درصد از عملکرد کلیوی خود را از دست داده باشد. بنابراین برای حذف داروهایی که کلیرانس کلیوی دارند زمان بیشتری طول می کشد. کاهش میزان تجویز آنها، احتمال تجمع دارو در مقادیر سمی در بدن، افزایش می یابد

با توجه به این تغییرات در دستگاه ادراری دفع  داروهای سمی و خطرناک مانند  کربنات لیتیم (داروی ضد جنون ) ، چنتامایسین  ،  دیگوکسین (داروی گیاهی ضد نارسایی قلبی )، سایمتیدین ( داروی ضد زخم معده ) و آمانتادین که داروی ضد ویروس می باشد کاهش یافته و  افراد با  اوردوز (دوز بالا) از این داروها مواجه گردیده و مسموم میشوند

سرعت تهویه داروهایی نظیر داروهای ضد آسم  و داروهای  بیهوشی کم میشود.

ریه ها دومین اندام دفعی بدن محسوب می شوند. از آنجا که در سالمندان ظرفیت تنفسی کاهش یافته و احتمال وقوع بیماریهای فعال ریوی افزایش  می یابد، بهتر است در این گروه سنی .بجای استفاده از هوشبری استنشاقی، داروهای تزریقی بکار بریم. 

            

تغییرات فارماکودینامیک

تغییرات فارماکودینامیکی در سالمندان شامل موارد زیر است:

1-حساسیت گیرنده ها ( گیرنده های بتا در سیستم سمپاتیک)

2- تغییرات در  پیامبر های ثانویه در سطح سلولها (آدنوزین منو فسفات حلقوی)

3-نارسایی در  هموستاز بدن ( برون ده قلبی ، تغییر در عملکرد کلیه ها و سیستم هورمونی )

4-نارسایی در مرکز قلب و عروق (VMC)

5-تغییر در حجم مایعات بدن

به علت تغییرات هورمونی سالمندان نسبت به سرما بسیار حساس هستند و نمیتوانند خود را با تغییرات دما آدابته نمایند در ضمن از سن 50 به بعد سالانه 1 میلی گرم در 100سی سی به قند خون آنها افزوده میشود.

با عنایت به موارد مذکور بایستی در دریافت داروهای زیر محتاطانه عمل نمود:

سایمتیدین ، داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای ، فنوتیازین ها ، داروهای ضد افسردگی از نوع منو آمین اکسید از ،

  داروهای آنتی کولینرژیک ، لوودوپا  و باربیتورات ها

 

 

 

توصیه های پزشکی در تجویز و کاربرد داروها برای سالمندان

اولین نکته اینکه آیا دارو درمانی لازم است ؟ درصورت لزوم کمترین تعداد اقلام دارویی برای سالمند انتخاب و تجویز شود.

بهترین دارو انتخاب گردد. درمان با مقادیر کم دارو آغاز شود و در صورت لزوم با احتیاط افزایش پیدا کند. از رژیم های دارویی ساده استفاده شود.

داروها از حیث شکل ، اندازه ، رنگ و غیره متفاوت باشند. بهتر است داروها به صورت شیاف و سوسپانسیون  داده شود.

دستورات مصرف به طور دقیق به سالمند توضیح داده و نوشته شود. از القاب ساده و شناخته شده دارو برای بیمار نظیر قرص قلب، قرص ادرار، قرص فشار خون و غیره استفاده شود.

از داروهایی که باز و بسته کردن آن ها نیاز به مصرف انرژی و تقلای زیادی نیست استفاده شود و همواره به تفاوت اثربخشی داروها و سرنوشت آن ها در بدن یک بیمار سالمند در مقایسه با دیگران توسط پزشک توجه شود.

جمع بندی و نتیجه گیری:

بطور کلی روند پیری یا تغییراتی در عملکردهای بیولوژیک شناختی ، رفتاری همراه است. مطالعات نشان داده اند که مصرف داروها با دوزهای متداول درمانی در افراد سالمند در بسیاری از موارد موجب بروز اثرات شدیدتر  در این بیماران می گردد.

بنابراین در دارو درمانی سالمندان لازم است که علاوه بر سایر نکات متداول برخی توجهات خاص را نیز در نظر داشت از جمله تجویز حداقل تعداد اقدام دارویی در شروع درمان یا حداقل دوز ممکنه و سپس افزایش تدریجی مقدار مصرف بر حسب نیاز توجه به وجود همزمان اختلالات دیگر که بر فارکوکپتنیک و خصوصاً دفع دارو از بدن تأثیر گذارند نظیر عملکرد کلیوی و کبدی و مانیتور کردن وضعیت بیمار بطور مرتب در کنار این اقدامات ضروری است قبل از تجویز دارو شرح حال کاملی از بیمار گرفته در خصوص کلیه داروهای مصرفی اطلاع حاصل شود تا از این طریق از شدت عوارض و یا بروز تداخلات دارویی جلوگیری به عمل آید.بنابراین مقادیر این داروها در سالمندان باید تعدیل و بازنگری شوند. تحقیقات نشان دهنده افزایش روزافزون میزان مصرف دارو و عوارض ناشی از آن ها در سالمندان است به این ترتیب توجه بر تجویز و مصرف منطقی داروها در این گروه از جمعیت اولویت ویژه ای دارد.

همچنین عوامل متعددی مانند ابتلا همزمان به چند بیماری، مصرف یا قطع خودسرانه داروها و ناآگاهی از اثرات و عوارض دارویی در سالمندان، دستیابی به یک رژیم دارویی منطقی را ضروری می سازد.

بی توجهی به تغییرات متفاوت متابولیسم داروها مانند جذب، انتشار و دفع آن ها در بدن سالمندان در مقایسه با افراد میان سال، عامل 70 تا 80 درصد عوارض دارویی ناخواسته در سالمندان به شمار می رود.

سالمندان بدون در نظر گرفتن شرایط سلامت جسمی، نسبت به جمعیت جوان، دارای ظرفیت و قابلیت ترمیم مکانیسم هموستاتیک کمتری می باشند. سالمندی احتمال بروز عوارض جانبی داروها را افزایش می دهد  و ممکن است منجر به بالارفتن میزان بستری شدن در بیمارستان در اثر این عوارض شود. تعدد داروهای مصرفی، اتفاق معمولی است که در سالمندی رخ می دهد و به طور اختصاصی عامل خطر سازی برای بروز عوارض ناخواسته دارو به شمار می رود. عوامل محیطی مانند شرایط تغذیه ای هم می تواند بر روی متابولیسم داروها و سمیت آنها تاثیر بگذارد.

در هنگام تجویز دارو در سالمندان باید به تغییرات پاتوفیزیولوژی و تغییرات فیزیولوژی معمول این گروه توجه نمود. داروسازان با تجربه می توانند در هنگام برخورد با بیماری که مبتلا به چند بیماری همزمان می باشند منبع علمی با ارزشی به شمار روند.

از مشخصات کلیه داروهای مصرفی توسط  بیمار سالمند مطلع شوید.

 

در بررسی اولیه بیمار و در زمان اخذ شرح حال و شرایط فیزیکی بیماری، شرح کاملی از کلیه داروهای مصرفی بیمار باید گرفته شود. می توان از بیمار درخواست کرد که علاوه بر تمامی داروهای مصرفی خود (کیسه داروهای مصرفی بیمار) فردی از بستگان بیمار که ناظر بر نحوه مصرف این داروها می باشد به مرکز درمانی مراجعه نماید. پرسش در خصوص محصولات بدون نسخه و فرآورده های گیاهی که بیمار مصرف می کند نیز ضروری می باشد. بسیاری از مردم به این فرآورده ها، به چشم دارو نگاه نمی کنند و ممکن است نام این فرآورده ها را یادآوری ننمایند.

تعداد افراد ناظر بر روند دارودرمانی فرد سالمند به حداقل رسانده شود

با کم کردن تعداد افرادیکه ناظر بر روند دارو درمانی سالمندان می باشند، احتمال بروز مسمومیت و عوارض دارویی در این افراد کاهش خواهد یافت. پزشکان خانواده به عنوان ناظر بر روند سلامت بیماران تحت پوشش خود، مسئول اصلی پیگیری رژیم دارویی بیماران و مراقبت های لازم از ایشان می باشند.

تعداد داروهای تجویزی را تا جای ممکن به حداقل برسانید

بیمار را تشویق نمایید تا از وسایل کمکی که مصرف داروها را یادآوری می نماید مانند جعبه های دارویی که بر اساس روزهای هفته تقسیم شده اند و یا تقویمی که مصرف داروها روی آن تیک زده می شود، استفاده نماید.

در هنگام تحویل دارو در داروخانه به سالمندان، از برچسب های بزرگ با نوشته های درشت روی آن و درصورت نیاز از قوطی دارویی که  child resistant نمی باشد (و به آسانی باز می شود)،استفاده شود.

بررسی نمایید که آیا فرد سالمند توانایی مصرف دارو بدون کمک دیگران را دارد یا خیر. اگر این افراد قادر به مصرف دارو به شکل مستقل نمی باشند، باید از یکی از بستگان ایشان و یا پرستار ناظر بر بیمار کمک گرفت.  

خدایا

نعمت عافیت مبدا همه نیازهاست   و عاقبت بخیری مقصد همه نیازهاست

بین این مبدا تا ان مقصد والاترین نیازها دلخوشی ست.

به بزرگی ت ان را به تمامی دل پا کانت عطا فرما.

---

نوشته شده در تاریخ جمعه بیست و دوم آبان ۱۳۹۴ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

.: Weblog Themes By Blog Skin :.

مهر 94

نانو داروها(Nano Drugs) وداروهای هوشمند

نانو داروها(Nano  Drugs) وداروهای هوشمند

 دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه فارماکولوژی

                       

این مقاله را با سخنی چند از بزرگان آغاز می نماییم  :

ظرف که خالی باشد صدای بیشتری دارد.                                                                 ویلیام شکسپیر

سعی نکن انسان موفقی باشی بلکه سعی کن انسان ارزشمندی باشی.                                       انیشتن

دستانی که کمک میکنند پاک تر از دست هایی است که روبه آسمان دعا میکنند.                   کورش کبیر

من دریافته ام که ایده های بزرگ هنگامی که به ذهن راه می یابند که مصمم به داشتن چنین ایده هایی باشیم.  چارلی چاپلین

به همه اعتماد داشتن خطرناک است ، به هیچ کس اعتماد نداشتن خطرناکترین.                      آبراهام لینکلن

اگر انسان ها در طول عمر خویش کارکرد مغزشان یک ملیونیم معده اشان بود اکنون کره زمین تعریف دیگری داشت.                                                                                                           چارلی چاپلین

............................................................

سیستمهای دارورسانی که به صورت سنتی، چند دوزه و در فواصل زمانی مشخص توسط بیمار استفاده می شوند، نیازهای دارورسانی روز دنیا را جوابگو نمی باشند. در دنیای امروز با خیل عظیم داروهای پپتیدی و پروتئینی نوترکیب و آنالوگ هورمونها در بدن سروکار داریم که اکثر آنها با تکنیک های مهندسی ژنتیک ساخته شده اند. قسمت اعظم این داروها برای درمان بیماری های مهم وحیاتی مانند سرطان، دیابت و بیماریهای خود ایمنی و...مصرف می شوند. با توجه به خیل عظیم و گسترده داروهای حساس پروتئینی و پپتیدی، نیاز به طراحی سیستمهای دارورسانی جدید کاملا ضروری به نظر می رسد. با سیستمهای دارورسانی سنتی عملا هیچ کنترلی بر روی زمان، مکان و سرعت آزاد سازی دارو وجود ندارد، علاوه بر این غلظت دارو مرتبا در خون دارای نوساناتی به صورت دره و پیک می باشد و ممکن است از رنج درمانی فراتر برود و کارایی کمتر و عوارض جانبی بیشتر را موجب گردد. با سیستمهای دارورسانی نوین(Novel Drug Delivery Systems) که به آنها سیستمهای دارورسانی با آزاد سازی کنترل شده(Controlled Drug Delivery Systems) نیز گفته می شود، قادر خواهیم بود سه حوزه سرعت ، زمان و مکان آزاد سازی دارو را تحت کنترل در آورده و تعیین کنیم.

بطور کلی به سیستمهای دارورسانی کنترل کننده زمان و مکان آزاد سازی دارو اصطلاحا سیستمهای دارو رسانی هوشمند و خودتنظیم (Intelligent Drug Delivery Systems) گفته میشود.

بالغ بر بیست سال است که محققین فوائد بالقوه نانوتکنولوژی را در بهبود کیفیت سیستمهای دارورسانی و هدف درمانی دریافته اند. بهبود تکنیک های دارورسانی که باعث کاهش سمیت و افزایش کارایی داروها می شود، فوائد بالقوه زیادی برای بیماران به همراه دارد و بازارهای جدیدی را برای کمپانیهای داروسازی باز کرده است. یافته های جدید دیگر در زمینه سیستمهای دارورسانی نوین بر عبور دارو از سدهای فیزیکی بخصوصی مانند سد خونی مغزی تاکید دارد که این امر به منظور بهتر رساندن دارو به ارگان هدف و افزایش کارایی آن صورت می پذیرد. دسته عظیم دیگری نیز از مطالعات جدید در زمینه سیستمهای دارورسانی به یافتن راههای جانبی قابل قبول برای داروهای پپتیدی و پروتئینی غیر از راههای تزریقی و راههای خوراکی که به ترتیب باعث تخریب پپتیدی پروتئینی و زحمت بیمار می شود، می پردازد.

سد خونی مغزی (BBB) یا  Brain Blood Barrier  یکی از موانعی است که در انتشار دارو نقش دارد. اگر دارویی در چربی محلول باشد به سهولت از این سد عبور می نماید. داروهای قطبی ویونی معمولا توانایی عبوراز مغز و نخاع را نداشته ودر بیماری های مربوط به اعصاب مرکزی موثر نخواهند بود که به کمک این تکنولوژی ای معضل به حد اقل خواهد رسید.

بازار جهانی برای سیستمهای دارورسانی پیشرفته و جدید بیشتر از 9/37 بیلیون یورو در سال 2000 بوده است و در سال 2005 این مقدار به حدود 75 بیلیون یورو بوده است بازار سیستمهای دارورسانی نوین با سرعت سرسام آوری رو به جلو می رود، مخصوصا این پیشرفت در زمینه سیستمهای دارورسانی پپتیدی و پروتئینی حاصل مهندسی ژنتیک و دیگر درمانهای بیولوژیکی بسیار چشمگیر است.

نانوبیوتکنولوژی یک رشته پژوهشی جوان و به سرعت در حال توسعه می باشد که تلاقی بیوتکنولوژی و علوم نانو است، ترکیب این دو حوزه میان رشته ای باعث پیشرفت در حوزه های علم و مهندسی می شود. علی رغم اینکه نانوبیوتکنولوژی یکی از کلیدی ترین فناوری های قرن 21 شناخته می شود، هنوز در اوایل راه شکل گیری می باشد. حوزه های تحقیقاتی این رشته در حال تعریف بوده و چشم انداز آن در ارتباط با کاربردهای فناوری وسیع است. در حال حاضر، نانوبیوتکنولوژی با بکارگیری سیستم های زیست شناختی بهینه سازی شده از طریق تکامل، مانند سلول، اجزای سلولی، اسیدهای نوکلئیک و پروتئین ها، به دنبال ساخت نانو ساختارهایی با گروههای عاملی متشکل از مواد آلی و معدنی است. همچنین نانوبیوتکنولوژی، بهینه کردن ابزار و استفاده از آنها، که در اصل برای ایجاد و دستکاری مواد نانوساختار طراحی می شدند، جهت مطالعات پایه ای و کاربردی از فرآیندهای اساسی زیست شناختی را شامل می شود.

مقاله ی حاضر گوشه ای از کاربرد نانو تکنولوژی در پزشکی است. این مقاله سعی دارد فرصت های تحقیقاتی در زمینه نانو تکنولوژی در داروها را بیان کند. البته این نکته باید فراموش نشود که اکثر نانو داروها در مراحل اولیه ی کاربرد هستند و باید موانع بسیاری از سر راه آنها برداشته شود که این کار ممکن است سال ها و یا چند دهه زمان ببرد

اجزای سازنده بدن از مولکول‌هایی چون پروتئین‌ها، اسیدهای نوکلئیک، لیپیدها و کربوهیدرات ها با خواص منحصربه‌فرد تشکیل شده است. اعمال فیزیکوشیمیایی داخل سلول ها و اجزای بدن در مقیاس نانو، کنترل و هدایت می شوند. بررسی ها نشان می دهد که تحقیقات در بخش نانوبیوتکنولوژی تاثیرات زیادی در حوزه های پزشکی، داروسازی، ژنتیک مولکولی و بیوتکنولوژی داشته و خواهد داشت؛مثلاً:نانوبیوتکنولوژی می تواند با فرمولاسیون جدید داروها و مشخص کردن مسیرهایی برای رهایش دارو، موجب بهینه‌کردن کاربرد و مصرف دارو شود. نانوذرات این امید را می دهند که دارو دقیقاً به بافت های مشخصی برسد.در ژن‌درمانی نیز با استفاده از داروهای نانو (نانوذرات)، می توان نوع خاصی از سلول ها را هدف گیری کرد. نانوذرات قادرند اسیدهای نو کلئیک را به سلول های مشخص و حتی جزء مشخصی از سلول (سیتو­پلاسم یا هسته) و یا هر جا که لازم باشد، تحویل دهند.

همچنین تحقیقات نشان می دهد که استفاده از ابزارها و سیستم های نانوساختاری می تواند فرآیند آزمایشگاهی کنونی توالی ژن ها و تشخیص حالت ژن را بسیار کارآمد کرده و قطعاً تشخیص ساختار ژنتیک فردی، روش های شناسایی و درمان بیماری ها را دچار انقلاب خواهد کرد.

با توجه به اهمیت رشته های DNA در ژنتیک مولکولی و بیوتکنولوژی و با عنایت به اینکه DNA یک ساختار بسیار مهم و مناسب برای کاربردهای نانوتکنولوژی است، تحقیقات زیادی در مورد ایجاد اشکال پیوندی با استفاده از مولکول های DNA شاخه دار و پایدار انجام شده است.

این شاخه در توسعه تکنولوژی های جدید مربوط به تشخیص و درمان زودتر بیماری ها، تولید داروهایی هدفمند و با تاثیرات جانبی بسیار اندک، تولید محصولات اختصاصی بیوتکنولوژی در صنایع کشاورزی، تولید بیوسیستم ها، بیومواد نانوبیوسنسورها، دستگاه‌هایی برای تشخیص و کاهش اثرات سلاح های بیوشیمایی و میکروبی، تکنولوژی های جدید مربوط الگوبرداری و تحلیل DNA، نانوبیوتکنولوژی نشان داده است که می تواند نقش اصلی را ایفا کند.

قطعاً توانمندی‌های بدست آمده از این طریق در بالا بردن بهداشت جامعه و فرد و طولانی شدن عمر انسان ها، رفع تنگنا های موجود در تولید داروها و تولید مواد غذایی و مبارزه با سلاح های بیولوژیکی و تولید داروهای مربوط به درمان کامل سرطان، ایدز، آلزایمر و MS موثر است و به‌عنوان یک فرصت در ایجاد توانمندی برای تولید سلاح‌های جدید ژنتیکی و بیولوژیکی، وارد شدن به حریم خصوصی افراد (شناسایی بیماری های ژنتیکی و دست یابی به قابلیت های فردی و استعداد افراد) از طریق آزمایش های مرتبط با ژنومیک انسانی و ایجاد موجودات ناشناخته از طریق تولید DNA مصنوعی، به عنوان یک تهدید برای کشورها محسوب می شود،در نتیجه نانوتکنولوژی به عنوان انقلاب صنعتی آینده جهان، در حال تغییر وضعیت کنونی جهان است. در این میان به نظر می رسد که تاثیرات نانوبیوتکنولوژی به عنوان رشته ای که حیات موجودات زنده را دگرگون می کند، از اهمیت ویژه ای در بررسی پیا مدهای صنعتی و اجتماعی این انقلاب، برخوردار است. به نظر می رسد که برای بررسی فرصت ها و تهدیدهای نانوبیوتکنولوژی به دلیل اینکه ماهیتی بسیار پیچیده در پیشرفت تکنولوژی کشورها دارند، می باید دانشمندان، سیاستمداران و مردم هر کشور در مورد نانوتکنولوژی مطالعه کنند تا بتوانند با تحلیل صحیح از انقلاب آینده جهان، مسایلی که پیرامون فرصت ها و تهدیدهای نانوبیوتکنولوژی به وجود خواهد آمد را درک نمایند. باید به این نکته توجه داشت که تاثیرات نانوبیوتکنولوژی در همه نقاط جهان یکسان نبوده و بسته به میزان تحقیقات، سرمایه گذاری و تلاش سیاستمداران و اعتماد ملت ها، متغیر خواهد بود.در ایران وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در میان شاخه‌های مختلف کاربرد نانوتکنولوژی در پزشکی نیز اقدام به تعیین اولویت مشخص نموده است تا بتوان منابع محدود موجود را بر روی اهداف روشنی متمرکز ساخت. محور فعالیت‌های تحقیقاتی وزارت بهداشت در حوزة نانو تکنولوژی، تشخیص و درمان سرطان با استفاده از تکنیک‌های نانویی دارورسانی ( Drug Delivery ) قرار داده شده است.

دارو رسانی به سرطان بر مبنای علم نانو-بیوتکنولوژی

هنوز هم سرطان یکی از چالش برانگیزترین بیماری ها محسوب می‏شود.با گسترش دانش پیرامون این بیماری پیشرفت های زیادی نیز برای درمان آن صورت پذیرفته است. با وجود این، اثرات سمی داروهای شیمی‏ درمانی همچنان یکی از معضلات درمان به شمار می آید زیرا این داروها غالبا به‏طور غیراختصاصی عمل می‏کنند. در طول دو دهه‏ی گذشته سیستم‏های دارورسانی نوینی ابداع شده اند که تا حدودی توانسته‏اند مشکلات مربوط به شیمی ‏درمانی را مرتفع نمایند. از جمله این سیستم‏ها نانوذرات حاوی ترکیبات آلی و معدنی هستند. برخی از این سیستم‏ها هم اکنون راه خود را به بازار دارویی باز نموده اند و بسیاری دیگر مراحل پیش‏ بالینی خود را می گذرانند. بسیاری از نانوذرات جدید معضل مقاومت سلولی به دارو را نیز برطرف نموده اند و عرصه ی جدیدی را در درمان سرطان فراهم کرده اند.

                                            

 در حال حاضر عامل محدودکننده در شیمی درمانی سرطان، عدم انتخابی بودن داروهادر مقابل سلول های سرطانی است. به علاوه اغلب داروهای ضدسرطان شاخص درمانی (therapeutic index) کوچکی دارند که همین موضوع موجب بروز عوارض جانبی سمی داروها می شود. در طول شیمی درمانی برخی از سلول ها به درمان مقاوم می شوند که برای رفع این مشکل یا دوز دارو را در حین درمان افزایش می دهند و یا از چند دارو به طور هم زمان استفاده می‏گردد.اما با این تدابیر سمیت دارو نیز بیشتر می‏شود. برای کم کردن این عوارض و بهبود داروهای موجود، انواع سیستم‏های دارورسانی توسعه یافته اند.

بسیاری از داروها  شاخص درمانی (therapeutic index) کوچکی دارند. ایده آل وقتی است که شاخص درمانی بزرگ باشددر آن صورت عوارض سمی دارو به حد اقل میرسد. اگر ابعاد وخصوصیات فیزیکی دارو در اشل نانو باشد.دارو به خوبی به گیرنده مخصوص  باند گردیده واختصاصی  خواهد بود که این مسئله بکی از ویژه گی های داروی ایده آل می باشد.بنابر این باین تکنولوژی دستیابی به داروهای ایده آل آسان میگردد.

باپیشرفت هایی که در علم رسپتورولوژی صورت گرفته با شناسایی وکشف  گیرنده ها در ارگان های مختلف بدن از هر حیث ، دستیابی به داروهای جدید کم خطر واختصاصی برای درمان بیماری های مختلف میسر خواهد بود.

بنابراین داروهای هوشمند در اختلالات عصبی ، هورمونی ، چشمی ، گوارشی و ..... تهیه ویا در دست تهیه است.خلاصه کلام آنکه این بخش یکی از بخش‌های جالب در زمینه نانو تکنولوژی است که شامل شکل‌های تحقیقاتی زیادی است. زمینه‌های گسترده‌ای مانند روبات‌های کوچک نانوربات ها (Nano robots) یا نانو بوت‌ها (nanobots) نامیده می‌شود وجود دارد که تصور می‌شود با آن‌ها بتوان عفونت‌های بدن و سلول‌های ناسالم را بهبود داد. در واقع با تزریق این نانو ربات‌ها به بدن بافت‌های آسیب دیده ترمیم می‌شوند.
پتـانسیـل‌هـای دیگـر در زمینـه کاربردهای این مواد عبارتند از مواد هوشمندی که مـی‌تـواننـد تحـریکات خارجی را حس کرده و برای وفق گرفتن با تغییرات محیطی خواصشان را دگرگون سازند، این‌ها ماشین های ملکولی هستند که می توانند مواد را اتم به اتم بسازند و مونتاژ کنندگان ملکولی هستند که می توانند ماشین‌های ملکولی تولید کنند. در واقع این مباحث تئوریک است و امروزه هنوز طرحی در این زمینه به مرحله تجارتی نرسیده است

صنعت داروسازی از نقطه نظر دارو رسانی تاکنون از طریق فناوری نانو به دست آوردهای چشمگیری رسیده است. به علاوه از دیدگاه صنعت داروسازی در بخش دارورسانی این عنوان که فناوری نانو قابلیت در دسترس قرار دادن مواد را در مقیاس بسیار کوچک فراهم می کند بسیار حائز اهمیت می باشد.
در سیستم دارویی قدیم به علت غیر واقعی بودن دوز دارویی از لحاظ مقدار نیاز برای درمان، بسیاری از آن در دستگاه گوارش، گردش خون و بافت های واسط به هدر می رفت تا مقدار مورد نظر به سلول ها یا بافت های مورد نظر برسد که این داروهای جذب شده در طول مسیر ایجاد عوارض جانبی می کنند که اگر در حد خواب آلودگی باشد مزاحمتی برای بیمار ایجاد نمی کند حال آنکه در بیماری هایی چون سرطان و دیابت باعث ریزش مو و عوارض بسیاری خواهد شد یا تزریق های مکرر باعث دردناک شدن بافت ها می شود که برای بیمار غیر قابل تحمل می باشد. اما در سیستم دارورسانی نوین (نانو) راه حلی برای تمامی این مشکلات خواهد بود.

 سیستم دارورسانی نوین (نانو) عبارت است از رساندن دارو در یک زمان معین و با دوز کنترل شده به اهداف دارویی خاص، این کار به نحو چشمگیری ایمن تر و بسیار مؤثر تر از پخش دارو در تمام بدن است. یکی از مشکلاتی که وجود دارد این است که اهداف در بدن بسیار کوچک و پراکنده می باشند. دارورسانی نوین عوارض ناخواسته را کاهش می دهد و دوزهای کمتری را مصرف می کند. استفاده از دارورسانی نوین می تواند، اجازه استفاده از روش های جدید درمانی را به ما بدهد مثلاً استفاده از داروهایی که غیر از مورد مصرف بسیار سمی می باشد. سیستم های دارورسانی برای اینکه قادر به رساندن دز مورد نیاز دارو در زمان معین به سطح هدف باشند از سیستم هایی طراحی شده نانومتری فعال یا غیرفعال استفاده می کنند، پس باید این گونه گفت گه گذر از گذرگاه نانوتکنولوژی برای رسیدن به اهداف نهایی دارورسانی الزامی است.
محققان نانو داروی ضد ویروس تولید کردند، بر اساس گفته دانشمندان یک شرکت دارو سازی در بوستون این نانو دارو در مطالعات حیوانانی بسیار کار آمد و موفق بوده است.

---

نوشته شده در تاریخ سه شنبه هفتم مهر ۱۳۹۴ توسط دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه

آرشیو نظرات

.: Weblog Themes By Blog Skin :.